Volledig scherm
Afschieten edelherten Oostvaardersplassen begonnen © videostill

Rechter verbiedt afschieten herten Oostvaardersplassen: noodzaak niet voldoende aangetoond

UpdateHet afschieten van herten in de Oostvaardersplassen mag niet meer doorgaan. Dat oordeelde de bestuursrechter in Lelystad vandaag. De Partij voor de Dieren dient woensdag tijdens de Statenvergadering een motie van wantrouwen in tegen het college van gedeputeerde staten van Flevoland.

Zo is het besluit tot het schieten van overtallige herten niet gebaseerd op een ecologisch vakkundig rapport. Ook de noodzaak om te schieten is onvoldoende onderbouwd, zei de bestuursrechter dinsdag. Gedeputeerde Jop Fackeldey zei in een eerste reactie de uitspraak van de rechter te respecteren. Hij gaat de uitspraak bestuderen. ,,De uitspraak heeft een cruciaal effect op de uitvoering van het beleid’', zei hij. ,,Het is nu niet duidelijk wat dit voor het gebied betekent.’'

Lijdende dieren afschieten

Staatsbosbeheer heeft het afgelopen jaar al honderden herten geschoten. Het beheer van het natuurgebied zorgde vanaf de winter van 2017 op 2018 voor veel maatschappelijke onrust. Actievoerders besloten het gebied binnen te dringen om hongerende herten bij te voeren. Demonstraties en acties bij het provinciehuis in Lelystad volgden. De sfeer werd grimmig, wat tot aanhoudingen en ook tot enkele veroordelingen van actievoerders bij de strafrechter leidde. Op de achtergrond woedde de academische discussie voort. Met als kernvraag: hoe beheer je dit natuurgebied? 

Niet zomaar ingrijpen

,,Het is belangrijk dat een rechter vaststelt dat je als provincie niet zonder zwaarwegende redenen zomaar mag ingrijpen in het beheer van Natura-2000-gebied. Dat waart natuurgebieden vrij van de politieke waan van de dag’', zei hoogleraar ecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Han Olff dinsdag op de zitting. Stichting De Faunabescherming, stichting Dierbaar Flevoland en stichting Fauna4Life menen dat de provincie op oneigenlijke gronden het beheer van de Oostvaardersplassen drastisch veranderd heeft. Kort gezegd: de noodzaak tot afschieten van de dieren ontbreekt. Vandaar hun stap naar de bestuursrechter.

Natuurlijk evenwicht

Volgens Olff slaagde Staatsbosbeheer er in het verleden prima in om een natuurlijk evenwicht in stand te houden. Ja, er stierven dieren in strenge winters, maar dat houdt de populatie gezond. Nu wordt gekozen voor ‘maatschappelijk draagvlak’: bij hoeveel dieren en met welke vorm van beheer is de maatschappij tevreden? Bovendien valt het wel mee met dat onnodig lijden, stelde bioloog Frans Vera die mede aan de basis stond van dit natuurgebied. Juist de sociale structuur waarin de dieren leven, wordt nu ontwricht, zei hij. ,,Het komt er op neer dat een moordenaar voor de rechter staat en dat als verzachtende omstandigheid wordt gebruikt dat het slachtoffer een hoop lijden is bespaard.’'

Schade en dierenleed

Maar de provincie Flevoland vond dat de situatie uit de hand was gelopen, zei advocaat Roelof Reinders. Van 54 edelherten in 1990 groeide de populatie tot 5.200 grote grazers in oktober 2017. Zoveel dieren kon en kan het gebied niet aan. ,,Dat levert schade en dierenleed op’', zei de advocaat. De provincie koos niet zomaar voor nieuw beheer: het deed dat na uitvoerig onderzoek.

Quote

De dieren zijn in goede conditie en het voedselaan­bod is groot

Joke Bijl, Staatsbosbeheer

Edelherten in goede conditie

Staatsbosbeheer zegt de gevolgen van de uitspraak nu nog niet te kunnen benoemen. ,,We moeten de eerst de uitspraak goed bestuderen en daarna afwachten wat de provincie gaat doen’’, zegt woordvoerder Joke Bijl. Volgens haar zijn de edelherten in de Oostvaardersplassen vooralsnog in goede conditie. ,,Door de stevige winter van 2017/2018 en de recente afschot zijn er al veel minder dieren. De overgebleven dieren zijn in goede conditie en het voedselaanbod is groot.’’ Overigens benadrukt Bijl dat de uitspraak geldt voor het afschieten van edelherten tot einde van dit jaar. Bijl: ,,We moeten afwachten wat de provincie vanaf 1 januari 2020 met het faunabeheerplan gaat doen, dat dan van kracht is.’’

Overwinning

Stichting De Faunabescherming is, uiteraard, blij met de uitspraak van de rechter. ,,Wij zijn erg opgetogen over de uitspraak. Dit voelt als een totale overwinning’’, zegt secretaris en woordvoerder Quintijn Hoogenboom. ,,Het plan is in ieder geval tot het einde van dit jaar verworpen. Ik kan mij niet voorstellen dat er volgend jaar weer vrolijk verder kan worden geschoten.’’ 

Quote

Het gebied zal niet meer worden verstoord door schietende medewer­kers van Staatsbos­be­heer

Quintijn Hoogenboom, Stichting De Faunabescherming

Zeearend 

Hoogenboom hoopt dat de Oostvaardersplassen zich op ‘ecologische wijze’ verder kan ontwikkelen. ,,Het gebied zal niet meer worden verstoord door schietende medewerkers van Staatsbosbeheer waardoor volgend jaar hopelijk de zeearend (het ‘boegbeeld van Lelystad', red.) weer kan gaan broeden.’’ Dat de provincie de herten wilde afschieten om opnieuw een winter vol dode dieren te voorkomen, daar wil Hoogenboom niks van weten. ,,Dierensterfte hoort erbij. Hoe dat in het verleden ging in de Oostvaardersplassen heeft kwaad bloed gezet, er zijn manieren om dat diervriendelijker aan te pakken. Bijvoorbeeld door eerder te bepalen of dieren de winter wel of niet zullen halen. Maar het stellen van een ondergrens van een populatie was een politieke beslissing. Daar hebben wij ecologische argumenten tegenover gezet, die laten zien dat dat niet klopt.’’ 

Flevoland