Volledig scherm
Beeld van de Waalcrossing uit de film ‘A Bridge Too Far’. © De Gelderlander

Een soldaat doet zijn verhaal: ‘Thank you for everything Nijmegen. God bless and keep the faith’

NIJMEGEN - Een van de soldaten die de Waaloversteek op 20 september 1944 meemaakte en nog steeds leeft, Francis X. Keefe, vertelde zijn verhaal voor het binnenkort te verschijnen boek ‘Sunset March - Brug tussen heden en oorlogsverleden’. Vandaag brengt De Gelderlander een voorpublicatie van zijn indrukwekkende verhaal. 

In de middag van 20 september 1944 steken soldaten van de Amerikaanse 82ste Luchtlandingsdivisie samen met Britse soldaten in canvas bootjes de Waal bij Nijmegen over, dwars door vijandelijk vuur heen. De helft van de bootjes haalt de overkant niet en 48 Amerikanen sneuvelen. Maar het doel wordt bereikt: die avond komen de spoor- en Waalbrug in geallieerde handen. Francis Keefe kan zich de gebeurtenissen van die dag nog heel goed herinneren.

‘Een stroom van kogels boven onze hoofden’

,,’s Ochtends namen we positie in achter de dijk, bij de energiecentrale ten westen van de stad. Er was een flinke wolk mist die ons aan het zicht onttrok, net toen er Duitse vliegtuigen overvlogen. Thank God for that fog

Luitenant Busby verdeelde de manschappen in groepen voor de boten. Het duurde nog een paar uur voordat de bootjes werden aangevoerd. Het bleken Britse roeiboten van canvas, met een houten plank onderin. Door middel van stokken werden de zijkanten omhoog gehouden. Iemand riep dat je het water pas in mocht als je een fluitje hoorde. Een stuk of wat tanks begonnen naar de overkant te vuren, waardoor ik dat fluitje nooit heb gehoord.

Met behulp van twee engineers zetten we onze boot in elkaar. Luitenant Robert Blankenship, mijn pelotonscommandant en goede vriend, was ondertussen al op het water, wij kwamen daar achteraan. Ik zat links vooraan. Sommige soldaten moesten hun geweer gebruiken om te roeien, omdat er niet genoeg peddels waren. De tanks en artillerie probeerden ondertussen een rookgordijn te creëren, maar de wind dreef de rook meteen weer weg. We lagen vol in het zicht. Desondanks merkten de Duitsers ons pas op toen we halverwege de rivier waren. Vanaf de spoorbrug begonnen ze te schieten en Blankenships boot werd geraakt. Een andere boot spinde. 

Volledig scherm
Francis Keefe in 1943. © Eigen foto

Al snel was er boven onze hoofden een stroom van kogels. Ondanks het lawaai hoorde ik het geschreeuw vanuit de andere boten: ‘heee, hooo’, ter coördinatie en ter aanmoediging. Iedereen wilde zo snel mogelijk naar de overkant. Omkijken deed ik geen moment. Toen we er bijna waren, spatte het water voor ons op door de kogels van een machinegeweer. Ik stopte met roeien, waarna het schieten ophield - ik denk dat de kogels op waren. Voor het geweer herladen was, hadden we de kant bereikt.

Onze boot kwam als tweede aan. Iedereen plofte vermoeid in het zand, terwijl we er nog lang niet waren. Het was nog ruim zeshonderd meter tot aan de weg. Het plan was om de Duitsers vanaf de zijkant aan te vallen. Er werd nog steeds geschoten en om me heen lagen uitgeputte en gewonde mannen. Ik riep dat als we hier zouden blijven, we allemaal dood zouden gaan. Let’s go! Terwijl ik begon te lopen, zag ik dat iedereen achter me twijfelde. Iemand vroeg sarcastisch: ‘Wie heeft jou tot leider benoemd?’ Op datzelfde moment kwam Blankenship aanlopen die ook riep dat we door moesten. Naar hem luisterden ze gelukkig wel.

Al snel stuitten we op een huis van waaruit geschoten werd. Ik zag een machinegeweer in de raamopening op de bovenste verdieping en er renden een stuk of zes Duitsers door de achterdeur naar binnen. Een paar mannen om me heen werden geraakt. Terwijl Blankenship de gewonden hielp, nam ik positie in om op het huis te schieten. Net toen ik richting het vervloekte raam wilde vuren, werd ik geraakt aan m’n linkerpols.

Hoewel de kogel vooral mijn armband raakte, richtte het een hoop schade aan. Ik voelde geen pijn, alleen een branderig gevoel toen ik verzorgd werd. Terwijl ik mijn arm voorzichtig voor m’n lichaam hield, met m’n hand er half afhangend, werd ik ineens geraakt in mijn rechterschouder. Vervolgens kwam er iets tegen mijn mond aan, waardoor een aantal voortanden afbrak.

We waren daar met nog iets van twaalf troopers en ik had ineens het gevoel dat de oorlog even gestopt was. Iedereen keek naar me en iemand zei dat ik morfine moest hebben. Toen ik me realiseerde dat ik niet meer van waarde kon zijn, werd ik emotioneel.

Op de weg terug naar de Waal zag ik op veel plekken soldaten liggen. Er werd nog steeds geschoten, maar ik had het gevoel dat het onmogelijk was dat ik nóg een keer geraakt zou worden. Terwijl ik langs het water liep zag ik ineens een lichaam liggen, half in de rivier. Het was Busby. Ik wilde hem uit het water halen, maar vanwege mijn verwondingen lukte dat niet.

Toen ik Duitse gevangenen zag staan wist ik: ik moet hier weg. Kun je je de adrenaline en woede voorstellen, als je onder continue beschietingen zo’n rivier over gaat, door open veld moet rennen, gewond raakt en een paar collega’s dood aantreft?

Ik wachtte op een boot die alleen Amerikanen meenam en maakte vervolgens de oversteek weer. Terug aan de overkant bood iedereen hulp aan, maar ik zei dat het wel ging. Ik wilde graag trots terug naar de dijk lopen.

Het heeft me verbaasd dat de Nijmegenaren nooit verbitterd waren na de oorlog. Wij hebben jullie weliswaar bevrijd, maar we hebben in februari 1944 de stad ook gebombardeerd. Desondanks worden we altijd hartelijk ontvangen. Ik had nooit durven dromen dat er 75 jaar later nog elke dag aandacht voor de Waaloversteek is. Vanuit de Verenigde Staten is veel waardering voor de Sunset March. Thank you for everything, Nijmegen. God bless and keep the faith.”

Dit is een ingekorte voorpublicatie uit het boek ‘Sunset March - Brug tussen heden en oorlogsverleden’ over de Waaloversteek en vijf jaar herdenkingsmars Sunset March. Het is geschreven door Joris Jan Voermans, met bijdragen van historici Joost Rosendaal en Leo van Bergen. Het wordt op 19 oktober gepresenteerd in het stadhuis van Nijmegen. Via uitgeverijqv.nl is het al te reserveren.

De Stentor gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Wat moet rechter met verwarde personen die gevaar opleveren doordat ze de gaskraan opendraaien
    PREMIUM

    Wat moet rechter met verwarde personen die gevaar opleveren doordat ze de gaskraan opendraai­en

    ARNHEM - Je denkt dat je rustig en veilig woont, en opeens moet je je huis uit vanwege een gaslucht en explosiegevaar. Het gebeurde afgelopen zomer in Nijmegen twee keer binnen vier dagen: aan de Gildekamp in Lindenholt op 8 juli 2019, en aan de Neerbosscheweg vlak bij het Goffertstation op 11 juli. Wat de geestelijke gezondheidszorg niet kan voorkomen, komt bij de rechter op het bord. En wat doet die ermee?