Dahlia’s, van Mexico naar de corso’s in de Kop van Overijssel

videoAls na de zomer de praalwagens door de straten van Sint Jansklooster (vrijdag 16 augustus) en Vollenhove (zaterdag 24 augustus) rijden zijn de oh’s en ah’s niet van de lucht. Vol bewondering kijken de tienduizenden toeschouwers naar de rijdende pracht en praal, gemaakt van voornamelijk dahliabloemen. Maar vaak hebben ze geen flauw idee hoeveel werk er vooraf is gegaan aan die paar rondjes door beide plaatsen.

Neem alleen al de wereld van de dahlia’s. Het is er eentje op zich. Enkele honderden jaren geleden kwam de bloem vanuit Mexico naar Europa. Nu is het dé bloem voor de corso's die eind augustus en begin september in ons land worden gehouden. In tal van plaatsen staan over enkele weken kleurrijke velden. Zundert, net onder Breda, spant de kroon. Het is – met een knipoog naar de Bollenstreek met tulpen en narcissen – de Knollenstreek van ons land. In de Achterhoek, rond Lichtenvoorde, Winterswijk, Beltrum en Rekken, vind je eveneens volop dahlia’s en in het noorden bij Eelde.

De Kop van Overijssel mag dan bekend staan als waterrijk gebied, in de buurt van Sint Jansklooster, Vollenhove en - net over de provinciegrens in de Noordoostpolder – aan dahlia’s ook geen gebrek. De groepen die praalwagens bouwen en enkele particuliere telers hebben hier hun velden. 

Volledig scherm
Kleurrijke dahliavelden zijn over enkele weken weer te zien rond Vollenhove en Sint Jansklooster © Wilbert Bijzitter

Binnen de corsowereld worden verschillende typen dahlia’s gebruikt, waarbij de relatief kleine pompon veruit het populairst is omdat die het gemakkelijkst is te verwerken. Verder heb je nog de typen decoratief, bal en cactus. En dan is er binnen de typen een scala aan kleuren (wit, geel, oranje, rood, zwart, paars, roze) en variaties die de telers de meest fraaie namen hebben gegeven, zoals Stolze van Berlin, Nescio, Golden Scepter, White Aster, Stratos en Black Diamond.

De vier typen dahlia's die voor de corso's worden gebruikt:

Volledig scherm
Met de klok mee: pompon, decoratief, bal en cactus © bc Zundert

De dahliaknollen worden na ieder corso gerooid in het najaar en gedurende de wintermaanden opgeslagen. Dat gebeurt volgens Allard Paters van de Vollenhoofse bloemencommissie en Robert van Benthem van de Kloosterse bloemencommissie in luchtdoorlatende kisten in vorstvrije, goed geconditioneerde koelcellen en schuren, vaak van aardappeltelers in de Noordoostpolder. 

In het voorjaar worden ze uit de opslag gehaald en begint het handmatige scheuren (delen) van de knollen. Eind april, begin mei gaan ze de grond in. Waar vroeger de gaten gegraven moesten worden, heeft ook hier de ontwikkeling niet stil gestaan. ,,Het gebeurt tegenwoordig machinaal. Sommige groepen hebben hiervoor zelf iets bedacht’’, zegt Paters.

Volledig scherm
In de winterperiode worden de knollen in kratten opgeslagen in goed geconditioneerde koelcellen en schuren, vaak van aardappeltelers in de Noordoostpolder. In het voorjaar begint het handmatige scheuren van de knollen. © corso vollenhove

Opbrengst

Volledig scherm
Poten van de dahlia's met speciaal hiervoor bedachte middelen © corso vollenhove

In het voorjaar zijn er rond Vollenhove 124.400 knollen gepoot door groepen die een praalwagen bouwen en particuliere telers. Het is maar liefst éénvijfde meer ten opzichte van afgelopen jaar, zo geeft Allard Paters aan. Hij verwacht dat de totale opbrengst zal stijgen van 2,1 naar 2,6 miljoen dahliabloemen, niet zo gek als je bedenkt dat op een beetje praalwagen zo maar 200.000 bloemen worden verwerkt. 

,,In de omgeving van Sint Jansklooster ligt vijf tot zes hectare dahlialand’’, zegt Robert van Benthem. ,,Van de twaalf aan het corso deelnemende groepen hebben er elf een eigen veld en we hebben vijf particulieren. Hun aandeel is met ongeveer een kwart van het totale aantal knollen niet te verwaarlozen.’’ Er zijn begin mei 107.000 dahliaknollen in de grond gestopt, volgens Van Benthem goed voor een jaaropbrengst van 3,4 miljoen dahlia’s. Minder knollen en meer opbrengst dan Vollenhove? Van Benthem: ,,Dan kan meerdere redenen hebben, grondsoort, verzorging, doorwisselen van land, zegt het maar.’’  Dit zijn de weken dat de dahlia's vertroeteld moeten worden, door het onkruid te schoffelen en de (droge) velden te sproeien. Want zonder voldoende water blijven de bloemen klein en zijn er meer nodig om de vierkante meters op de praalwagens te vullen.  

Volledig scherm
Poten van de dahlia's met speciaal hiervoor bedachte middelen © corso vollenhove

Historie

De dahlia komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. De Spaanse arts Francisco Hernandez schreef in 1615 boeken waarin hij de planten en dieren beschreef in “Nieuw Spanje”, landen van het Amerikaanse continent die sinds de ontdekking door Columbus onder Spaans bewind stonden. Hij vermeld in deze boeken de dahliabloem onder de toen bekende Mexicaanse naam Acoctli. In 1789 zond de directeur van de botanische tuin in Mexico zaden naar de Koninklijke tuinen van Madrid. De directeur van deze tuinen, Abbé Cavanilles, gaf de plant zijn huidige naam ter ere van de Zweedse botanicus Andreas Dahl, één van zijn naaste medewerkers. In de beginperiode zag men geen kans om de plant langer dan twee tot drie jaar te bewaren. Men ging er namelijk van uit dat de uit Mexico afkomstige plant alleen onder tropische omstandigheden gekweekt kon worden in een warme kas. Waar men geen rekening mee hield was dat de vindplaats van de dahlia’s op 1500 tot 2000 meter hoogte ligt, een hoogte waar koude winden vanaf de oceaan het klimaat behoorlijk konden beïnvloeden. Zodoende duurde het tot na 1800 voordat de dahlia in Engeland, Duitsland en Frankrijk werd ingevoerd. Rond 1805 kwam de dahlia ook in Nederland voor.

Handel

Een voorname rol in de handel is weggelegd voor de bloemencommissie die iedere corsoplaats in ons land heeft. Die zorgt voor de in- en verkoop van de bloemen. Geen enkel corso heeft voldoende bloemen op de velden staan om in de eigen behoefte te kunnen voorzien. Er is daarom een jaarlijks overleg om in kaart te brengen waar welke dahlia’s staan en welke hoeveelheden een pluk oplevert. Ook stellen de commissies een prijs vast per honderd dahlia’s. Hiermee wordt voorkomen dat bij schaarste de prijzen ineens enorm worden opgedreven met de kans dat het bouwen van een praalwagen niet meer is te betalen. Voor de wagenbouwgroepen is de verkoop naar andere corso’s een belangrijke bron van inkomsten want met het bouwen van praalwagens zijn tienduizenden euro's gemoeid. 

Onderstaande diagrammen geven de wereld van dahlia's in getallen weer:

Zes tips om zelf dahlia's te houden in je tuin

De dahlia is helemaal terug in ons land, zeggen mensen in de bloemenwereld. En dat is te zien in tuinen die er een kleurig aanzien door krijgen. Het is bovendien een makkelijke bloem, die met weinig verzorging toe kan. Voor wie zelf dahlia's wil houden hier een paar tips:

1. Dahlia’s houden van licht en kunnen goed groeien in iedere grondsoort.

2. Plant dahlia’s vlak onder de oppervlakte van de grond, zodat ze slechts met enkele centimeters aarde bedekt zijn. 

3. Houd voldoende afstand tussen de knollen, zo’n 30 centimeeter. Hoge en brede dahliasoorten kunnen zelfs een afstand van 80 centimeter goed gebruiken.

4. Dahlia’s vragen niet om veel verzorging. Houd de grond vochtig door regelmatig voldoende water te geven en mest één keer in de vier weken wat bij.

5. Wanneer er zes zijbladen aan de plant zitten kun je starten met het toppen, het verwijderen van de bovenste gedeelte van de stengels, van de plant voor bredere dahliaplanten. Uit de oksels van de dahliaplanten groeien dan nieuwe takken die nog meer bloemen zullen geven.

6. Ondersteun hogere soorten met bamboestokken of metalen paaltjes om te voorkomen dat deze omwaaien tijdens een storm.

Bron: Tuinen.nl

Kop van Overijssel