Volledig scherm
Als je collega's iets niet begrijpen komt dat waarschijnlijk niet doordat ze dom zijn. Je lijdt zelf aan de vloek van kennis, zegt neuropsycholoog Chantal van der Leest. © Shutterstock

Ben jij zo slim of zijn je collega’s nou zo dom?

Neuropsycholoog Chantal van der Leest bekijkt onze gedragingen op de werkvloer: wie of wat bepaalt onze dagelijkse beslissingen? Vandaag: de vloek van kennis.

Als ik schrijf: ‘Tudududuuu, tududududuuuu!’, dan weet je natuurlijk onmiddellijk welke bekende hit ik bedoel. Toch? Nee? Het is zó duidelijk! Sorry, maar dan ben je wel heel dom, als je dat niet weet.

Tenminste, dat zou ik kunnen denken. Op het werk zijn er voortdurend van dit soort misverstanden, in vergaderingen, mails en presentaties. Misschien gaat het dan niet over top 40-hits, maar over vakkennis. De een heeft een hoop informatie in zijn hoofd, zegt daar twee woorden over en verwacht dat de ander precies weet waar het over gaat. We lijden dan aan de vloek van kennis, of in het Engels: the curse of knowledge.

Quote

De een heeft een hoop informatie in zijn hoofd, zegt daar twee woorden over en verwacht dat de ander precies weet waar het over gaat

In wereldberoemd onderzoek hiernaar verdeelde psycholoog Elizabeth Newton van Stanford University proefpersonen in twee groepen: tikkers en luisteraars. De tikkers moesten een bekend liedje, zoals Lang zal ze leven of Altijd is Kortjakje ziek op een tafel tikken. Vooraf gokten de tikkers dat zeker wel 1 op de 2 luisteraars het nummer kon raden.

Frustratie

Maar dat viel tegen. Slechts 1 op de 40 luisteraars raadden het liedje. De tikkers bleven diep teleurgesteld achter en vroegen zich serieus af met wat voor volk ze te maken hadden. Je herkent dat gevoel vast wel als je wel eens Party & Co speelt en iemand moet bij jou liplezen. Frustratie alom.

Wanneer we communiceren, of dat nou met tikjes is of met woorden, hebben we in ons hoofd allerlei aanvullende informatie. En we kunnen ons bijna niet voorstellen dat de ander dit niet hoort of weet. Er is dus hoop voor die sullige stagiair en die schaapachtige klant met vreemde eisen. Ze zijn niet achterlijk. Ze weten gewoon niet wat jij allemaal weet.

Quote

Die sullige stagiair of die schaapach­ti­ge klant zijn niet achterlijk. Ze weten gewoon niet wat jij allemaal weet

Boodschap versimpelen

Hoe kun je de vloek van de kennis voorkomen? Allereerst: weet dat dit verschijnsel bestaat. Heeft de ander meer uitleg nodig, dan is hij niet traag van begrip, maar weet hij eenvoudigweg niet wat jij weet. The Final Countdown zit in míjn hoofd, niet in dat van jullie. (Maar nu wel! Herlees de eerste zin maar). Verplaats je in de ander en probeer je voor te stellen welke voorkennis hij heeft en versimpel de boodschap zo nodig. En: doe nooit spelletjes waarbij je moet liplezen.

Volledig scherm
Chantal van der Leest © Joost Hoving

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief!