Volledig scherm
Homoseksuele asielzoekers komen naar Dronten, Harderwijk en Luttelgeest omdat ze zich daar veilig voelen. © Foto Freddy Schinkel

Homoseksuele vluchteling vindt veilig huis in deze regio

Homoseksuele vluchtelingen kennen in AZC’s soms angst voor geweld van homohaters. Het COA zag niets in safehouses als oplossing. Maar in Oost-Nederland krijgen ze nu tóch de mogelijkheid als groepen samen te leven. ,,Direct een veilige haven is alles.’’ 

Armeniërs Harutyunyan (32) en Manukyan (27) wonen in Harderwijk. Ze zijn verliefd op elkaar. Toen plaatsgenoten in Armenië vermoedden dat ze homo’s waren, was het al te laat. Manukyan: ,,Met een staaf werd op mijn schedel ingehakt. Ik brak mijn arm toen ik mijn hoofd beschermde tegen een klap.’’ Enkel zijn broertje was bij hem op straat. ,,Hij sprong, daar waar het kon, ertussen. Hij redde mijn leven.’’

98 procent van de Armeniërs tussen de 18 en 34 jaar vindt dat homoseksualiteit onbestaanbaar is, bleek uit onderzoek. Harutyunyan: ,,Bij homoseksuele vrienden van me, ging het huis in brand. Een ander werd neergestoken.’’ Manukyan: ,,Homo zijn daar kon niet meer, we vluchtten voor de liefde.’’

Nieuw gevaar in Nederland

Zo kwamen ze twee maanden geleden terecht in AZC Ter Apel. Wat ze niet wisten is dat er op Nederlandse AZC’s opnieuw gevaar kan loeren. Gevaar van medevluchtelingen, die uit homofobe landen gevlucht zijn. Manukyan: ,,Maar dus hetero zijn, niet vluchtten vanwege hun geaardheid. Zij kennen soms dezelfde haat voor homo’s als in ons vaderland.’’

Quote

Soms zeggen we nog altijd tegen medebewo­ners dat we broers zijn, als we iemand niet vertrouwen.

Manukyan (27)

Harutyunyan: ,,Zorg één was: onderdak vinden bij een AZC waar je als homo sowieso veilig bent.’’ Zijn vriend: ,,We mochten door naar Harderwijk. We voelen ons hier veilig, hebben al kennissen die ook homoseksueel zijn.’’

Harderwijk is met Dronten en Luttelgeest een opvang geworden waar een groter aantal homo’s leven dan andere AZC’s in de regio, stelt homo-organisatie COC. COC-medewerker Maarten Molenkamp houdt daarom speciaal op de locaties homo-spreekuren: ,,Wij willen er als COC voor deze doelgroep zijn. Ze voelen zich hier prettiger omdat ze weten: er zijn mensen met dezelfde geaardheid.’’ Dat geeft ze een geborgen gevoel, schetst Molenkamp, in tegenstelling tot enkele andere opvanglocaties.

Etensresten en poep

In 2016 kwam de problematiek voor homoseksuele vluchtelingen aan het licht in Oost-Nederland. Het meest schrijnende voorbeeld: in een opvang nabij Nijmegen zouden matrassen van homo’s besmeurd worden met etensresten en poep. Kledingstukken van homo’s zouden in brand zijn gestoken.

COC eiste destijds een oplossing van het COA. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) dat namens het Ministerie van Justitie en Veiligheid opvang voor asielzoekers regelt. Een plek in Oost-Nederland, of elders, waar vernederde homo’s naartoe konden werd geopperd. Homo-safehouses, woongroepen voor alleen homo’s. Het Ministerie en het COA zag er niets in. Een aparte homo-opvang zou ‘te stigmatiserend’ zijn en evengoed doelwit kunnen worden van geweld.

Volledig scherm
Armeniërs Harutyunyan (32) en Manukyan (27) wonen in Harderwijk omdat homo zijn in hun vaderland niet geaccepteerd wordt. © Foto Freddy Schinkel

COC-man Molenkamp ziet in Oost-Nederland een koerswijziging, een alternatief voor safehouses. Homo’s van andere AZC’s in de regio worden soms overgeplaatst naar Dronten, Harderwijk of Luttelgeest. ,,Er wordt gekeken waar meer LHBTI-vluchtelingen zitten. Daarom plaatsen ze een homoseksuele vluchteling bewust bij die centra’s. Voor het beeld: in Luttelgeest waren er nooit echt veel homoseksuelen. Nu leven er daar dertig bij elkaar.’’ Luttelgeest is bekend komen te staan als een homovriendelijke opvang, hetzelfde geldt dus voor Dronten en Harderwijk. 

Polderoplossing

Het COA ontkent niet dat er homoseksuele groepen kunnen samenleven, in de drie centra's. Annet Bouwmeester, woordvoerder van het COA: ,,Maar in principe is het nog altijd zo dat het geen beleid is dat wij alle LHBTI-vluchtelingen in groepen bij elkaar plaatsen.’’ Homoseksuelen mogen wel een voorstel doen voor overplaatsing. ,,Als er ruimte is, kunnen we daarmee instemmen. Het kan inderdaad zijn dat LHBTI-vluchtelingen zich veiliger op een plek voelen met andere LHBTI-vluchtelingen.’’

Het COA benadrukt meerdere malen dat het geen aparte woongroepen betreft, zoals safehouses. ,,Het feit blijft: daar zijn we gewoon geen voorstander van. We willen iedere groep hetzelfde behandelen en tussen andere groepen plaatsen.’’

‘Doorsnee van de samenleving’

Waarom is er ongelijkheid als je homo’s in aparte gebouwen bij elkaar zet? ,,We moeten trachten dat een AZC zoveel mogelijk een doorsnee van de samenleving is.’’ Als homoseksuelen aparte gebouwen krijgen, bestaat de angst dat andere groepen zoiets ook claimen. ,,We zetten als voorbeeld ook niet Somaliërs bij elkaar. Nationaliteiten en stromingen willen wij mixen.’’

VluchtelingenWerk Nederland, die de belangen van alle vluchtelingen behartigt, ziet de overplaatsing op verzoek als een prima polderoplossing. ,,We kunnen ons voorstellen dat deze manier voordelen heeft voor de homo-gemeenschap, gezien hun kwetsbaarheid’’, zegt woordvoerder Martijn van der Linden. VluchtelingenWerk vindt de groepsvorming van homo’s oké. ,,Zolang de groep maar niet totaal gescheiden wordt van andere bewoners.’’ Dat bevordert de integratie juist niet, is het standpunt.

Veilige haven

Harutyunyan (32) en Manukyan (27) zijn blij dat homo’s nu bij elkaar kunnen leven. Het COA moet Dronten, Harderwijk en Luttelgeest als ‘overplaatsingslocaties’ voor angstige homo’s in ere houden, zodat andere homo’s er net als zij van profiteren. ,,Direct een veilige haven is alles, als je angst kent zoals wij.’’ Hoe groot die kan zijn, blijkt uit hun huidige leven. Ook al zitten ze in AZC Harderwijk, Manukyan: ,,Soms zeggen we nog altijd tegen medebewoners dat we broers zijn, als we iemand niet vertrouwen.’’

  1. Chef-koks en de druk van Michelinsterren: ‘Daar moet je mee leren dealen’
    PREMIUM
    Video

    Chef-koks en de druk van Michelin­ster­ren: ‘Daar moet je mee leren dealen’

    Ineens trokken ze de stekker uit hun driesterrenrestaurant De Leest in Vaassen. Jacob Jan Boerma en zijn vrouw Kim Veldman kiezen voor hun gezin en andere, nieuwe culinaire uitdagingen. Is het koken op dit niveau inderdaad zo’n dief van een privéleven en de druk van de Michelinster te groot? Chef-koks Peter Gast (voorheen ’t Schultenhues in Zutphen) en Michel van der Kroft (’t Nonnetje in Harderwijk) vertellen over hoe zij werk en privé in balans houden. Of niet konden.

Veluwe