Volledig scherm
Nijkerk - Boer Dirk Dekker (Foto: Rob Voss - www.robvoss.nl) © Rob Voss

De vraatzucht van wilde ganzen

De vraatzucht van wilde ganzen heeft boeren vorig jaar meer schade bezorgd dan ooit te voren. Gelderland staat landelijk in de top drie. ,,Als ganzen je land kapotmaken, raakt dat boeren recht in het hart.”

Stel je voor; je hebt net een weekend hard gewerkt om je tuin tip top in orde te maken. Net als je tevreden gaat zitten en een wijntje opentrekt, springt de hond van de buren over de schutting, ploegt met zijn poten het zorgvuldig gemillimeterde gras kapot, trekt met zijn bek alle planten en bloemen uit de grond en poept tot overmaat van ramp de hele tuin onder. Zo ongeveer, zegt varkenshouder Dirk Dekker uit Nijkerk, voelt het voor een boer als hij ziet dat een koppel ganzen op zijn land neerstrijkt. ,,Dan kun je wel door de grond zakken. Een boer is trots op zijn land. Als ganzen het vervolgens met honderden tegelijk kapotmaken, raakt dat je recht in het hart.”

Schadebedrag

Vorig jaar keerde het Faunafonds een schadebedrag van 21.135.313 euro uit aan Nederlandse boeren van wie het land was beschadigd door toedoen van wilde dieren zoals herten en vogels. Een record. Ter vergelijking: in 2013 werd amper de helft uitgekeerd. Ganzen zijn verreweg de grootste boosdoeners. Zij zorgden voor een schadepost van ruim 19 miljoen euro; 92 procent van het totale schadebedrag dat werd uitgekeerd. De provincie Gelderland scoort met een uitgekeerde schadevergoeding van ruim 2,9 miljoen euro (waarvan 2,4 miljoen veroorzaakt door ganzen) hoog. Alleen aan boeren in Noord-Holland en Friesland werd vorig jaar meer financiële compensatie gegeven.

Eiwitgehalte

,,Schade veroorzaakt door ganzen is een groeiend probleem”, vertelt Dekker, naast varkensboer ook vicevoorzitter van LTO Noord, regio oost. ,,Vooral in de lente is de schade groot, dan eten ganzen massaal het gras van het land. En juist de eerste snee gras is zeer voedzaam omdat het een hoog eiwitgehalte bevat. Dan krijg je als boer wel een schadevergoeding, maar het ingekuilde gras bevat dan alsnog te weinig voedingsstoffen waardoor je voer moet bijkopen.”

Een ander groot probleem: ganzen poepen het weiland onder. Als de boer gaat maaien en het gras inkuilt voor zijn vee, neemt hij ook de stront mee. ,,We zien steeds vaker dat bijvoorbeeld koeien het ingekuilde gras weigeren te eten, omdat het vol zit met stront”, aldus Dekker.

Claim

Agrariërs die schade ondervinden van bijvoorbeeld ganzen, kunnen een claim indienen bij het Faunafonds. Daar zijn fikse kosten aan verbonden. Want alleen al voor het in behandeling nemen van een claim moet 300 euro worden betaald. Bovendien heeft de boer een eigen risico van 250 euro. Volgens Dekker van LTO Noord weerhoudt dit veel agrariërs ervan om hun schade te verhalen. ,,Het is oneerlijk. Boeren draaien nu grotendeels op voor de kosten, terwijl zij er niks aan kunnen doen. Zij hebben er niet om gevraagd dat hun land vernield wordt.”

Vogelverschrikker

Volledig scherm
© Rob Voss

Boeren mogen visuele en akoestische middelen inzetten om ganzen van hun land te verjagen. Zoals de aloude vogelverschrikker, maar ook knalapparaten, nagebootste roofvogels en vogelafweerpistolen waarmee hoog in de lucht patronen tot ontploffing worden gebracht die naast een harde knal, ook lichteffecten geven. Nieuwste loot aan de stam: een robotlaser, waarmee onder meer op Kampereiland wordt geëxperimenteerd. ,,We horen positieve geluiden over dit apparaat”, weet Dekker, die zelf ook schade ondervindt van ganzen op zijn grasland. ,,Het schijnt uitstekend te werken bij het verjagen van ganzen. Probleem is alleen dat het 8.000 euro kost. Een grote ondernemer kan dit betalen, maar kleinere bedrijven niet en die zijn alsnog de pineut.”

Populatie

Uit de jaarlijkse telling van de Faunabeheereenheid Gelderland blijkt dat er in de zomer van 2016 circa 70.000 ganzen in Gelderland waren. Dat is beduidend minder dan de 118.000 ganzen die er in de zomer van 2013 werden geteld. ,,We zijn goed bezig, maar de weg is nog lang”, zegt secretaris Erik Koffeman. ,,Het doel is de populatie ganzen in Gelderland terug te brengen naar het niveau van 2005; toen werden er 34.000 ganzen geteld.”

Om dit aantal te bereiken wordt in het voorjaar en de zomer op ganzen gejaagd. Ook worden eieren weggehaald om voortplanting te voorkomen. De meeste ganzen komen in deze regio voor in de uiterwaarden langs de IJssel. Ook langs de Veluwerandmeren zitten er veel. In Overijssel is de ganzenpopulatie met circa 30.000 fors kleiner. In die provincie is het doel het aantal ganzen te reduceren tot 14.000.