Volledig scherm
Protestactie in Lelystad na het omvallen van het ziekenhuis, november vorig jaar. Burgers maken zich zorgen over of ze nog wel snel genoeg ergens terecht kunnen in de toekomst. © Foto Freddy Schinkel

Flevoland: ook in toekomst geen 24/7 spoedeisende hulp en acute verloskunde

Lelystad krijgt de 24-uurs spoedeisende hulp en acute verloskunde definitief niet terug. Herstel van het zorgaanbod naar de situatie van vóór het omvallen van MC IJsselmeerziekenhuizen is onhaalbaar en geen oplossing voor de zorgvraag in de toekomst. Flevoland moet inzetten op stapsgewijs verbeteren van het huidige aanbod. Technologie als e-health, data science maar vooral betere samenwerking tussen zorgaanbieders spelen daarin een grote rol.

Dat blijkt uit het advies van de Toekomstverkenner Zorg Bas Leerink dat vrijdag aan de Tweede Kamer is gestuurd door zorgminister Bruno Bruins, die het advies overneemt. De minister vroeg Leerink, werkzaam bij adviesbureau IG&H, begin dit jaar om onderzoek te doen naar hoe de zorg in Flevoland er op korte en middellange termijn uit moet komen te zien. Aanleiding tot dat verzoek was het faillissement van de MC IJsselmeerziekenhuizen in oktober vorig jaar. Dat leidde tot chaos, woede en onbegrip over wegvallen van zorg bij burgers en bestuurders in Flevoland. Toezichthouder NzA en Inspectie hebben ook groen licht gegeven. 

Kosten

Het niet terugbrengen van de spoedeisende hulp en acute zorg heeft twee grote oorzaken: er is geen personeel voor te vinden en de kosten zouden veel te hoog zijn. Leerink stelt dat het huidige zorglandschap in Flevoland momenteel niet onder de maat is. ,,Het voldoet aan de huidige wettelijke kaders, de ambulancezorg voldoet na de uitbreidingen van de capaciteit eind 2018 aan de prestatienorm en de capaciteit van de omliggende spoedeisende hulpen lijkt voldoende om alle patiënten goed op te kunnen vangen.’’

Uitdagingen

De toekomstverkenner schets vier grote uitdagingen voor de Flevolandse zorg. 

De eerste is de verwachte enorme groei van het aantal chronisch zieken en kwetsbare patiënten. Daar moet een nieuwe vorm van ‘anderhalvelijnszorg‘ -met opname- en obervatiemogelijkheden, voor worden gecreëerd in Lelystad en Emmeloord, om te voorkomen dat ze in het ziekenhuis komen. Daar wordt nu al aan gewerkt. 

De tweede uitdaging is het steviger neerzetten van de spoedpoli in Lelystad en de spoedpost in Emmeloord voor acute eenvoudige aandoeningen. Die moeten behouden blijven en versterkt worden, daar zijn goede afspraken met zorgverzekeraar en zorgautoriteit voor nodig.

Kwetsbaar

Ten derde moet de huisartsenzorg in Lelystad, Dronten, Noordoostpolder en Urk verstevigd worden. Huisartsen moeten beter ondersteund worden, praktijken verdienen professionelere aansturing en het werk moet aantrekkelijker gemaakt worden. Daarnaast dienen huisartsen meer aandacht voor kwetsbare groepen te hebben. 

Uitdaging vier is de geboortezorg, die is na het wegvallen van de acute verloskunde onder druk komen te staan. 

Bevalkamer

Leerink adviseert nauwere samenwerking tussen eerstelijns-verloskundigen, kraamzorg, kinderartsen en gynaecologen. Verloskundigen in Lelystad, Dronten, Noordoostpolder en Urk moeten aansluiten bij de verloskundige kringen rond de vijf ziekenhuizen in en om Flevoland. Specifiek voor Lelystad -waar de thuissituatie vaak ongeschikt is voor een bevalling en geld voor vervoer ontbreekt- opteert Leerink voor een bevalkamer en speciaal taxivervoer. Urk heeft de extra ambulance en een CTG in het dorp, voor hartfilmpjes van ongeboren kinderen. 

Vertrouwen

Leerink constateert dat het vertrouwen van de burger in de Flevolandse zorg momenteel broos is; hij stelt dan ook voor om een Zorgtafel Flevoland in te stellen. Daar komen alle partijen bij elkaar om de voortgang te bespreken. Daarnaast wil hij komend jaar een aantal indicatoren goed in de gaten te houden. Het gaat dan om onder meer de poliklinische toegangstijden van alle specialismen bij de omliggende ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra, de wachttijd voor behandelingen, de beschikbaarheid van de de spoedeisende hulpposten en de inzet en aanrijtijden van ambulances (ook voor verloskunde). Ook pleit Leerink voor een systeem dat real-time inzicht geeft in welk omliggend ziekenhuis capaciteit voor acute zorg heeft. Een ‘data science team acute zorg’ moet bijdragen aan grotere beschikbaarheid en effectiviteit van acute zorg.

‘Kans voor Flevoland om voorop te lopen in zorg’

Toekomstverkenner Bas Leerinks werk zit erop, zijn advies ligt nu bij de Tweede Kamer en alle zorgpartijen in Flevoland. Leerink: ,,Mijn stellige overtuiging is: er liggen kansen voor de regio. Als er nu wordt doorgezet kan Flevoland enorm voorop gaan lopen op zorggebied. Goede samenwerking tussen alle partijen wordt steeds belangrijker. Dit is een kans voor Flevoland om te laten zien hoe dat kan.’’

‘Betere samenwerking’ is een mantra dat in de toekomstverkenning vaak voorkomt. Leerink: ,,Wat ik aantrof toen ik begon: mensen waren in verregaande staat van ontreddering over de zorg. Ín de zorg zelf viel het mee. Maar lokale bestuurders en een groep als Stichting Behoud Ziekenhuis Lelystad hadden het vertrouwen verloren. We zijn met al die partijen samen gaan zitten en hebben de vraag gesteld: wat zouden we samen wel kunnen doen? Dat heeft in een feitenboek over de zorg geresulteerd wat iedereen ook ondersteunt. Daar is de Agenda voor de Zorg uit voortgekomen. Dat heeft geholpen om weer meer vertrouwen in de toekomst te krijgen. Maar er moet meer gebeuren, we moeten komend jaar samen resultaten gaan boeken. Ik denk dat iedereen nu weer enigszins in een positieve modus zit, de rouwfase is wel afgesloten.’’

De Flevolandse gemeenten zijn teleurgesteld dat spoedeisende hulp en acute verloskunde niet terugkeren. Geld en personeelsgebrek zijn de redenen. Toekomstverkenner Bas Leerink begrijpt dat maar wijst erop dat in zijn plan de spoedpoli’s nog iets worden uitgebreid en St Jansdal ook kortdurende opnames mogelijk gaat maken. Daarnaast maakt de opnamefaciliteit voor kwetsbare groepen dat ook de acute zorg wordt verbeterd. 

Op Urk waren de zorgen over het wegvallen van acute verloskunde erg groot. Ook daar denkt Leerink voldoende aandacht voor te hebben. ,,We hebben uitgebreid met iedereen gesproken, ook met ziekenhuizen in Friesland en Zwolle. Er was vooral behoefte aan goede afspraken, merkten we.’’

Leerink stelt dat met een CTG (apparaat voor hartfilmpjes bij ongeboren baby’s) op Urk, een uniforme, heldere werkwijze voor verloskundigen en een extra ambulance op Urk de kwaliteit van de zorg op orde is.

Flevoland