Volledig scherm
Urk - Rellen op Urk naar aanleiding van een ruzie tussen Jan Willem (17) en Soufyan (18). Editie FL Foto Freddy Schinkel, IJsselmuiden © FS20190313 © Foto Freddy Schinkel

Verslag doen van de rellen op Urk
‘Dat filmpje hadden we beter moeten checken’

Achter het VerhaalIn maart liep een ruzie in Urk stevig uit de hand. Een groep jongeren viel het huis van een Marokkaans-Nederlands gezin binnen en werkte de moeder tegen de grond. Verslaggever Herre Stegenga zat als eerste bij het gezin op de bank. Ze toonden hem een filmpje waarin ‘Geert Wilders’ werd geroepen, maar dat achteraf niet uit Urk afkomstig bleek.

Op dinsdagochtend 12 maart krijgt Herre Stegenga van zijn chef het verzoek poolshoogte te gaan nemen op Urk. De avond ervoor is een ruzie flink uit de hand gelopen: een menigte zou het slachtoffer en zijn moeder in hun huis hebben aangevallen. Veel meer is er op dat moment nog niet bekend.

Als eerste journalist aanwezig

Stegenga spoedt zich naar Urk en neemt een kijkje bij Snack-Plaza Willem de Boer, waar de groep en het slachtoffer de avond tevoren afgesproken hadden om een ruzie uit te vechten. ,,Urkers zijn vrij open, zelfs als er gedonder is. Al is dat minder geworden sinds alle media-aandacht. Een man die zijn hond uitliet, vertelde dat het ging om een Marokkaans gezin en nam me mee naar de straat waar ze woonden.’’ Om half tien belt Stegenga aan, hij is de eerste journalist die zich meldt. ,,Ze lieten me binnen. De televisie stond aan, ze waren nog in pyjama. De moeder lag kermend op de bank, de vader was opgewonden, de dochter boos. Hun zoon Soufyan, om wie het ging, was boven. Op mijn verzoek vroegen ze hem naar beneden te komen. Toen ik later die week een tweede keer langskwam bleef hij op hun verzoek op zijn kamer. Ze namen hem in bescherming, ze waren duidelijk bang.’’

Stond de familie open voor een gesprek?

Zat de familie er wel op te wachten om aan een wildvreemde journalist hun verhaal te doen? ,,Ik ben behoedzaam te werk gegaan. Stapje voor stapje. Zo won ik hun vertrouwen.’’ De gezinsleden doen aan Stegenga hun verhaal, de ouders in gebrekkig Nederlands. Nadat de politie Soufyan de vorige avond uit de snackbar had ‘gered’ en hem thuis had gebracht, was de groep jongeren naar hun huis gekomen. Ze gooiden met stenen en vuurwerk en stichtten brandjes. Een aantal kwamen binnen en werkten de moeder tegen de grond. Volgens zijn zus was er ‘Geert Wilders’ gescandeerd. De vader liet op zijn telefoon filmpjes zien van de rellen. Op een ervan werd inderdaad ‘Geert Wilders’ geroepen.

Hadden we het anders moeten doen? 

,,Wij hebben dat filmpje toen online gezet. Achteraf hadden we dat beter moeten checken. Al snel bleek dat filmpje niet uit Urk te komen maar uit Geldermalsen en vijf jaar oud te zijn.’’ Een bewuste actie van het gezin om de jongeren te betichten van racistische motieven? ,,Moeilijk te zeggen. Er gingen allerlei filmpjes van het gebeuren rond op sociale media. Zij hadden die eraf geplukt om te laten zien wat er was voorgevallen. Daar zat ook het filmpje uit Geldermalsen tussen. Achteraf hield de zus vol dat het gezegd was en dat werd door de jongeren ook niet ontkend.’’

Na het filmpje doen berichten de ronde dat mensen – voornamelijk uit de Marokkaanse gemeenschap – naar Urk willen komen om wraak te nemen. Het dorp verandert in een vesting. De filmaffaire leidt intussen tot veel kritiek op diezelfde sociale media. ,,De hoofdredacteur van het AD en ik moesten het ontgelden. Columnist en publicist Jan Dijkgraaf had mijn foto van LinkedIn gehaald en betichtte me op Twitter van haat zaaien.’’ Dat was schrikken. ,,Ik vroeg hem of hij alle verhalen had gelezen. Hij lichtte de misser met het filmpje eruit, terwijl we verder genuanceerd verslag deden van de zaak.’’

Achteraf bleken niet racistische motieven, maar ruzie om een meisje de aanleiding voor de vechtpartij. Maar waarom kreeg Soufyan dan tientallen jongeren tegenover zich? Stegenga: ,,Het wij-gevoel en de eensgezindheid op Urk zijn groot. Kom je aan een van hen, dan kom je aan hen allemaal. Het is een gesloten front. Bij gebrek aan bewijs zijn de verdachten onlangs vrijgesproken, terwijl er genoeg getuigen omheen stonden. Iedereen speelt de vermoorde onschuld en houdt zijn mond. Bij die volksaard hebben we in een aantal beschouwende artikelen ook stilgestaan. Het spreekt toch tot de verbeelding dat in zo’n streng religieus dorp dit soort dingen gebeuren.’’

Was er dan helemaal geen sprake van racisme? ,,Soufyan is in Nederland geboren en zijn vader is notabene visser. Maar eerlijk gezegd denk ik dat zijn Marokkaanse roots hem niet geholpen hebben. Aan de andere kant stond hun huis later vol voedselpakketten en bloemen. Ze kregen veel steun van de Urkers. Zo zijn ze dan ook wel weer.’’

Stegenga zou graag nog eens met Soufyan terugblikken op de zaak. ,,We hebben hem meerdere keren benaderd, maar ik begrijp dat de familie nog steeds bang is en het niet wil oprakelen.’’