Niet alleen boer is bezorgd, ook de natuur overleeft de droogte niet

videoDe droogte in de Achterhoek treft niet alleen de boeren, ook de natuur heeft er danig onder te lijden. Heidevelden drogen uit, poelen komen leeg te staan en voor dieren is er daardoor geen voedsel meer. En wandelaars merken het ook. ,,Heel veel beesten overleven dit niet.” 

Ecoloog en boswachter Michiel Schaap van Natuurmonumenten is erg bezorgd. ,,We hebben al een enorme achterstand door de droogte van vorig jaar. Dat hebben we niet kunnen inlopen. De voortplanting van veel dieren komt in gevaar.” 

Volledig scherm
De aanhoudende droogte heeft gevolgen voor de natuur op De Velhorst. Boswachter en ecoloog Michiel Schaap staat in een drooggevallen vennetje op de Velhorst. © Patrick van Gemert/Zutphens Pers

Schaap leidt ons rond over landgoed Velhorst, waar veel mensen wandelen. Speciaal voor de recreant heeft natuurmonumenten een vlonder aan laten leggen om ‘over’ het heidegebied te lopen. In de winter staat het er normaal gesproken grotendeels blank, in de zomer hoort de grond in ieder geval nog zó drassig te zijn dat je met natte sokken thuiskomt als je erdoorheen zou lopen.

Dat  is sinds vorig jaar anders. Door het uitblijven van regenval is het heideveld compleet drooggevallen. ,,Je hoort hier met je schoenen in de modder te soppen, maar al wat je hoort is geknisper van droge takken en bladeren.” 

Alarmfase 1

Door het gebrek aan neerslag van vorig jaar kreeg de natuur ook nauwelijks de kans zich te herstellen. Na enkele weken van droogte is het daarom nu alweer alarmfase 1. Twente en de Achterhoek zijn de droogste gebieden van Nederland met een zeer lage grondwaterstand. Sinds donderdag geldt overal een verbod op het gebruik van oppervlaktewater. In de omgeving van twee natuurgebieden in de Achterhoek is ook het gebruik van grondwater verboden. 

,,Als er door boeren teveel wordt opgepompt, kan dit kwel- of grondwater onvoldoende  de natuurgebieden niet meer voeden”, zegt Schaap. ,,Dat water zit vol mineralen wat goed is voor de plantengroei, maar daar ontbreekt het nu dus ook al aan.”

Fris en groen

Toch ziet het Velhorst er op het eerste oog nog fris en groen uit, maart schijn bedriegt. Naast het opgedroogde heideveld ligt een poel water van enkele tientallen meters in omtrek. Er zijn nog kikkers te horen, maar dat houdt volgens Schaap binnenkort misschien wel op. ,,Je ziet aan de oever dat het water al meer dan een meter gezakt is. Dat gaat straks nog verder door.” 

Kikkers, salamanders, libellen en  ook orchideeën leggen het dan af”, voorspelt  Schaap. Door de droogte zitten ook regenwormen veel dieper in de grond, waar onder meer dassen zich mee zouden moeten voeden. ,,Er worden nu gewoon minder dassen geboren.”

Water opslaan

Schaap pleit dan ook voor snelle maatregelen, die volgens hem echter nog lang niet zo drastisch zijn als alle milieumaatregelen die in het hele land en de rest van de wereld genomen moeten worden tegen de klimaatverandering. ,,Boeren zijn nogal beducht voor wateroverlast die de oogst kan vernietigen en voeren daarom in de winter zoveel mogelijk water af. Nu kampen ze echter met zo'n grote droogte dat ze dat water goed zouden kunnen gebruiken. Dat overtollige water moet gewoon worden opgeslagen.‘’

Want als er niks verandert, verandert er in de natuur heel veel. ,,Dieren- en plantensoorten verdwijnen. De vegetatie blijft na twee jaar droogte al enorm achter bij hoe het hier voorheen was. Zeldzame soorten verdwijnen al. We maken ons grote zorgen.”   

Kienveen

Het laaggelegen terrein op landgoed Velhorst waar de droogte meteen merkbaar is, heet het Kienveen. Het is normaal gesproken een door bos omsloten vochtig laag terrein met poeltjes en sloten dat ‘s winters altijd grotendeels onder water stond. Het vleesetend vetblad is een van de zeldzame plantensoorten die er voorkomt. Dit plantje is elders in Nederland nauwelijks meer te vinden en voedt zich met insecten. Het Kienveen was tot 1900 een niet veel gebruikt hooilandje en groeide er alleen maar gras. Toen Natuurmonumenten het in handen kreeg, werd het gebied aangepakt. De waterstand werd verhoogd, waardoor ook de dophei weer terugkeerde. Door de droogte lijkt al deze geboekte ‘winst’ weer verloren te gaan. 

Achterhoek