Volledig scherm
Zo werd de bevrijding op 19 april 1945 gevierd in het centrum van Epe. © Historische Vereniging Ampt Epe

Bevrijding Epe wordt nagespeeld in centrum: stichting zoekt oorlogsverhalen

Met de herdenking van D-Day, is het officiële startschot gegeven voor de viering van 75 jaar Bevrijding. Ook op de Veluwe wordt daar komend voorjaar uitgebreid bij stilgestaan. Zo wordt in de gemeente Epe begin 2020 een magazine uitgebracht, waarin de bevrijding centraal staat. De makers zijn daarom naarstig op zoek naar bijzondere verhalen die nooit eerder zijn verteld.

In april 2020 is het precies 75 jaar geleden dat de Veluwe werd bevrijd. De bedoeling is om hier uitgebreid bij stil te staan. De provincie Gelderland trekt 6,6 miljoen euro uit voor de financiering van herdenkingen, festiviteiten en manifestaties rond 75 jaar bevrijding, vrede en vrijheid. Ook de Stichting Vrijheid in de Gemeente Epe hoopt geld los te peuteren in Arnhem. ,,We hopen in totaal 130.000 euro bij elkaar te verzamelen voor onze activiteiten’’, zegt voorzitter Willem Meenink. ,,We hopen op bijdrages van de gemeente en de provincie. Maar het geld moet voor een groot deel ook komen van donateurs en sponsors.’’ 

De viering van 75 jaar Bevrijding in Epe krijgt langzaam maar zeker vorm. Meenink: ,,Wat inmiddels al vaststaat, is dat op 18 april volgend jaar de bevrijding wordt nagespeeld op de Markt.’’ Dat is niet helemaal historisch accuraat. Vaassen werd bevrijd op 17 april, twee dagen later volgde Epe. Op 19 april 1945 verzamelde een menigte zich voor het gemeentehuis. In dat pand aan de Markt zit tegenwoordig Grand Café Cornelis. De toenmalige burgemeester heeft de inwoners van Epe toen toegesproken vanaf het bordes, terwijl geallieerde troepen door de straten trokken. ,,Op 18 april 2020 doen we ongeveer hetzelfde. De nieuwe burgemeester - Hans van der Hoeve is dan inmiddels vertrokken - zal dan een toespraak houden vanaf dezelfde plek als zijn voorganger dat 75 jaar geleden deed. Ook trekt een colonne van zo’n zestig legervoertuigen door het centrum.’’

Volledig scherm
Op 19 april 1945 sprak de toenmalige burgemeester van Epe de bevolking toe vanaf het bordes van het gemeentehuis. © Historische Vereniging Ampt Epe

Speciaal magazine

Maar voordat de daadwerkelijke bevrijding wordt gevierd, wordt eerst een speciaal magazine uitgebracht, dat huis aan huis wordt verspreid in Epe, Vaassen, Oene en Emst. Dat doet de Stichting Vrijheid in de Gemeente Epe in samenwerking met de Historische Vereniging Ampt Epe. En er moet nog een hoop werk worden verzet voordat het blad naar de drukker kan. ,,We zijn dringend op zoek naar bijzondere verhalen’’, vertelt Wim van ‘t Einde van Ampt Epe. ,,Verhalen die nooit eerder zijn verteld.’’ Van ‘t Einde beseft dat het lastig wordt om die boven tafel te krijgen. Enerzijds omdat veel ouderen die de Tweede Wereldoorlog bewust hebben meegemaakt inmiddels zijn overleden. Maar wat ook meespeelt, is dat bepaalde verhalen bewust zijn verzwegen.

,,Persoonlijk zou ik graag luisteren naar het verhaal van een kind van een voormalig NSB’er’’, zegt Van ‘t Einde. ,,Hoe heeft dat gezin de laatste dagen van de oorlog in Epe beleefd? Wat gebeurde er tijdens en na de bevrijding? Of het verhaal van een ‘moffenmeid’; vrouwen die werden beschuldigd van heulen met de bezetter. Daar hoor je namelijk heel weinig over. Over heldendaden vertellen mensen graag. Maar dat soort nare verhalen worden liever verzwegen. En dat is zonde. Voor alle duidelijkheid: verhalen mogen ook anoniem worden verteld. Wij snappen best dat sommige mensen liever niet te koop lopen met hun oorlogsverleden.’’

Activiteiten

In de aanloop naar de viering van de bevrijding - en ook daarna - worden in Epe en de omliggende dorpen lezingen en andersoortige activiteiten gehouden. Meenink benadrukt dat de meeste ideeën nog nader moeten worden uitgewerkt. ,,Dat gebeurt de komende maanden. Dan moet langzaam duidelijk worden wat we allemaal gaan doen in 2020.”

Bevrijding van de Noord-Veluwe

Vanaf 12 april 1945 trokken de Canadezen de IJssel over en werd de Veluwe geleidelijk bevrijd. Bij Otterlo vond 16/17 april de laatste grote slag in Nederland plaats waarbij 300 Duitsers en 50 Canadezen sneuvelden. Vaassen en Heerde werden bevrijd op 17 april 1945. Een dag later trokken de geallieerde troepen ook Hattem binnen. Epe zelf is op 19 april 1945 bevrijd. Op de westflank van de Noord-Veluwe was Oldebroek als eerste aan de beurt. Het dorp werd bevrijd op 17 april 1945. Elburg volgde een dag later, en op 19 april bereikten de Canadese soldaten ook Nunspeet.  

  1. Van Epe richting Boerengat en Schapenbout; geen probleem vindt Werners Rare Music Shop
    PREMIUM

    Van Epe richting Boerengat en Schapen­bout; geen probleem vindt Werners Rare Music Shop

    Wie net als voorheen even een gebroken snaar wil vervangen bij Werners Rare Music Shop, moet daar voortaan een aardig ritje voor maken. Nu de deuren van de winkel in Epe na vijfenhalf jaar noodgedwongen zijn gesloten, hebben eigenaar Werner van Ettinger en zijn partner Majorie Kemps een nieuw onderkomen gevonden. Op welgeteld twee uur en 41 minuten rijden van het oude postkantoor van Epe.

Veluwe