Hevels zorgen voor schoon water in Flevoland

videoGevoelige gewassen houden niet zo van ijzer en zout in het water. Speciale hevels moeten zorgen voor schoon water voor de akkers. Want de nood is hoog bij de akkerbouwers.

Tien jaar heeft de aanloop geduurd, maar de aanleg van permanente hevels in de Westermeerdijk is nu echt een kwestie van tijd. Volgend voorjaar zijn ze klaar en hebben de boeren in het westelijk deel van de Noordoostpolder structureel schoon water voor hun akkers.

Het waait dinsdagmorgen stevig op de Westermeerdijk. Met windkracht zeven dendert de wind de akkers op, recht in de armen van de windmolens. Juist die windmolens hebben de hevels in dit stukje Flevoland jarenlang opgehouden.

Waterschap Zuiderzeeland oordeelde in 2008 al dat ze er moesten komen. Maar uiteindelijk werd besloten: eerst het windmolenpark bouwen, daarna de hevels. Want tegelijk aan het werk in hetzelfde gebied, dat was geen optie.

Schoon water

Maar nu is toch zo ver. Vol trots laat waterschap Zuiderzeeland de hevels-in-aanbouw zien. Een ingenieus systeem dat ijzer en zout uit het water haalt, als dat nodig is. Schoon water, dat is wat de boeren in het gebied graag willen, want dat zorgt voor meer opbrengst op de akkers, zeker bij gewassen daar gevoelig voor zijn, zoals tulpenbollen. IJsselmeerwater is van zichzelf best schoon, maar pikt via zand in de dijk zout en ijzer op als het de polder wordt ingelaten. De hevels moeten er zorgen ervoor dat dit zand de achterliggende tochten niet haalt.

De hevels krijgen kleppen en meters om het watersysteem - op afstand - te regelen. Projectleider Pieter Vos van waterschap Zuiderzeeland presenteert het met trots. ,,Hevels op zich zijn niet uniek. Maar door de lengte van de buizen die worden gebruikt, de sturing, de zandvang en de aftakkingen gaat het wel om een bijzonder systeem. Een systeem dat nog nooit zo is gemaakt als het hier straks ligt.''

Op twee plekken komt het water via leidingen de polder binnen, met per hevel twee vertakkingen naar watergangen als Onderduikerstocht, Espelertocht, Ankertoch en Steenbanktocht. Een motor komt daar overigens niet aan te pas. Door het verval van IJsselmeer tot maaiveld, bijna zes meter, stroomt het water vanzelf naar beneden. Tot een getal van 2,4 op de zogenoemde EC-meters, doet het waterschap niets. Komt de waarde van het water daarboven, dan grijpt Zuiderzeeland op afstand in. Dan moet er meer schoon water de buis in voor zout- en ijzerarmwater in de tochten.

Gevoelige gewassen

Het gaat in totaal om een gebied van zo'n 3700 hectare, globaal begrensd door Onderduikerspad, Tollebekerweg, Steenbankpad en Westermeerdijk. Juist dit gebied heeft belang bij schoon water omdat er relatief veel bedrijven zijn met gewassen die gevoelig zijn voor schoon water. Meer hevels staan niet op de planning, elders is de nood volgens het waterschap niet zo hoog als hier. De afgelopen jaren moest het gebied het doen met een tijdelijke oplossing, nu staat een structurele letterlijk in de steigers.

Een graafmachine zet dinsdag zijn tanden in de grond bij hevel 1, voor een sleuf van dijk naar Westermeerweg, parallel aan het Schapenpad. Eerst wordt binnendijks al het werk gedaan, waarbij ook wordt gegraven in de Westermeerdijk zelf. Als dat eerste gat in de dijk is gesloten, volgt buitendijks werk, onder fietspad en basaltblokken door. Volgend voorjaar moeten de hevels klaar zijn, voordat het seizoen van boeren weer begint. Want om die boeren gaat het, daar zijn de hevels voor bedacht, tien jaar geleden.

Volledig scherm
Projectleider Pieter Vos (links) bekijkt de hevels in wording in de Westermeerdijk. © Foto Freddy Schinkel

Flevoland

poll

Edelherten verhuizen?? Schiet ze gewoon af!

  • Eens! (34%)
  • Oneens! (66%)
2580 stemmen