De vindplaats van de V1, op Deventer grondgebied, blijkt uiteindelijk vooral gevolgen te hebben voor dorp Wilp, in de gemeente Voorst. Honderden mensen moeten daar tijdens de ruiming een dag hun huis uit.
Volledig scherm
De vindplaats van de V1, op Deventer grondgebied, blijkt uiteindelijk vooral gevolgen te hebben voor dorp Wilp, in de gemeente Voorst. Honderden mensen moeten daar tijdens de ruiming een dag hun huis uit. © FOTO HISSINK

Ruiming vliegende bom uit WO-2 langs A1 ontwricht voor één dag het totale dorpsleven van Wilp

De ruiming van de vliegende bom V1 die langs de A1 bij Wilp gevonden is, heeft grote gevolgen voor Wilp. Het halve dorp moet het huis uit, de voetbal is afgelast en de snelweg is tussen Deventer en Twello afgesloten. ,,Ik vind het allemaal een beetje overdreven.”

Met een op afstand bestuurbaar vliegtuig met warmtebeeldcamera gaat defensie op die zondag 8 maart controleren of er zich tijdens de ruiming geen mensen in het gebied bevinden. 

Arjan Mengerink, die voor de Veiligheidsregio de ruimingsoperatie leidt, riep de bevolking bovendien op alert te zijn op ‘souvenirjagers’ en andere bomtoeristen. ,,Als die er zijn kan de hele operatie komen stil te liggen.” Ook de ME is bijvoorbeeld aanwezig om de orde te handhaven.

De ontruiming van het gebied is dan ook niet vrijwillig. Er is een noodverordening ingesteld door de gemeentes Deventer en Voorst. Een straal van 1.400 meter rond de bom is ontruimd. De V1 is gevonden op Deventer grondgebied, maar de gevolgen treffen vooral Wilp, waar de bom dichtbij ligt. Veiligheid staat voorop. 

Bewoners van 560 woningen moeten hun huis zondag 8 maart tussen 07.00 en 19.00 verlaten, vrijwel allemaal in Wilp, slechts een handvol in Deventer.  Die straal is volgens de Explosieven Opruimingsdienst bepaald door TNO. Volgens een woordvoerder van EOD dienst is de explosieve lading van de V1met 935 kilo voor die defensie-afdeling niet alledaags, maar behoorlijk groot. 

V1 startbaan, wellicht bij Schalkhaar. Dit is een foto van de Deventer cineast Alex Roosdorp. Zijn dochter Tatjana Roosdorp hier te zien bij deze installatie.
Volledig scherm
V1 startbaan, wellicht bij Schalkhaar. Dit is een foto van de Deventer cineast Alex Roosdorp. Zijn dochter Tatjana Roosdorp hier te zien bij deze installatie. © SAB Deventer / Collectie Roosdorp

Milde stemming

Een V1 is een onbemand vliegtuig met grote explosieve lading, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers volop ingezet om dood en verderf te zaaien. Ondanks de grote explosieve lading in het Vergeltungswaffe-1, een Duits vernietigingswapen uit WO2, leken de meeste Wilpenaren zich niet direct zorgen te maken over lijf, leden of bezit. Op de informatie-avond kwamen zo'n 120 mensen af. Er heerste een milde stemming. Vragen waren er wel volop, meest praktische. ,,Ik heb nachtdienst", zegt Frank Achterkamp uit Wilp. ,,Dus ik hoop dat ze voor mij een slaapplek kunnen regelen.” 

Burgemeester Penninx van Voorst toonde zich blij met de opkomst. ,,In eerste instantie hoorde ik heel mensen: het zal allemaal wel meevallen, maar via bijvoorbeeld de koster en de verenigingen zijn er toch nog veel mensen gekomen.” Burgemeester König van Deventer heeft alle adressen die het betreft persoonlijk bezocht om ze te informeren. 

Overdreven

De familie Nieuwenhuis noemde het allemaal een beetje overdreven. ,,Die bom zal wel niet knallen”, zegt de vrouwelijke helft van het stel. ,,Dan blijft er van Wilp niet veel over.” Zorgen over haar huis zei ze zich echter niet te maken. 

Andere bewoners zeggen signalen te hebben dat niet iedereen zijn huis wil verlaten. Honderd procent te controleren valt dat niet, blijkt uit de woorden van de vele diensten en overheden die samen aan de ruiming werken, al zal volgens Mengerink de politie er alles aan doen. Mensen die geen plek hebben bij familie of vrienden, kunnen de dag doorbrengen in sporthal Jachtlust in Twello. 

Voor huisdieren is daar echter geen plek: die moeten of twaalf uur alleen kunnen zijn of alsnog in eigen kring ondergebracht worden. Iedereen die zijn huis moet verlaten, krijgt een brief. Maandag is er nog een tweede informatie-avond: dan zijn ook niet omwonenden welkom. 

Iets bijzonders

De EOD, die de V1 moet gaan ruimen, noemde de vondst van het massavernietigingswapen uniek. Misschien zelfs wel internationaal. Dat heeft te maken met de springlading van de V1, die waarschijnlijk van een lanceerinstallatie in Nijverdal komt en bestemt was voor Antwerpen, toen daar het Ardennenoffensief plaats vond. De springlading is omhuld door hout en dat is nog bijna volledig intact. 

,,Uniek”, aldus luitenant Van Drunen van de EOD. ,,Waarschijnlijk door de kleigrond.” De EOD gaat die springlading niet op de vindplaats van de bom laten ontploffen, maar alleen de ontstekers. De springlading wordt vervolgens in stukken 'gezaagd’ - als het allemaal goed gaat - en na 8 maart op een andere plek tot ontploffing gebracht.

Medewerkers van de EOD onlangs bij het onderzoek naar de V1 bij Deventer.
Volledig scherm
Medewerkers van de EOD onlangs bij het onderzoek naar de V1 bij Deventer. © Marcel van Saltbommel

 De ontmanteling van de V1 is voor de EOD hard werken: er is een kuip gemaakt om onder de bom te kunnen werken, maar dat moet wel in een voor giftige stoffen beschermd pak, met een lampje in het donker en met opperste concentratie, bleek uit de woorden van defensie. 

Inwoners en andere belangstellenden kunnen die operatie op de dag van de ontmanteling onder meer volgen via een liveblog, werd gisteren bekend, al zal een een heel groot deel van de inwoners daar waarschijnlijk geen aandacht voor hebben. Burgemeester Penninx van Voorst: ,,Ik heb begrepen dat heel veel mensen de gelegenheid te baat nemen om een dagje weg te gaan.”

V1 beeld: archief
Volledig scherm
V1 beeld: archief © Judah Bolink

In samenwerking met indebuurt Deventer

Deventer