Volledig scherm
Ommen wil gezond drinkwater houden en vreest voor een proef met 'gewasbeschermingsmiddelen’ bij bollenteelt in waterwingebieden. © ANP Xtra/Lex van Lieshout

Ommenaren vrezen vergiftiging drinkwater door bollenteelt

Veel Ommenaren maken zich zorgen om plannen voor een proef met het telen van bloembollen rondom de waterwinningen Witharen en Hammerflier. Ook raadsleden twijfelen nog volop. Het Ommer college van burgemeester en wethouders vraagt de gemeenteraad in te stemmen met een vijf jaar durende proef, waarover waterbedrijf Vitens en de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB) afspraken hebben gemaakt. 

Voorwaarde is wel dat geen gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt die schadelijk zijn voor het grondwater. Tijdens de proef wordt gecontroleerd of resten van die middelen uitspoelen en in het ondiepe grondwater belanden. Donderdagavond ontstond tijdens de commissievergadering van de Ommer raad een stevige discussie over dit voorstel, net zoals dat enkele jaren geleden het geval was nadat Ommen bollenteelt en andere ‘akkerbouwmatige sierteelt’ in de grondwaterbeschermingsgebieden Witharen en Hammerflier verbood, de KAVB in hoger beroep ging en de Raad van State in juni 2016 een streep door dat verbod trok. Toch ging de gemeenteraad niet zomaar overstag, waarop toenmalig wethouder Hans ter Keurst in maart 2017 beloofde om met Vitens en de bollentelers in overleg te gaan. Dat heeft uiteindelijk geleid tot onderlinge afspraken over het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de grondwaterbeschermingsgebieden van de drinkwaterwinningen Archemerberg, Hammerflier en Witharen. 

Volledig scherm
De drie waterwingebieden rond Ommen. © Anne Luchies

Archemerberg niet

Met als belangrijkste afspraak dat het grondwater dat uiteindelijk na verloop van jaren wordt opgepompt als drinkwater niet verontreinigd mag raken door gewasbeschermingsmiddelen, of gif zoals tegenstanders die producten liever noemen. Dat gevaar bestaat, omdat bij deze waterwingebieden geen slecht doorlatende kleilagen in de bodem zitten waardoor chemische stoffen het grondwater kunnen bereiken. Volgens wethouder Bart Jaspers Faijer blijft de Archemerberg buiten schot bij de proef, omdat de aanleiding voor deze pilot de uitspraak was van de Raad van State van 2016, waarbij de gemeenteraad werd opgedragen om een nieuw besluit te nemen over het verbod op bollenteelt en akkerbouwmatige sierteelt in grondwaterbeschermingsgebieden in ‘agrarisch gebied met landschappelijke openheid’. ,,De Archemerberg is gebied met landschappelijke waarden en dus anders.’’

Uitspoelingsgevoelige middelen

Vitens en de KAVB hebben samen al een lijst samengesteld van ‘uitspoelingsgevoelige’ middelen die niet mogen worden gebruikt in de proef met bollenteelt boven toekomstig drinkwater. De gewasbeschermingsmiddelen die wel mogen, worden gecontroleerd op uitspoeling naar het ondiepe grondwater. Op basis van deze ‘monitoring’, door een onafhankelijke instantie, wordt de lijst met verboden middelen elk jaar aangepast. De proef in Ommen moet op 1 januari 2020 beginnen en duurt vijf jaar, na drie jaar wordt een ‘go/no go-besluit’ genomen over het restant van de proef. Sinds de uitspraak van de Raad van State uit 2016 is het oorspronkelijke verbod uit het bestemmingsplan buitengebied weer van kracht. De pilot kan gehouden worden door een tijdelijke omgevingsvergunning te verlenen voor het telen van bollen in grondwaterbeschermingsgebieden gedurende die vijf jaar. De KAVB levert jaarlijks een lijst aan met de percelen waarop dat jaar bollen worden geteeld, de betrokken teler informeert omwonenden daarover.

Volledig scherm
Lelieteelt in beeld. De bloemen van de lelies op het veld worden verwijderd zodat alle energie naar de bol in de grond gaat. © Leo van de Westelaken

Bezorgde Ommenaren

Natuurliefhebber Theo Harnischmacher, huisarts in ruste Boswijk en Hein Kuijper van Natuur- en Milieuvereniging De Vechtstreek toonden zich als insprekers tijdens de raadscommissie mordicus tegen de plannen. Ze zijn bang dat het gezonde zuivere drinkwater voor Ommen en wijde omstreken vergiftigd wordt. ‘Onderzoek die niet-uitspoelingsgevoelige middelen in gebieden waar nu al bollenteelt is toegestaan', adviseren ze. Een groot deel van de raadsleden heeft ook grote twijfels bij de proef, die toch een risico vormt voor de drinkwatervoorziening. Ze willen daarom eerst weten of het zinvol is om de juridische strijdbijl weer op te pakken en alsnog bollenteelt in de Ommer grondwaterbeschermingsgebieden te verbieden. Wethouder Jaspers Faijer probeert daar nog voor de raadsvergadering van donderdag 31 oktober een antwoord op te geven. Lukt dat niet op tijd, dan neemt de gemeenteraad pas in november een besluit over dit omstreden voorstel.

  1. Droge zomers eisen tol onder lariksen op landgoed Junne
    PREMIUM
    video

    Droge zomers eisen tol onder lariksen op landgoed Junne

    Twee achtereenvolgende droge zomers eisen hun tol op landgoed Junne. Vooral de Japanse lariksen zuchten onder het tekort aan water. Veel lariksen op hoger gelegen delen van het bosrijke landgoed bij Ommen zijn door de droogte tijdens het groeiseizoen dood gegaan of verkeren in zeer slechte conditie. Daardoor worden ze vatbaarder voor de lariksbastkever en lopen ook gezonde lariksen gevaar te worden aangetast door dit knagend kevertje, dat vergelijkbaar is met de letterzetter die fijnsparren ruïneert.

Vechtdal