Volledig scherm
Jan Blei, Barbara Lok en Wim Rebergen (vlnr), de makers van de theaterproductie Razzia, op het Harmen Visserplein in Vollenhove. © Martijn Bijzitter

Eerbetoon voor verzetsstrijder Harmen Visser in het theater

Naar verzetsstrijder Harmen Visser (‘Ome Willem’) zijn in Vollenhove, Emmeloord en Urk al pleinen genoemd. Volgend jaar, als Nederland 75 jaar bevrijding viert, volgt er een nieuw eerbetoon in de vorm van een theaterproductie. Na het succes van de musicals Storm over Beulaeke en Het Mysterie Wardenier is Razzia de derde grote regionale voorstelling.

De makers volgen twee historische feiten, de razzia’s in november 1944 rond Vollenhove en in de Noordoostpolder, waarbij enkele duizenden mannen werden opgepakt, en de activiteiten van de door politieman Visser geleide verzetsgroep. Het onderwerp voor deze derde regionale productie van Meenthe Externe Producties komt niet uit de lucht vallen. ,,Ik kende het verhaal van de razzia’s onder leiding van SS’er Hans Rauter en het sneuvelen, een dag na de bevrijding van Vollenhove van politieman Harmen Visser. Een dramatische gebeurtenis’’, zegt Jan Blei uit Zwartsluis, net als bij de musicals ook nu weer verantwoordelijk voor de verhaallijn en de teksten. Plaatsgenote Barbara Lok en Wim Rebergen uit Veenendaal tekenen opnieuw voor de composities van de liedjes.

,,Maar’’, zo geeft Barbara Lok aan, ,,Razzia is beslist geen musical, en met minder mensen ook kleiner van opzet dan wat de afgelopen jaren op de planken is gebracht. Ik noem het een muzikale vertelling met meerdere disciplines.’’ Zo zijn cineast Klaas Eissens uit Kraggenburg en art-designer Anca Blok uit Rutten toegevoegd aan het creatieve team. Eissens draagt zorgt voor de tijdens de voorstelling te vertonen filmbeelden, zoals het afvoeren van opgepakte onderduikers. De scene gaat dit najaar worden opgenomen op de dijk tussen Vollenhove en Blokzijl.

Voorbereiding

Voordat hij aan de slag ging met het schrijven van de teksten heeft Jan Blei menig uur in de voorbereiding gestoken. ,,Veel lezen over de razzia's en Harmen Visser, en ik ben gaan praten met mensen die de Tweede Wereldoorlog nog van nabij hebben meegemaakt. Zoals Harm Haasjes, die als jongetje Rauter nog heeft ontmoet op landgoed De Oldenhof. Zo is bij mij een goed beeld van die tijd ontstaan.’’ Maar Blei is Blei niet als hij er geen dingen bij zou hebben verzonnen. ,,Veel figuren in het stuk zijn authentiek en de razzia berust natuurlijk ook op werkelijkheid. Maar ik heb er een fictieve, dramatische verhaallijn bij ingeschreven.’’

Waar Harmen Visser als verzetsman echt heeft geleefd, is Meike van Dalen, de tweede hoofdpersoon, verzonnen als lid van de knokploeg van ‘Ome Willem’. ,,Ik heb een plot gemaakt met allerlei lijntjes, zoals het wegvoeren van de vader van Meike tijdens de razzia, haar aanpappen met een zoon van een landwachter, de aanslag op Rauter en de bevrijding. Ja, dat laatste gaat een euforische slotscene worden, aan wat toch een droevig verhaal is. Zijdelings sla ik ook nog een bruggetje naar de huidige vluchtelingenproblematiek.’’ Nadat Blei klaar was, gingen Lok en Rebergen aan de slag met de muziek voor de bijna twintig liedjes.

Nu Razzia in de steigers staat, is binnenkort de casting voor de hoofdrollen, koorleden en figuranten, gevolgd door de repetities onder leiding van het creatief team, dat in een Mitchel ten Hove een regisseur heeft gevonden. De uitvoeringen zijn gepland in april, mei volgend jaar. Eerst in theater de Meenthe in Steenwijk en vervolgens in de open lucht, vermoedelijk in de Tuinen van Marxveld in Vollenhove.

‘OME WILLEM’

Volledig scherm
Opperwachtmeester Harmen Visser alias 'Ome Willem'.

Opperwachtmeester Harmen Visser werd in 1943 overgeplaatst van Urk naar Vollenhove. Hij was in het verzet actief onder de naam ‘Ome Willem’. Belast met de bewaking van het Distributiekantoor in Sint Jansklooster was hij voor de LO (Landelijke Organisatie, naam van het georganiseerde verzet) van grote waarde. Hij regelde  papieren en verzorging van onderduikers uit de polder en was behulpzaam bij droppings. Op 14 december 1944 werd Visser opgepakt door de SD (Sicherheitsdienst) maar een maand later ontsnapte hij uit de kazerne in Steenwijk en sloot weer aan bij het verzet. Hij kreeg het commando van de Binnenlandse Strijdkrachten afdeling Vollenhove (Vollenhove, Giethoorn, Blokzijl, Wanneperveen, Kuinre en Blankenham). Een dag na de bevrijding van Vollenhove sneuvelde Harmen Visser op 16 april 1945 op de dijk tussen Slijkenburg en bij Schoterzijl in de gevecht tussen zich nog verwerende SS’ers en Canadese troepen. Op die plek staat in de berm een monument. Harmen Visser werd eerst begraven in Vollenhove en later herbegraven op het kerkhof van Oudemirdum. ‘Onbevreesd, dapper, moedig, koelbloedig, in momenten van strijd en gevaar’, zo werd hij gekenschetst door predikant en verzetsmakker (‘Karel’) Honnef.

Bronnen: www.teunispats.nl/fr-wwii.htm - www.stadvollenhove.nl - www.nopinoorlog.nl

Kop van Overijssel