Auteur boekje over Reevediep: ‘Het is veel meer dan een nieuwe rivierarm van de IJssel’

videoHet Reevediep ook wel ‘de Kamper by pass’  genoemd, de rivierarm van de IJssel naar het Drontermeer, wordt  na 14 jaar werkzaamheden op 14 maart geopend door Koning Willem Alexander. Het was een groot project met voor en tegenstanders, maar hoe kwam dit megaproject precies tot stand? Joep Boerboom schreef er een boek over.

We staan in Kampen bij de nieuwe sluis met uitzicht op de ‘inlaat’ zoals de brug heet, en op het Reevediep. Een straffe wind waait ons nog net niet omver. Journalist Joep Boerboom laat op de plaquette die langs de weg staat zien wat die Kamperbypass nou eigenlijk is, die donderdag geopend wordt. ,,Het is veel meer dan een nieuwe rivierarm van de IJssel richting het Drontermeer geworden.” 

Volledig scherm
Het Reevediep bij Kampen, de nieuwe zijarm van de IJssel die uitmondt in het Drontermeer. © Foto Freddy Schinkel

Boerboom kreeg van de provincie Overijssel de opdracht om een boek te maken over die Kamper bypass ‘Deining in de IJsseldelta, biografie van de bypass bij Kampen’, waarvan het eerste exemplaar aan de Koning overhandigd wordt. Compleet de vrije hand kreeg hij, zonder dictaat van de provincie, zonder dat zelfs het logo van de provincie in zijn boek terecht kwam.

Ruimte

Volledig scherm
Joep Boerboom © Eigen Foto

,,Die inlaat, een soort viaduct  is gemaakt zodat het gebied eronder en omheen kan onderlopen met water van de IJssel, als die te hoog staat. Nu staat alles droog, maar je ziet wel die migratiegeul met water, die toch gegraven is zodat de vissen wel heen en weer kunnen nog, ook al is de IJssel niet overstroomd.” De bypass was onderdeel van het landelijke programma ‘Ruimte voor de rivieren’, dus dat er iets moest gebeuren in het gebied bij Kampen was zeker, aangezien het water bij hoogwater regelmatig op de kade van Kampen stond. Alleen wat, dat was de vraag. 

Boerboom denkt dat de rol van gedeputeerde Theo Rietkerk bepalend is geweest. ,,Hij zei: we kunnen alleen die rivierarm uitgraven, maar we kunnen er ook iets moois van maken. Hij wilde dat er een rondje gevaren kon worden, rond Kampen. Als we dan toch gaan graven, graven we zo diep dat er schepen doorheen kunnen. Hij was de stuwende kracht, door zijn goede banden met Den Haag heeft hij meer voor elkaar gekregen dan een ander had gekund en hij heeft zich er echt in vastgebeten. Hij woont zelf in Kampen dus er was hem alles aan gelegen er iets van te maken.”

Was het niet een beetje een one manshow van Rietkerk? 

,,Dat is overdreven, maar zonder hem was het er niet in deze vorm gekomen. Hij was simultaan aan het schaken voor de bypass, in Den haag en in de provincie. In de regio had hij ook de goeie contacten. Ik heb wel bewondering voor hem hoe hij ook het contact met de bewoners zocht. Hoe slim hij dat spel speelde. Het dorp Noordeinde bijvoorbeeld, zag de bypass als een grote bedreiging en zij waren niet gekend in de plannen ervan. Rietkerk gaat erheen en begeeft zich in het hol van de leeuw, de gemoederen waren behoorlijk verhit, maar hij weet het op zo’n avond met bewoners ook nog om te draaien door te zeggen dat hij een buffer bouwt tegen de woningbouw vanuit Kampen. Aan het eind van de avond waren die mensen al aan het dromen over hoe ze ijs bij de sluis konden gaan verkopen.”

Maar hij werd ook bedreigd toch? 

,,Ja, hij is bijna van de weg gereden door boeren, hij kon net het vege lijf redden. Er is zelfs ook iemand veroordeeld. Daarna zat er ook altijd een agent in burger bij dat soort inspraakavonden.”

Was de bypass wel echt nodig, dat was ook nog ter discussie? 

,,Ja, de tegenstanders hadden een rapport waarin gesproken werd over het badkuipeffect. Als het Reevediep aangelegd zou worden met die dijken eromheen dan wordt Kampen een soort eiland omringd door het Reevediep, IJssel en Drontermeer en als het water hoger wordt en een dijk zou breken, zou het sneller vollopen. Maar dat is onderzocht en bleek wel mee te vallen. Die kreet badkuipeffect ging een eigen leven leiden.”

Het dorp Reeve is er nog niet. 

,,Nee, de tegenstanders hebben wat dat betreft wel gelijk gekregen dat er eerst bij Kampen gebouwd moet worden, omdat het ongerept gebied was waar Reeve zou komen. De tekeningen liggen allemaal klaar, en het is wel een kleiner dorp geworden op de tekentafel. Alleen de haven is al uitgegraven. De noodzaak van het uitgraven van het Reevediep zelf heeft niet lang ter discussie gestaan. Het had natuurlijk wel beperkt kunnen blijven tot een droge bedding die alleen bij hoog water zou onderlopen. Maar dat wilde Rietkerk niet, Reeve moest een waterdorp worden en dat heeft alleen maar zin als je er ook een bootje aan kunt leggen, één plus één moest drie worden. Hij zag het rondje Kampen als toeristische trekker vanwege de recreatie met de boten. Integrale gebiedsontwikkeling noemen ze dat dan.”

Er is veel natuur aangelegd, veel meer dan nodig was. Er is riet getransplanteerd om thuis te bieden voor zeldzame vogels. Er moesten mensen uit hun boerderijen, maar dat waren er niet veel. Voor Kampen zou het betekenen dat er 12.000 schepen per jaar door het Reevediep kunnen, maar nu is het laatste stukje bij het Drontermeer nog niet geopend, omdat boten er door beschermd gebied zouden varen. Daar moet de Raad van State nog akkoord op geven. Boerboom: ,,Nu moet je heen en weer varen, dat slaat nergens op.” 

Eén van de hoogtepunten was ook wel de vondst van het oude Kogge-schip bij Kampen bij het uitgraven van de IJssel. ,,Die archeoloog is zelf in duikpak afgedaald naar de bodem en heeft als eerste persoon sinds zeshonderd jaar het slib van die kogge afgeveegd. Een kippenvelmoment.”

Boerboom zelf was tijdens het interviewen en schrijven het meest gegrepen doordat de mensen achter zo’n groot project allemaal met passie eraan hebben bijgedragen. De een door te protesteren, de ander droomt weg bij zijn nieuwe huis in Reeve, de architect van de inlaat die er iets moois van wil maken, het rekening houden met spitsmuizen en modderkruipers, overal is over nagedacht. ,,Het zijn waterbouwkundige hoogstandjes, waar Nederland natuurlijk erg goed in is. Maar de menselijke verhalen erachter zijn veel interessanter.” 

Deining in de IJsseldelta, biografie van de bypass bij Kampen van Joep Boerboom verscheen bij WBOOKS en kost 19.95 euro.

}xml:space="preserve">
Download hier de nieuwe app van de Stentor!Klik hier voor iPhone/iPad .. of hier voor Android (bijv. Samsung)
  1. Boeren in Oost-Nederland bereiden zich opnieuw voor op acties: ‘De tijd van praten en vriendelijkheid is voorbij’
    PREMIUM

    Boeren in Oost-Nederland bereiden zich opnieuw voor op acties: ‘De tijd van praten en vriende­lijk­heid is voorbij’

    In diverse chatgroepen van de Farmers Defence Force (FDF) neemt de oorlogstaal en actiebereidheid toe. Maandagavond zal de meest radicale boerengroepering koppen tellen voor een gecoördineerde actie om de voedselvoorziening een week voor kerst in Nederland plat te leggen. ,,We kunnen niet anders’’, zegt veehouder Willeam Schoonhoven (41) uit Beemte-Broekland.