Volledig scherm
Timo Vanderhoeven (blote armen) en Lars Schaarman (rood shirt) doen archeologisch onderzoek in Epe. De donkere verkleuring in de grond, duidt op een waterput die hier in het verleden heeft gezeten. © Hans van de Vlekkert

Waarschijnlijk oudste woning van Epe gevonden

Archeologen van EARTH hebben in Epe resten gevonden van het tot nu toe waarschijnlijk oudste huis in het dorp. Op het Brezan-terrein, op de hoek Korte Kuipersweg-Hoofdstraat, zijn contouren van een erf en een bootvormig huis blootgelegd, die stammen uit de elfde of twaalfde eeuw.

Voor Epe is dit een heel mooie vondst. Dat meldt archeoloog Tim  Vanderhoeven van EARTH. „Tot nu toe komt de oudst bekende bebouwing in Epe uit 1176. Epe heette toen geloof ik nog Apa”, zegt Vanderhoeven. „Het is dus al bekend dat Epe in de elfde à twaalfde eeuw, tussen 1000 en 1200, is ontgonnen, dat de bewoning hier toen is begonnen. Maar deze vondst, zo middenin het centrum, zo weinig verstoord geraakt ondanks alle vormen van bebouwing in de loop der eeuwen heen, dat is toch heel bijzonder.”

Sporen

Met meer dan tweehonderd ‘sporen’ in de tas, keren de archeologen deze week terug naar hun kantoorruimtes en laboratoria. Daar worden alle gevonden schatten nauwkeurig verder onderzocht en geanalyseerd. De projectontwikkelaar op de bouwlocatie in Epe-centrum kan weer verder met de nieuwbouw van een appartementencomplex met een parkeergarage eronder. Het werk daarvoor heeft door het archeologische onderzoek een kleine drie weken vertraging opgelopen.

De eerste voorzichtige conclusie van de archeologen in Epe leert dat op het Brezan-terrein een flinke ‘nederzetting’ heeft gestaan. ,,We hebben vijf waterputten gevonden, kaders van een (boeren)erf met een bootvormig huis erop en greppels eromheen. En waarschijnlijk ook een oven. Wat voor een oven is nog moeilijk te zeggen. We weten dat op de Veluwe veel ijzer werd gewonnen in vroegere tijden, dus mogelijk betreft het een oven voor metaalbewerking. De greppels dienden waarschijnlijk als erfafscheiding, zoals wij tegenwoordig schuttingen plaatsen. Daarnaast fungeerden de greppels als bescherming tegen het vele rivierwater dat hier destijds was.”

Proefsleuven

Aanvankelijk wees weinig in de richting van een waardevolle archeologische vondst in het dorpscentrum. „We hebben drie proefsleuven gegraven. In de eerste bleek de bodem volledig verstoord, er was niets terug te vinden. Voor de tweede gold eigenlijk hetzelfde, maar in de derde sleuf troffen we meerdere paalkuilen aan en een scherf van een oude kogelpot. Die scherf konden we al snel dateren tussen 1000 en 1400”, zegt Vanderhoeven. Op basis daarvan ging de zoektocht voort, met een uiteindelijke opbrengst van zo’n tweehonderd sporen en monsters.

Over pakweg een jaar denkt Vanderhoeven in beeld te hebben hoe de nederzetting in het Eper centrum er feitelijk uit heeft gezien. Dan is van al het gevonden materiaal vastgesteld wat het is en hoe oud het is. ,,Die gegevens worden dan direct teruggegeven aan het publiek, dat alles gratis kan downloaden. Zoals de koning zei in zijn toespraak laatst: archeologische vondsten, cultuurhistorie, zijn collectief bezit van alle Nederlanders. Daardoor leren we over onze de geschiedenis. Het is van groot belang om te weten te komen wie we zijn en waar we vandaan komen.”

Veluwe