Volledig scherm
Gregorius Halman: "Ik voeg rotzooi samen en zo krijg je de mooiste dingen." foto's Tom van Dijke

Gregorius geniaal in illusies

BLESDIJKE/ ZWOLLE - Damwandprofielen en de spijkerbroek, dat zijn de grootste grieven van Gregorius Halman. "Die twee uitvindingen hebben alle cultuur vermoord.

De lelijke blauwe broeken en de steriele metalen platen domineren ons gezichtsveld." Als protest tegen deze vervuilende massagoederen begon hij twintig jaar geleden met de bouw van een romaans kasteeltje in zijn achtertuin in Blesdijke, op de grens van Overijssel en Friesland. "Een kasteel-héér zal hij nooit worden", glimlacht zijn vrouw Annette. "Kijk maar naar die zwarte nagels." Gregorius spreekt zelf liever over een follie. "Een opmerkelijk bouwwerk; het woord komt van fool, dwaas of gek." Maar de meeste follies zijn enkel voor de sier, en in het kasteel van Gregorius kun je als ridder en jonkvrouw met een beetje Spartaanse instelling gemakkelijk leven. Het fort bestaat uit vier verdiepingen vol sfeervolle nissen en kandelaars. Na de laatste stenen wenteltrap sta je plotseling buiten op het dak bij een glazen koepel in aanbouw. Hier heeft de kasteelbezitter ondanks de harde wind, een majestueus uitzicht over de weilanden.

"Oh god nee", zegt Annette terwijl zij vanuit de keuken een snelle blik op het sprookjesachtige gebouw werpt. "Daar zou ik niet willen wonen. Te koud en te vochtig. En er zitten ook vleermuizen." Gregorius bracht speciaal voor deze nachtdieren een opening aan in de kelder. Het huwelijk lijdt niet onder zijn gekte. "Integendeel", stelt hij terwijl hij een geschikt pak zoekt voor de foto. "De beste band is elkaar loslaten. Mijn vrouw wist waaraan zij begon, vroeger was ik nog veel erger dan nu." Al 27 jaar is Gregorius de eigenaar van het befaamde Kostuumhuis Kalff in Zwolle waar men naast jacquets, avondjurken en kostuums ook verkleedkleding en carnavalspakken kan huren en kopen. In Blesdijke hangen op dit moment 400 fluwelen zwartepietenpakjes in de bijkeuken. De oogst van december, nu keurig gewassen en gestreken. In opdracht van Avonturenpark Hellendoorn bedacht en leverde hij de middeleeuwse kostuums voor de show Excalibur. Opgewekt haalt hij nog wat hout voor de kachel en toont de grote hoeveelheid steentjes achter op het erf. Kloostermoppen en andere unieke gebruikte exemplaren. Voor het kasteel is alleen het beste goed genoeg. "Iedere steen bevat drama, er zit leven in. Dat voel je en zie je."

Olt Stoutenburght heet zijn levenswerk dat maximaal 27 meter hoog mag worden. Het is vernoemd naar Toutenburgh, de middeleeuwse kasteelkazerne in het Land van Vollenhove rond 1500 waarvan enkel nog een kleine ruïne rest.

"Stout betekent ondeugend maar ook dapper." Gregorius is een romanticus die verlangt naar avontuur. Hij handelt vanuit een innerlijke drang. "Ik heb teveel energie. Sommige mensen zitten uren op een stoel, dat kan ik niet. Ik ben net een salamander. In de wintermaanden doe ik het rustig aan maar in de zomermaanden kom ik in beweging." Toch heeft de follie-bouwer beslist geen haast. "Mijn hoofd zit vol tekeningen. Deze follie is nooit af. Of het is altijd af, wat je wilt. Boven komt nog vloerverwarming en ik ben bezig met de glazen koepel. Daar zie je Afrodite, godin van de schoonheid en de vruchtbaarheid", zegt hij over het statige beeld naast het vuur. "Zij draagt de hoorn des overvloed. Ik takel haar op een dag met een lier naar boven, op het hoogste punt. Als boegbeeld."

Stoutenburght is sober ingericht en gebouwd volgens de romaanse principes. "Ik houd van ronde vormen. Zoals de natuur. Heb je ooit een vierkante bloem of boom gezien?" De enorme stalen poortdeuren haalde hij jaren geleden uit de gevangenis van Assen. En op de grond ligt een immense kroonluchter uit Egypte, voor honderd euro, opgehaald uit Goes.

Rondleidingen doet hij alleen op afspraak, voor groepen, tegen een vergoeding. Een enkele voorbijganger of fietser kan geluk hebben dat hij een kijkje mag nemen. "Ik heb niet altijd zin in praten. Dan zeg ik: Ga zelf maor kiek'n."

Zijn grote voorbeelden op bouwkundig gebied zijn de Spaanse architect Gaudí en de Oostenrijkse kunstenaar Hundertwasser. Hij houdt van hun speelse en fantasierijke bouwstijl. "Voor mij draait alles om de lijnen, bogen en materialen." Gregorius weet dat Gaudí door een tram werd aangereden, omdat hij niet goed uitkeek en altijd in gedachten was bij de voltooiing van zijn Sagrada Família in Barcelona. Er is in Blesdijke weinig verkeer maar de fraaie houten steigers en de verroeste bouwlift, die onderdeel lijken van Olt Stoutenburght, lijken niet te voldoen aan alle veiligheidseisen. "Ik wil geen stalen constructie op mijn erf. Bij iedere stap moet ik inderdaad goed nadenken: ik sta nu op een steiger", beaamt Gregorius en hij wijst naar zijn pijnlijke knie. "Tja, en vallen doe je zomaar. Laatst nog. Toch wil ik op deze manier zeker tien jaar doorbouwen."

Bij de oprit van zijn woning is een goudkleurig kopje van Alfred Hitchcock in een paal gemetseld. Deze Britse cineast is eveneens een inspirator voor Gregorius Halman. "In zijn films zag je altijd een glimp of schaduw van de meester zelf. Hitchcock was geniaal in suspense en illusies. In Stoutenburght leeft mijn illusie. Als je goed luistert, hoor je stemmen." www.kostuumhuiskalf.nl www.mascottepakken.com