Volledig scherm
Nederland heeft lange tijd weinig oog gehad voor de zorgen die in het buitenland leefden over pulsvisserij, stellen onderzoekers uit Wageningen. © ANP/Robin Utrecht

Pulsvisserij dreigt ten onder
te gaan aan eigen succes

AnalyseHoe kan het nou dat de pulsvisserij, een Hollands paradepaardje waarin miljoenen zijn geïnvesteerd, ten onder dreigt te gaan door politiek geharrewar op het Europese toneel. Vandaag debatteert de Tweede Kamer weer over de kwestie. Waar ging het mis? 

De Nederlandse visserijsector incasseert momenteel klap op klap door de politieke hoogspanning die is ontstaan rondom het elektrisch vissen. De 84 vergunningen die Europa heeft verstrekt voor het pulsvissen op platvis - een methode waarbij de vissen door elektrische schokjes worden opgeschrikt en in de netten zwemmen - staan op de tocht. In Europa is politieke steun voor een totaalverbod op het pulsvissen. Als het Europees Parlement in maart instemt met de vorige week in Straatsburg bereikte akkoorden, is het snel gedaan voor de helft van de Nederlandse pulskotters. Voor een vissersdorp als Urk zou dit een economisch drama betekenen, want twintig Urker kotters vangen hun schol en tong met de omstreden pulsnetten. De visbedrijven hebben stuk voor stuk honderdduizenden euro’s geïnvesteerd in de pulstechniek, die wordt gesteund door de Nederlandse overheid.

Akkoord

Over hoe het nu verder moet, tast ook de Nederlandse regering in het duister, blijkt uit de brief die minister Schouten dinsdag naar de Kamer stuurde. Dat 42 kotters hun vergunning kwijtraken lijkt evident, maar die andere 42? Geldt voor hen een overgangsperiode tot 2021 zoals vorige week werd aangenomen? Behoud van die 42 vergunningen is de inzet van Den Haag. Echter, de minister kan geen garanties geven. Er is weliswaar een politiek akkoord bereikt in Straatsburg, maar er staat nog niks zwart op wit. Binnen nu en een paar weken wordt hierover meer duidelijkheid verwacht. Wel heeft Schouten toegezegd met vijftien miljoen euro over de brug te komen voor innovaties die de pulsmethode op termijn kunnen vervangen. 

Experimenten

Bij de vissers heeft het politieke geharrewar geleid tot frustratie, boosheid en verdriet. Waar ging het mis? Om dat te begrijpen moeten we vijftien jaar terug. De visserij beleefde zware tijden door onder meer hoge gasolieprijzen. Er klonk een roep om andere methodes. Toen bleek dat experimenten met pulskotters succesvol waren, kwam er vanuit Europa een ontheffing om 5 procent van de traditionele boomkorvloot (vissen met sleepnetten) uit te rusten met een pulstuig voor wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van de pulstechniek op vissen. In 2010 kregen zo 22 kotters een vergunning. Nog eens twintig schepen kregen hiervoor in de jaren daarna toestemming. De pulsvissers boekten goede resultaten: een uitstekende vangst en lager brandstofverbruik. Veel collega-vissers meldden zich voor een vergunning en er kwam een wachtlijst. Onder druk van de Tweede Kamer ging het kabinet in Europa de boer op om nog meer ontheffingen los te peuteren. Zo kregen in 2014 nog eens 42 vissers zo'n felbegeerde vergunning.  

Weerstand

Iedereen blij, zo leek, maar niets is minder waar. De Nederlandse lobby voor ontheffingen zorgde voor toenemende irritatie in Brussel, waar andere EU-lidstaten met argusogen toekeken hoe Nederland als beste jongetje van de klas de eigen zaakjes op orde bracht. Deze weerstand was, zo concluderen de Wageningse onderzoekers Tim Haasnoot  en Marloes Kraan in 2015, gebaseerd op onder meer concurrentiemotieven. Franse en Engelse vissers die zelf nog met traditionele methodes werkten, deden in eigen land hun beklag over het ‘leegvissen’ van de zee door de innovatieve Hollanders. 

Draagvlak

De onderzoekers stellen dat Nederland lange tijd te weinig oog heeft gehad voor de zorgen en weerstand die in het buitenland leefden over pulsvisserij. ,,Er is verzuimd om draagvlak te creëren’’, zegt Kraan. In het buitenland vond men het ook vreemd dat er 84 vergunningen nodig waren voor het doen van wetenschappelijk onderzoek. Wat nou onderzoek, zei de concurrentie, het is gewoon een verdienmodel. Nederland is er niet in geslaagd dit gevoel weg te nemen. ,,Het draagvlakprobleem is veroorzaakt door de snelle opmars van iets dat nog onderzocht moest worden’’, zegt Kraan. Om een innovatie succesvol te maken, moet je andere landen daarin meenemen, stellen de Wageningse onderzoekers. Dat is later wel gerepareerd, maar toen was het kwaad al geschied.

Milieu

Het Nederlandse wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van pulsvisserij is nog niet afgerond. De Franse milieu-organisatie BLOOM presenteerde in 2018 al wel een document, waarin zij betoogt dat pulsvissen schade toebrengt aan het milieu. Toen BLOOM een bondgenoot werd van de getergde kleinschalige vissers, was de boot aan. Met een slimme maar nauwelijks op wetenschappelijke gronden gebaseerde media-campagne (Electric ‘Pulse’ Fishing: why it should be banned) wist BLOOM een meerderheid van het Europees Parlement te bewegen voor iets wat de Franse vissers op eigen houtje wellicht niet was gelukt: een totaalverbod.  

Zo dreigt de pulsvisserij ten onder te gaan aan haar eigen succes.  

Flevoland