Volledig scherm
Een struikelsteen, oorspronkelijk Stolperstein genaamd. De Duitse kunstenaar Gunter Demnig bedacht deze vorm van een gedenksteen. © Dingena Mol

Gedenkstenen voor Hattemers

Ter nagedachtenis aan twee inwoners van Hattem worden medio april gedenkstenen, zogenoemde Stolpersteine, in het stadje geplaatst.

De 'struikelstenen' zijn een initiatief van de Stichting Gedenkstenen Hattem (SGH) en worden op 18 april onthuld. Ze worden gelegd ter ere van Gijsbrecht van den Ende en Jacob Jan Hoogers. De datum van 18 april is gekozen, omdat Hattem op deze dag in 1945 is bevrijd.

De gedenkstenen worden geplaatst aan de Van Deldensweg en de Dorpsweg in de aanwezigheid van nabestaanden van Gijsbrecht van den Ende en Jacob Jan Hoogers. Beide mannen keerden na de oorlog niet meer terug in Hattem, nadat ze als jongemannen waren weggevoerd door de Duitsers. Het tweetal vond de dood in het Duitse concentratiekamp Neuengamme.

Demnig

'Stolpersteine' zijn bedacht door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De stenen worden geplaatst in het trottoir voor huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord zijn gedreven vanwege ras, geloof of levensbeschouwing. Demnig noemt de stenen ‘Stolpersteine’ omdat je er met je hoofd en je hart over struikelt en omdat je je hoofd moet buigen om de tekst op de steen te lezen. Verspreid over heel Europa liggen al ruim zestigduizend van zulke stenen. In Hattem werden in 2011 ook al zestien gedenkstenen geplaatst ter herinnering aan Joodse plaatsgenoten.

Per toeval kwam de SGH de verhalen van Gijsbrecht van den Ende en Jacob Jan Hoogers op het spoor. Na uitgebreid onderzoek naar het leven van beide Hattemers en na het doornemen van documenten bleek dat beide mannen in aanmerking komen voor een gedenksteen.

Verraden

Gijsbrecht van den Ende was advocaat en procureur in Rotterdam en daarna Rijksinspecteur van het Verkeer in Zwolle. Hij woonde aan de Van Deldensweg in Hattem en zat in het verzet. In 1942 is hij verraden en gearresteerd. In januari 1945 vond hij de dood in Neuengamme. Postuum is aan hem het verzetsherdenkingskruis uitgereikt.

Jacob Jan Hoogers werd in 1924 in Hattem geboren. De meubelmaker woonde aan de Dorpsweg en werd gearresteerd door de landwacht vanwege het vervalsen van een persoonsbewijs. Vermoedelijk om de gedwongen tewerkstelling te ontlopen.

Burgemeester

Burgemeester Jan Willem Wiggers van Hattem onthult op 18 april om 10.45 uur de gedenksteen ter nagedachtenis aan Hoogers aan de Dorpsweg 7. Om 11.30 uur is de onthulling van de steen voor Van den Ende aan de Van Deldensweg 9.

Belangstellenden zijn van harte welkom. In overleg met het 4/5 Comité en de gemeente Hattem wordt rondom de onthulling van de gedenkstenen een programma samengesteld waarbij ook de jeugd wordt betrokken. Zodoende willen de organisatoren de geschiedenis levend houden.

  1. Wat haalt een lagere snelheid op de snelweg  nou uit voor plaatsen die er dichtbij liggen?
    Vraag van de week

    Wat haalt een lagere snelheid op de snelweg nou uit voor plaatsen die er dichtbij liggen?

    De snelheid op delen van de A1 en A50 gaat omlaag naar 100 kilometer per uur, als het aan de politiek in Apeldoorn ligt. Ook sommige provinciale politici willen lagere limieten op snelwegen, D66 bepleit het landelijk. Dat is beter voor het milieu, veiliger, en gezonder voor de directe omgeving. Hoeveel precies? Dat is niet eenvoudig te zeggen - want afhankelijk van meerdere factoren.

Veluwe