Volledig scherm
Koning Willem-Alexander opent donderdag 14 maart het Reevediep bij Kampen en wordt het project Ruimte voor de Rivier IJsseldelta afgerond. De zijtak van de IJssel is bedoeld om die rivier bij hoogwater te ontlasten. De koning opent de sluisdeuren, zodat de IJssel en 'bypass' het Reevediep met elkaar worden verbonden. © Freddy Schinkel

Twintig jaar praten, vier jaar graven: bypass bij Kampen is klaar

5 vragen overIs er ooit meer gestreden om een bouwproject in Kampen dan bypass Het Reevediep? Donderdag neemt koning Willem-Alexander de hoogwatergeul in gebruik. De zijtak van de IJssel waarover twintig jaar is gepraat en in amper vier jaar is aangelegd. Een opfrisser in vijf vragen.

1) Waarom is Het Reevediep nodig?

Om toestanden als in 1995 te voorkomen. Toen stond het IJsselwater op de kade van Kampen. In dat jaar traden vrijwel alle rivieren buiten hun oevers met een grote evacuatie in de Betuwe tot gevolg. Daarop is besloten om het project Ruimte voor de Rivier te starten om de afvoer te verbeteren. Voor 2,3 miljard euro zijn op 34 plekken in het land kades verlaagd, rivieren gebaggerd en nevengeulen gegraven, zoals bij Deventer, Heerde, Zwolle en dus Kampen. Het baggeren van de IJssel en de aanleg van Het Reevediep zorgt ervoor dat bij extreem hoogwater de waterstand bij Zwolle bijna een halve meter lager is, stelt Rijkswaterstaat.

2) Het lijkt alsof er járen over de bypass is gesproken. Klopt dat?

Het grappige: in 2000 werd voor het eerst over de bypass gesproken, in 2012 zei staatssecretaris Joop Atsma definitief ‘ja’ tegen de aanleg. In de tussentijd zijn meerdere plannen uitgedacht. Overheden wilden namelijk meer dan een weiland met dijken aan de zijkant. Er moest een vaargeul komen voor pleziervaart. Fiets- en wandelpaden voor de recreanten. En als toetje een dorp op de oever met woningen in het duurdere segment. Hoe grootser de plannen, hoe heviger het verzet, hoe feller de emoties. In 2015 ging de schop in de grond, nadat de Raad van State bezwaren tegen het nut en de noodzaak van bypass afwees.

Volledig scherm
In de buurt van bouwput Reevediep rijden om de 3-4 minuten trucks en dumpers met zand over de Kamperstraatweg vanuit de uiterwaarden die het zand naar de dijken brengen. © Freddy Schinkel

3) En in maart 2019 is de bypass eindelijk klaar, toch?

Nou, niet helemaal. Het Reevediep kan de komende drie jaar niet als hoogwatergeul fungeren. Dat heeft te maken met de werkzaamheden in en langs het Drontermeer. Om via de bypass een open verbinding tussen IJssel en IJsselmeer te krijgen, wordt de Roggebotsluis gesloopt. Om te voorkomen dat hoogwater richting de randmeren stroomt, wordt richting Elburg een nieuwe sluis gebouwd. Om de veiligheid te garanderen worden dijken verhoogd. Deze werkzaamheden zijn pas in 2022 afgerond, waarna de dijk tussen IJssel en Het Reevediep wordt doorgestoken en de bypass écht een hoogwatergeul is. Nu regelt een sluis de waterstand.

4) Wat wordt er dan gevierd?

Eigenlijk is Het Reevediep gewoon klaar. Daarnaast is de bypass meer dan een hoogwatergeul. Het is ook een gebied om vrije tijd door de brengen. Dat kan op de fiets- en wandelpaden langs de ruim 6 kilometer lange bypass. En met de boot op Het Reevediep. Op 1 april gaan de paden en de vaargeul open. Maar van de IJssel naar het Drontermeer varen kan niet. Een stuk van 150 meter is (nog) door de Raad van State gestremd om het leefgebied van beschermde vogels niet te verstoren. Naast veiligheid en recreatie is wonen een derde onderdeel in het gebied. Of het dorp Reeve, met eerst 600 en later nog eens 700 woningen er komt, is nog maar de vraag. De Raad van State doet binnenkort uitspraak.

5) Leverde de aanleg nog verrassingen op?

Volledig scherm
Het wrak van de middeleeuwse kogge die uit de IJssel bij Kampen is gehaald. © Freddy Schinkel

Zeker. Door het baggeren van de IJssel werd een middeleeuws koggewrak gevonden. Tijdens archeologisch onderzoek in het bypassgebied werd nabij de N50 een vijftien meter lange steiger gevonden. Volgens onderzoekers werd die in de vijftiende eeuw door boeren in het buitengebied gebruikt om een watertje over te steken. Ook zijn vermoedens bevestigd dat duizenden jaren geleden jagers en verzamelaars tussen IJssel en Drontermeer leefden. In het gebied zijn op zeker acht plekken de restanten van een prehistorisch jachtkamp gevonden.