Volledig scherm
Een klant van Albert Heijn aan de Daalseweg in Nijmegen biedt een dakloze man een broodje aan. © Bert Beelen

Hoe ga je om met bedelaars bij de supermarkt?

enquêteHet toegenomen aantal bedelaars bij supermarkten in Nijmegen brengt mensen aan het twijfelen. Moet je nu geld geven of niet? Niet doen, zegt de Albert Heijn-manager. Verslaggever Maarten Reith schetst zijn eigen dilemma's. We zijn benieuwd naar uw ervaringen. Vul onder dit verhaal de enquête in. 

Heeft-u-misschien-een-bijdrage-voor-een-dakloze-voor-de-nachtopvang-heeft-u-misschien-een-bijdrage-voor-een-dakloze-voor-de-nachtopvang.

Als een monotone mantra mompelt de man zijn bedelspreuk bij de Albert Heijn aan de Daalseweg in Nijmegen. Net als de andere daklozen die hier geregeld staan, heeft hij zich strategisch opgesteld in de looproute; je kunt hem niet ontwijken.

Gewetensvraag

Maar wat doe je als je daar boodschappen komt doen? Iets geven? Negeren? Vriendelijk groeten? Een andere uitgang kiezen? Het is een vraag waarmee ik vrijwel dagelijks word geconfronteerd. Een ongemakkelijke vraag: het doet een appel op je vrijgevigheid, op je sociale betrokkenheid maar ook op je verdraagzaamheid. Heb ik hier wel zin in?

Als zo'n gewetensvraag een enkele keer wordt gesteld, is dat niet zo'n probleem. Maar het aantal daklozen bij 'mijn' AH is afgelopen half jaar sterk toegenomen. Stond er voorheen af en toe een, tegenwoordig staan er vrijwel altijd meerdere. Ze lijken elkaar af te lossen, verspreiden zich over de verschillende uitgangen.

Tienerdochters

Ik kan het ze niet kwalijk nemen. Zij kunnen er ook niets aan doen dat ze in zo'n ellendige situatie zitten. Maar ze beïnvloeden wél mijn gedrag: ik haal soms boodschappen op een rustig tijdstip en vermijd zo bewust de bedelaars - de daklozen weten precies wanneer de spitsuren bij AH zijn. Of ik ga naar de Coop 100 meter verderop. Daar staan ze vreemd genoeg nooit te bedelen. Een andere keer zorg ik voor wat kleingeld in mijn broekzak; mijn portemonnee trekken midden op straat, doe ik liever niet.

Collega's die in dezelfde buurt wonen, is de sterke toename van bedelaars aan de Daalseweg ook opgevallen. Ook zij worstelen met de vraag hoe hier mee om te gaan. Hun tienerdochters vinden het niet meer prettig om in hun eentje boodschappen te doen omdat ze dan langs 'die enge mannen' moeten; ook kinderen worden soms door de bedelaars aangesproken en nageroepen als ze niets geven.

Wel of niet geven?

,,De argeloosheid waarmee je even een boodschap gaat doen, is weg'', zegt de ene collega. ,,Er zijn altijd minimaal drie mensen die een appel op je doen”, zegt de ander. ,,Eerst een bedelende dakloze, dan de vaste straatkrantverkoper uit Oost-Europa, vervolgens een collectant voor een goed doel. Ik voel me soms bezwaard als ik het winkelwagentje terugzet en het muntje niet weggeef.”

Wat is sociaal, wat is asociaal? Met mijn vrouw heb ik het er vaak over. Zij is eerder geneigd iets te geven dan ik. Doe je daar goed aan of wordt het 'bedelprobleem' zo groter? En wat dan nog? We komen er niet uit.

kader

Paul Oosterhoff: 'Wegjagen zal niet helpen'

,,Daklozen vragen om geld voor drugs of drank, maar als je dieper kijkt, willen ze inclusie; erbij horen. Ik zie bedelen niet als overlast", zegt gepensioneerd dominee Paul Oosterhoff. Hij bekommerde zich jarenlang om de allerarmsten en zwaksten in Nijmegen.
,,Het wegjagen van mensen zal niet helpen, een bedelverbod ook niet. Dan gaan ze ergens anders naartoe. Ik snap de paniek wel, maar ik geloof vooral in betere hulpverlening: meer opvangplekken. Hoe lang zijn wel al bezig met skaeve huse?" Het bieden van onderdak is volgens de predikant de beste benadering van het probleem voor mensen die nu op straat leven en bedelen.
Oosterhoff heeft er niets op tegen geld te geven aan bedelaars. Het argument dat er verkeerde dingen gebeuren met het geld, veegt hij van tafel. ,,We doen allemaal verkeerde dingen met ons geld.''

kader

René ten Bos: 'Bedelen is niet zonder irritatie'

René ten Bos, filosoof aan de Radboud Universiteit en voormalig Denker des Vaderlands, loopt de bedelaars bij de Albert Heijn aan de Daalseweg vaak tegen het lijf. ,,Er staan er steeds meer. Soms wel vijf of zes. Ik maak weleens een praatje met ze en ik geef ook weleens wat. Bedelen is niet zonder irritatie. Ik denk er maar niet te veel over na, want er hoeft maar dit te gebeuren en je komt zelf op straat."
Over het bedelverbod, waarvoor wordt gepleit, heeft hij een duidelijke mening. ,,Als je bedelen verbiedt, haal je het laatste greintje christelijke compassie weg. Wat moeten die mensen dan doen om aan geld te komen? Ik heb liever dat ze bedelen dan dat ze stelen. Het is ook maar de vraag of een bedelverbod uit te voeren is, want dan zouden er nog meer taken bij komen voor een toch al overbelaste politie. Ik denk dat een verbod moeilijk te handhaven is."
Is bedelen asociaal? ,,Ik denk eerder dat het omgekeerd is'', zegt Ten Bos. ,,Het is van de samenleving asociaal dat er geen betere opvang is. Vaak hebben deze mensen mentale problemen, verslaving, niet kunnen aarden, aan lager wal geraakt." ,,Kennelijk is het gewoon zo dat mensen geen andere weg weten om aan geld te komen dan door te bedelen. Vroeger hadden zwervers nog iets charismatisch. Het waren de clochards aan de rand van de samenleving. Landloper Swiebertje was een held voor kinderen van mijn generatie. Die aantrekkelijkheid is eraf."

Problemen met invullen van de enquête hieronder? Open de enquête in nieuw venster.