Volledig scherm
Drie Boeing 737 MAX 8-toestellen staan geparkeerd op Shanghai Hongqiao International Airport. Zij mogen voorlopig de lucht niet meer in. © AFP

Stemmen piloten zouden oorzaak crash Ethiopian Airlines kunnen onthullen

Het onderzoek van de zwarte doos van het verongelukte Ethiopian Airlines-toestel in Parijs is afgerond. De onderzoekers zijn inmiddels terug in Ethiopië, met gegevens van de cockpitvoicerecorder en de flightdatarecorder.

Het onderzoek naar de oorzaak van de crash op 10 maart, waarbij alle inzittenden om het leven kwamen, is nog in volle gang. De belangrijkste vraag die beantwoord moet worden: is er een verband met het Lion Air-toestel dat in oktober neerstortte in de Javazee bij de Indonesische hoofdstad Jakarta? Dat twee gloednieuwe toestellen van Boeings moderne 737 MAX 8 binnen vijf maanden neerstortten, met in totaal bijna 350 dodelijke slachtoffers, heeft wereldwijd in elk geval geleid tot een voorlopig vliegverbod met het toesteltype. 

Wat we nu weten:

Neus omlaag

Op basis van gegevens uit de zwarte dozen hebben onderzoekers ‘duidelijke overeenkomsten’ gevonden tussen de crashes in Ethiopië en Indonesië, meldde de Franse onderzoeksraad voor luchtvaartveiligheid BEA afgelopen weekend.

Het zou gaan om sterke overeenkomsten tussen de ‘angle of attack’-data van beide vluchten. Het was al bekend dat een defecte sensor bij het Lion Air-toestel verkeerde informatie gaf, waardoor de neus van het toestel telkens naar beneden dook.

Grafieken van de data van beide rampvluchten lijken ‘heel, heel erg op elkaar, volgens een bron van persbureau Reuters. Ook overeenkomsten tussen de wrakstukken op beide crashplaatsen suggereren dat die lezing (onderzoekers hebben volgens bronnen in Ethiopië een stuk van een stabilisator gevonden, waarbij de ‘trim’ - het knopje dat de vliegtuigneus de goede kant op houdt - in een ongebruikelijke positie stond).

Op basis van satellietgegevens van de neergestorte Ethiopian Airlines-vlucht en bewijs van de crashplaats besloot de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA, in navolging van tientallen landen en luchtvaartmaatschappijen, vorige week om alle MAX-toestellen aan de grond te houden.

Uit de cockpit

Het onderzoek richt zich nu onder meer op de geheimen uit de cockpit. De stemmen van gezagvoerder Yared Getachew en copiloot Ahmednur Mohammed, die opgenomen zijn door de cockpitvoicerecorder, zouden kunnen onthullen wat de oorzaak is van de crash. Die opnames zijn in Frankrijk gedownload uit de zwarte doos, maar alleen Ethiopische onderzoekers hebben ze afgeluisterd.

Bekend was al dat de piloot van het Ethiopische toestel vlak na het opstijgen problemen meldde met de beheersing van zijn toestel en toestemming kreeg om terug te keren naar de luchthaven. Ook de piloot van het Lion Air-toestel vroeg toestemming om terug te keren vlak nadat hij opgestegen was.

Het Ethiopische toestel vloog op een ongebruikelijk hoge snelheid, volgens een Ethiopische official die opnames van de luchtverkeersleiding beluisterde. 

Onderzoek justitie

De openbaar aanklager in de VS heeft een onderzoek ingesteld naar Boeing. De ontwikkelafdeling wordt onder de loep genomen, melden Amerikaanse persbureaus op basis van anonieme bronnen. Ook wordt onderzocht hoe goed piloten zijn getraind om met nieuwe aanpassingen in de MAX-toestellen om te gaan. 

Het ministerie van Justitie onderzoekt of de Amerikaanse luchtvaartautoriteit Federal Aviation Administration (FAA) Boeing wel genoeg controleerde. Maandag kwam naar buiten dat Boeing te veel invloed heeft gehad op veiligheidscontroles van nieuwe toestellen van eigen makelij. Medewerkers van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA klaagden zeven jaar geleden al over de verregaande invloed van Boeing.

Een federale jury in Washington heeft een bij de ontwikkeling van het vliegtuig betrokken medewerker gedagvaard en verzocht om e-mails, boodschappen en andere communicatiestromen, aldus een anonieme bron tegen persbureau AP.

Boeing

Boeing werkt al aan een softwareupdate voor al zijn MAX-toestellen sinds de Lion Air-crash. De dag na de vliegramp in Ethiopië liet de Amerikaanse vliegtuigbouwer weten binnen enkele weken met die softwareupdate te komen.

De Amerikaanse vliegtuigfabrikant blijft erbij dat zijn nieuwe, zuinige toestellen veilig zijn. Maar inmiddels is Boeing wel gestopt met het uitleveren van nieuwe MAX-toestellen aan klanten. Beleggers hebben er weinig vertrouwen meer in: de marktwaarde van het bedrijf is afgelopen weken met zo'n 25 miljard euro gedaald. Er zijn voor zover bekend nog geen schadeclaims tegen Boeing ingediend. 

Bekijk hier beelden vanaf de rampplek: