Volledig scherm
Theo Schaefers bij het monument bij vliegveld Teuge dat herinnert aan de crash van een Lancaster, tijdens de Tweede Wereldoorlog. © RONNY TE WECHEL

Gecrashte Lancaster bij Teuge laat Theo Schaefers niet meer los

Rondom Teuge zijn zo'n 25 oorlogsvliegtuigen gecrasht, ontdekte Apeldoorner Theo Schaefers. Een van die crashes fascineerde hem zo, dat hij er een boekje over schreef. 17 mei wordt het gelanceerd.

Zelf maakte hij de oorlog niet mee, maar de vrijheid waarin we dagelijks kunnen leven gaat hem na aan het hart. Theo Schaefers (71) groeide op in naoorlogs Nederland en merkte thuis dagelijks wat de vijf bezette jaren met mensen hadden gedaan. “Mijn vader zat voor de capitulatie van Nederland op de Grebbenberg bij Arnhem. Altijd als ik hem daarnaar vroeg, keerde hij in zichzelf en zat hij stilletjes voor zich uit te kijken. Ik ben nooit te weten gekomen wat hij allemaal heeft meegemaakt.”

Bevrijding

Geboren in 1947 kent Schaefers het echte oorlogsleven niet. “Het moeten bijzonder angstige jaren geweest zijn voor mijn ouders”, blikt hij terug. Maar ook het leven na de bevrijding was niet makkelijk. “Feitelijk was er niks. We hadden een huis, een kachel, eten en drinken en ik kon naar school. Maar we hadden één fiets met het gezin en er was gebrek aan alles. Het leven was zwaar.”

Schiphol

Schaefers groeide op onder de rook van Schiphol en was als klein jongetje al geboeid door de luchtvaart. Dat, gecombineerd met zijn interesse in de Tweede Wereldoorlog die thuis zo onbesproken bleef, maakte dat hij na zijn pensionering in Apeldoorn kwam wonen. “De rust van de Veluwe en vliegveld Teuge om de hoek, dat was voor mij belangrijk.” Schaefers ontdekt zo’n 25 vliegtuigcrashes in de regio in de oorlogsjaren. Het verhaal van de neergeschoten Lancaster bij Teuge fascineerde hem mateloos.

Jachtvlieger

Op 12 juni 1943 werd een Engelse AVRO Lancaster ED976 tijdens zijn vierde bombardementsvlucht neergeschoten boven Teuge. Leutnant Werner Rapp, een ervaren jachtvlieger van de Duitse Luftwaffe, schoot het toestel met zeven bemanningsleden neer nadat het eerder al door Duitse grondtroepen was geraakt. Staartschutter Linton Stephenson was de enige die de crash overleefde. Hij werd door de Duitsers gestationeerd op vliegveld Teuge als krijgsgevangene opgepakt. Op 10 februari 2015 overleed Linton in vrijheid in Canada, de as van zijn crematie werd op 2 september van dat jaar in het bijzijn van zijn voltallige familie bijgezet op de begraafplaats in Terwolde. 

Boekwerk

“Ik ben me gaan verdiepen in het verhaal. Wat was er nou echt gebeurd, wie waren er bij betrokken en hoe liep het af? Uiteindelijk ontstond vorig najaar het idee om er een boekje van te maken.” De gemeente Voorst zag het belang van het ontstaan van het boekwerk en gaf het project van Schaefers een financiële impuls. “Heel fijn, nu kan ik precies 75 jaar na de crash zoveel mogelijk mensen vertellen wat zich hier heeft afgespeeld.”

Scholen

Schaefers bezocht inmiddels vier scholen die nauw verbonden zijn met het verhaal: die in Teuge en Terwolde. “In Teuge was de crash, de zes overledenen liggen in Terwolde begraven. Maar ik hoop nog veel meer kinderen te kunnen bereiken. Zij weten zo weinig van de oorlog en het leven in vrijheid is een vanzelfsprekendheid voor hen. Ik wil ze graag vertellen hoe rijk ze zijn en dat elke oorlog alleen maar verliezers kent.”

Filmpje

De reacties van de kinderen raken Schaefers. “Als ik een filmpje laat zien van piloten die worden beschoten, zitten ze met ingehouden adem te kijken. De Tweede Wereldoorlog is zó lang geleden voor basisscholieren, maar wat mij betreft houden we nooit op met het herdenken ervan. Kijk toch eens wat we hebben en hoe lang al. Dat historisch besef kan niet vroeg genoeg ingeprent worden.”

In samenwerking met indebuurt Deventer

Deventer