Volledig scherm
Instructeur Lammert Klok (rechts in blauw-wit) vertelt verslaggever Caspar (midden) hoe het veiliger kan. © Henri van der Beek

Met dit nieuwe beleid gaan wielerclubs de lieve vrede op het fietspad bewaren

Wielrenners zijn niet altijd even populair bij andere weggebruikers; hun gerace en lak aan verkeersregels leidt geregeld tot ergernis en gevaar. Om de veiligheid op de weg te vergroten en de lieve vrede met automobilisten en andere fietsers te bewaren kwam toerfietsbond NTFU met de cursus Wegkapitein. Verslaggever en fietser Caspar van Oirschot deed 'm. 

Jazeker ik ben er zo één, een mamil, middle aged man in lycra. Twee, drie keer per week, bij voorkeur in een groepje van een mannetje of acht tot twaalf, ga ik op pad. Voor een training ‘intervallen’ of waaierrijden op de openbare weg, of anders voor een toertocht van een uurtje of twee.  Ik trap geregeld over de Sallandse Lemelerberg en Holterberg, rijd door de Kop van Overijssel.

 Voornaamste speeltuin is echter de noordelijke Veluwe. De burgemeester Honcooplaan in Hattem, doorgaans een slaperige straat in een bosrijke villawijk,  is ideaal voor wat klimwerk. De Dellen en het 'rondje Knobbel’ (bij 't Harde) zijn begrippen in regionale fietskringen. Het gaat dan en groupe , vaak twee aan twee, met gemiddelden van boven de 30 per uur en hier en daar een uitschieter. 

Volledig scherm
‘Rechtsss!‘. Heldere communicatie, het belangrijksteom veilig in een groep te kunnen fietsen. © Henri van der Beek

En ik weet het best: zo’n pelotonnetje razende testosteRonnies is niet altijd aangenaam voor andere weggebruikers, kan intimiderend overkomen. Maar ja, snelheid is alles, en remmen? Dat is verspilde energie. Dus glip ik nog wel eens nét voor een auto langs, haal toch in als ik eigenlijk moet remmen en néém ik wel eens onterecht voorrang. 

Oog voor veiligheid

Het knelt wel eens. Ben ik -met mijn ploegmaatjes- niet te lomp bezig en rijden we niet te onveilig? Het wordt zeker met alle e-bikes en pedelecs drukker op de weg. Het aantal ongelukken en valpartijen bij mijn cluppie valt nogal mee. Maar toch... Met een club die snel groeit is meer oog voor veiligheid en fatsoen op de weg geen overbodige luxe. Vond ook het bestuur van mijn Zwolse club WV Gazgas. Dus vroeg de club de Nederlandse Toerfiets Unie (NTFU) om de cursus wegkapitein. En aan mij en vijftien clubgenoten werd gevraagd om deel te nemen.  Ik word als wegkapitein straks geacht om bij de ritjes zowel de veiligheid als ons gedrag in het verkeer in de gaten te houden. 

Wegen rond Hattem

De cursus -in twee dagdelen gepiept- bestaat uit een theorie- en een praktijkdeel. Voor de praktijk neemt neemt NTFU-instructeur Lammert Klok ons deze woensdagavond mee naar de wegen rond Hattem. Maar niet voordat we zeker weten dat we veilig op weg gaan. Helm stevig op de kop? We inspecteren elkaar fiets. Zijn de remmen in orde? Zitten de wielen goed vast, zit er geen speling in het balhoofd...? En -een doodzonde voor echte wielrenners, schijnt- heb je een bel op je fiets? Idealiter gaat er ook nog een rugzakmee: ehbo-setje, kettingpons, snelle suikers tegen een onverwachte hongerklop enzovoorts.. Maar ik houd het bij bandenlichters, binnenband en pompje. 

Volledig scherm
Journalist Caspar van Oirschot op zijn fiets. © Henri van der Beek

Als club doen wij het al best aardig, vinden we: rijden in groepen van maximaal twaalf man, er wordt in woord en gebaar goed gecommuniceerd: ‘Auto vóór!’, ‘let op Tegen!’ en ‘vrij!‘ klinken continu. En er wordt redelijk gewezen: links, rechts, middengeleider op de weg... Het is helder hoe er bij het fietsen in een groep wordt er ‘doorgedraaid’ (van positie gewisseld). We wachten op elkaar na een klim, ritsen als er een auto passeert. Heldere communicatie blijkt het voornaamste leerpunt: voor vertrek bespreken welke route gefietst wordt, wat de snelheid is en op welke stukken er even stevig man-tegen-man gekoerst kan worden.   

Volledig scherm
Duidelijke signalen aan elkaar geven is belangrijk. © Henri van der Beek

Instructeur Lammert Klok zet ons geregeld stil langs de weg -op den veilige plek natuurlijk- en stelt vooral vragen. Wijst af en toe iemand aan om wegkapitein te zijn en te laten zien hoe het moet. Dan rij ik opeens voorop. We rollen à 35 kilometer per uur op een kruising af. Ik heb tien man in het wiel. Ik zie haaientanden. We hebben geen voorrang en moeten rechtsaf. Wat te doen? Ik gooi mijn rechterarm opzij en roep ‘RECHTSSSS.......!’ en dan, als de weg links vrij blijkt ‘VRIJ!’.  We glijden soepel door de bocht en trappen verder. Prima, denk ik. Toch is Lammert kritisch: ,,Je riep vrij op het moment dat je al door de bocht ging; als er van links iets aankomt zijn de mensen achter je in problemen.‘’ Ik knik schuldbewust maar denk ook: ik ga echt niet stoppen bij een kruising, dat schiet niet op.   

Een week eerder, in een zaaltje boven een café, kwam de theorie aan de orde. Die behelst in grote lijnen: communiceer helder, spreek elkaar aan, fiets veilig en let op elkaar. Simpel en logisch. Maar, zo had instructeur Lammert benadrukt: ,,Het is vooral een bewustwordingsproces.’’ Toegegeven: af en toe een tikje meer empathie voor medeweggebruikers kan geen kwaad, dat realiseer ik me. Maar is ook lastig als adrenaline en zuurstoftekort regeren.  Dus, beste lezer, als ik u een dezer dagen op de Veluwe of in Salland afsnijd: spreek me er vooral op aan. 

1700 renners deelgenomen

De Nederlandse Toerfiets Unie (NTFU) biedt de cursus Wegkapitein sinds 2015 aan, met succes. In dik drie jaar tijd hebben al bijna 1700 renners -verdeeld over honderden verenigingen- de cursus gevolgd. Woordvoerder Erik Tolboom van NTFU: ,,We willen de vrede op het fietspad bewaren. Er is ons veel aan gelegen om het veilig en verantwoord te houden. Door drukte op het fietspad en verschillende snelheden en typen weggebruikers kan er makkelijk irritatie ontstaan. Wij willen de sfeer en veiligheid in een groep fietsers bevorderen en de interactie met andere weggebruikers bevorderen.’’

 In Oost-Nederland, met de Veluwe, Vechtdal, Sallandse Heuvelrug en Kop van Overijssel een populair fietsgebied, zijn volgens Tolboom veel wielerverenigingen bezig met veiligheid en fatsoen op de fiets. Naast het aanbieden van de cursus wegkapitein denkt de NTFU ook na over andere manieren om toerfietsers en wielrenners hun hobby veilig te laten uitoefenen. Zo is er vorig jaar in Drenthe geëxperimenteerd met het op de provinciale weg (in plaats van het fietspad) laten fietsen van grotere groepen fietsers. Ook beijvert de NTFU zich voor aanleg van ruimere fietspaden. Tolboom: ,,Maar het belangrijkste in het verkeer blijft: gun elkaar de ruimte.’’ 

Veluwe