Volledig scherm
Stentor-verslaggever Stefan Keukenkamp doet verslag in Ruinerwold © de Stentor

Verslag doen over het schuilgezin in Ruinerwold: ‘Inbreken gaat me echt te ver’

Achter het VerhaalOp dinsdagochtend 15 oktober krijgt de Stentor verslaggever Stefan Keukenkamp de vraag ‘even’ te gaan kijken in Ruinerwold, een dorpje waar hij dan voor het eerst van hoort. Aanleiding: in een boerderij is een gezin aangetroffen dat ‘jarenlang in een kelder wachtte op het einde der tijden’. Stefan stapt in de auto en belandt in een rollercoaster. ,,Ik heb nog nooit zo hard gewerkt.’’

Wat trof je aan in Ruinerwold?

,,Een landweggetje vol auto’s en cameraploegen, andere journalisten waren inmiddels ook gealarmeerd. De politie had het terrein afgezet met lint, de aanwezige politiewoordvoerder kon nog niet veel vertellen. Ik benaderde buren. Een buurvrouw barstte in huilen uit, een buurman vroeg zich af hoe dit onder zijn neus had kunnen gebeuren.’’

Volledig scherm
RUINERWOLD - Dierenbescherming aanwezig bij de boerderij aan de Buitenhuizerweg, waar jarenlang een gezin verborgen leefde Martijn Bijzitter © Martijn Bijzitter

Liepen jullie elkaar als journalisten niet in de weg?

,,Met het AD, onderdeel van hetzelfde bedrijf, en ook met het Dagblad van het Noorden probeer ik samen te werken. In de praktijk best lastig omdat onze redacties niet bij elkaar zitten. Daarnaast heeft iedere krant haar eigen werkwijze en eigen punten die ze wil benadrukken. Vanaf de eerste dag was er ook buitenlandse pers, uit Duitsland, Turkije, Oostenrijk. Ik werd gebeld door de Oostenrijkse tv met de vraag of ik ze het adres in Hasselt kon geven waar het gezin gewoond heeft. Ik vond dat ze dat zelf maar uit moesten zoeken.

Die eerste dagen werd ik ook gebeld door diverse talkshows. Of ik maar even naar Amsterdam wilde komen om aan te schuiven in hun uitzending. De Belgische Eva Jinek nodigde me de tweede dag in Brussel uit. Ik had daar allemaal geen tijd voor want ik was van ’s morgens vroeg tot ’s avonds druk met deze zaak. Bovendien wisten we in het begin nog niet veel. De telefoon bleef gaan en ik besloot nummers die ik niet kende niet meer op te nemen. Ik heb uiteindelijk alleen een paar radiozenders telefonisch te woord gestaan.’’

Welk nieuws hebben jij en je Stentor-collega’s aan het licht gebracht?

,,Wij hebben bijvoorbeeld ontdekt dat Josef B., die nu vastzit, de huurder van de boerderij was. Soms wordt een primeur je in de schoot geworpen. Ik interviewde in Zwartsluis een kapster, die tegenover de speelgoedwinkel werkte die Josef B. huurde. Ineens hoorden we buiten doffe bonzen. Bleek dat de recherche de deur van de speelgoedwinkel forceerde om huiszoeking te doen. Daar kon ik met onze cameraman meteen verslag van doen.’’

Volledig scherm
DS-2019-Stefan Zwartsluis inval pand kerkstraat©Wilbert Bijzitter © Wilbert Bijzitter

Hoe kwamen jullie aan informatie?

,,We werkten op twee fronten. Ik werkte in het veld, maar ook op de redactie werd research gedaan. Hierbij kregen we hulp van twee onderzoekers van het AD die bijvoorbeeld zochten op de social media-accounts waarop zoon Jan van D. actief bleek te zijn. Dit leverde nuttige informatie op, bijvoorbeeld over de plekken waar het gezin had gewoond. Ook keken deze collega’s in bestanden van het Kadaster en de Kamer van Koophandel. Zo zijn we er bijvoorbeeld achter gekomen dat Gerrit Jan van D. uit Herxen kwam. Zelf kom ik uit Wijhe, een neef van hem bleek bij me om de hoek te wonen. In Herxen woonde nog een broer, dat was stom toevallig een oud klasgenoot van mijn vader. Toen ik hem thuis opzocht was ik niet de enige, Hart van Nederland was er ook. Hij wilde eerst niet opendoen. Toen ik hem vertelde dat ik er een van Keukenkamp en zijn vader bij hem in de klas had gezeten, ging de deur van de knip en belandde ik bij hem op de bank. Dankzij dit contact kregen wij ook het statement van de familie waarin ze vertelden over de drie kinderen die het gezin waren ontvlucht. We spraken ook buurtbewoners in Herxen die dachten dat Gerrit Jan van D. dood was.’’

Jullie achterhaalden ook dat de moeder van het gezin in het geheim was gecremeerd.

,,We hebben alle kranten en huis-aan-huisbladen uitgeplozen maar troffen nergens een overlijdensadvertentie. Via via vonden we vrienden van het gezin die wisten dat ze in Zwolle gecremeerd was. Toen ik het crematorium belde, werd me gevraagd om een week later terug te bellen, nadat de politie zou zijn geweest. Een week later ben ik er op de bonnefooi naar toe gegaan. De politie was nog niet geweest, maar op mijn verzoek keek hij in de computer en vertelde dat er sprake was van een bijzonder dossier en een ‘geheime’ crematie. Achteraf had hij spijt van zijn gevoelige uitspraken.’’

In de Stentor verschenen kritische ingezonden brieven: lezers vonden dat jullie het gezin met rust moesten laten en de krant werd sensatiezucht verweten.

,,Het is zoeken naar een middenweg tussen het informeren van de lezers en het zorgvuldig omgaan met de privacy van het gezin. In de eerste berichten werd er geschreven over een sekte en kinderen die werden vastgehouden in een kelder. Dat riep een negatief beeld op. Gaandeweg werd meer bekend: het gezin zat bijvoorbeeld niet in een kelder en er bleek twijfel te bestaan of Gerrit Jan van D. de vader is. En in hoeverre zaten de inmiddels volwassen kinderen daar tegen hun zin?
We passen ons woordgebruik aan deze ontwikkelingen aan. Zo schrijven we niet ‘vasthouden’ maar ‘schuilhouden’ en hebben we het over zijn ‘vermeende’ kinderen.

Ik heb gesproken met mensen die Gerrit Jan van D. kenden als voorbeeldige vrijwilliger op de Vrije School. Zo kan ik het beeld steeds meer nuanceren. Misschien handelde hij wel met de beste intenties. Deze zaak roept interessante vragen op: hoever mag je als ouder gaan in het ‘beschermen’ van je kinderen?’’

De rechtbank is in de boerderij geweest voor een schouw om met eigen ogen te zien waar het gezin verbleef. Jaloers?

,,Absoluut, ik ben razend benieuwd. Als ik in bed lig probeer ik me voor te stellen hoe het er daarbinnen uitziet. Maar het is een plaats delict waar je als journalist niet binnen komt. Het terrein wordt 24 uur per dag bewaakt. Om er te gaan inbreken gaat me echt te ver.’’

  1. Allard Besse, hoofdredacteur van de Stentor: ‘We willen altijd weten hoe het zit’
    EVEN VOORSTELLEN

    Allard Besse, hoofdredac­teur van de Stentor: ‘We willen altijd weten hoe het zit’

    Allard Besse is sinds mei 2015 hoofdredacteur van de Stentor. Dagelijks bereiken krant en website honderdduizenden mensen in een gebied dat zich uitstrekt van Flevoland tot in de Achterhoek en van Noordoost-Overijssel tot de zuidwestelijke Veluwe. “De Stentor is de bindende factor van Oost-Nederland met elke dag nieuws en mooie menselijke verhalen die voor alle mensen in deze regio interessant zijn.”