Volledig scherm
© Thinkstock

UWV-Zwartboek deel 4: Boetes, straffen en tucht

Fraude met uitkeringen werkt als een rode lap op de publieke opinie. Niets zo frustrerend voor mensen die hard werken als een buurman op de bank van een uitkering ligt te genieten. Toch?

Bij het ministerie van sociale zaken formuleren ze het zo: vanuit maatschappij en politiek klinkt de roep om een stevigere aanpak van overtredingen en fraude. Enfin: daarom werd in 2013 de nieuwe wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid van kracht. Het past in een trend van strenger, harder en langduriger straffen. En het levert een hoop geld op: in 2013 werd bijna 24 miljoen euro aan boetes geïncasseerd, het jaar ervoor nog slechts 5 miljoen. Lucratieve handel. Hier onder vijf verhalen, een willekeurige selectie uit vele tientallen verhalen die de andere kant schetsen: totaal gefrustreerde, goedwillende burgers die een snelgemaakte fout redeloos bestraft zien worden.

Het zijn gewoon schoften

,, Ik kon beginnen met werken bij iemand met een dwarslaesie die met spoed hulp nodig had’’, vertelt deze Apeldoornse. Het was in 2013. ,,Je begint en meldt dit een week te laat met een contractbrief bij UWV. Boete van 150 euro. Daarna heb ik elke maand keurig mijn salaris doorgegeven. Na acht maanden krijg ik opeens een rekening. Een terugvordering van 1500 euro, opgelegd door UWV. Hetzelfde jaar werd mijn zoon 18 jaar. Ik heb er nooit aan gedacht dit te melden. Omdat je dan alleenstaand bent zonder kind bent kreeg ik een boete van 150 euro. Ik heb nog gevraagd om gespreide terugbetaling, had afspraken hierover gemaakt. Maar ik kreeg alsnog dreigbrieven over deurwaarders en veel hogere boetes. Nu zit ik financieel diep in de problemen. Ik had al psychische klachten maar ik heb nu moeten stoppen met werken omdat ik de ballast er allemaal niet bij kon hebben. Ik heb er veel verdriet over, ben ontzettend boos op UWV. Om wat er is gebeurd heb ik besloten nooit meer te werken. Ik ben meer geld kwijt dan ik heb verdiend. Het zijn gewoon schoften.’’

Een politie-organisatie, geen uitkerende instantie

,,Ik ben in 2011 verhuisd naar Ameland. Ik heb destijds aan het UWV Leeuwarden gevraagd of ik met mijn WAO 80% tot 100% mocht bijverdienen? Er werd me eerst medegedeeld dat ik 200 euro mocht bijverdienen, vervolgens weer een andere ambtenaar die zei dat ik 175 mocht bijverdienen en weer een ander vertelde dat ik niks bij mocht verdienen. Kortom: het UWV geeft valse informatie omdat de ambtenaren daar zelf geen idee hebben van regels en wetten. Het eindresultaat was een boete van 1700 euro en handhaving op mijn dak. Dan nog het issue dat er drie kantoren Leiden, Leeuwarden en Amsterdam zich ermee gaan bemoeien zodat alles langs elkaar heen werkt, brieven die niet aankomen en ambtenaren die nergens aan meewerken. Fout op fout maken ze daar. Ik zie de opgelegde boete als een onterechte en weiger deze dan ook stelselmatig te betalen en op te draaien voor alle blamages die het UWV veroorzaakt. Het UWV is een arrogante kutorganisatie. Het is meer een politie-organisatie dan een uitkerende instantie. Tevens heb ik al vele jaren problemen met het UWV en zou het een dik boekwerk worden als ik alles van begin tot einde zou moeten benoemen. Het UWV veroorzaakt alleen maar problemen en van hulp is geen enkele sprake. Het UWV is niets minder dan een bureaucratische arrogante corrupte bende die zichzelf alleen maar in stand houdt."

,,Het UWV maakt mensenlevens kapot! Men heeft overal schijt aan, het is een onpersoonlijke organisatie. Tevens heb ik hele goede bronnen die vermelden dat gevoelige privacy-informatie door corruptie weglekt buiten het UWV. Dossiers van wildvreemden worden zonder enige toestemming of overleg ingezien.’’

Mijn vertrouwen is weg

,,Ik had mijn werkmap niet goed ingevuld. Op aangeven van de werkadviseur heb ik een activiteitenformulier alsnog verstuurd. En wel ja: twee dagen later een brief in de bus waarin stond dat ik een boete kreeg van 1500 euro. Hierop heb ik bezwaar aangetekend. Dat bezwaar is toegekend maar ik wacht nog steeds op terugbetaling’’, zegt deze Warnsvelder, die 44 jaar heeft gewerkt en belasting heeft betaald. ,,Met boetes versturen zijn ze razendsnel, ik voel me opgejaagd. Mijn vertrouwen was al laag en is nu weg. Met behulp van medicijnen lukt het me nu om een beetje rustig te blijven. Dit is dus de dank voor 44 jaar werken en netjes belasting betalen.’’

Ik ben al een paar maanden boos, de diabetes van mijn vrouw is verslechterd

,,Ik ben in september 2012 begonnen met een 0-uren contract en moest daarom werkbriefjes invullen op de site van UWV. Deze lag (ligt) er constant uit waardoor je weinig tot niets kon doorsturen. Ook als ik het wel deed dan kwam mijn werkgever met andere uren dan die ik had doorgeven, vooral in het begin toen het onwennig was. Maar ik probeerde deze elke keer weer de volgende periode in te vullen. Nu heb ik vorig jaar te horen gekregen dat ik bewust onjuiste gegevens heb doorgegeven en dat ik terug moet betalen met een boete die net zo hoog is, want het is mijn schuld. Doordat ik een 0-uren contract had, werd er een voorschot berekend door een werknemer van het UWV die in mijn ogen niet goed was. Maar hij vertelde dat ik dan zelfs wel wat terug kreeg. Wie schetst mijn verbazing toen bleek dat hij er per uur € 2.50 naast zat. Dus of ik even een kleine €1000 wil terugbetalen door zijn foute berekening. Inzake het eerste werd het bedrag aangepast maar de boete bleef hetzelfde’’, aldus deze Zwollenaar.

Hij noemt de hulp van UWV waardeloos. ,,Ze reageren niet op de telefoon of mail, geven geen antwoord en zeggen over zichzelf: fout gegaan is niet fout gedaan. Maar dat geldt niet voor de klant. Zij maken verwijtbare fouten en hoeven dit niet aan te tonen maar de klant wel. Ik kreeg brieven uit vijf steden en wist op het laatst niet meer wie ik spreken moest. Dus stuurde ik elke keer brieven naar alle vijf de vestigingen. Maar antwoord ho maar. Ze bleven gewoon hun ding doen en wat ik ook aanvoerde, er werd niets mee gedaan. Ik ben fout en zij niet. Ik ben al een paar maanden boos. Mijn vrouw slaapt niet en haar diabetes is verslechterd. Ik zit nu in de bijstand en moet maandelijks een bedrag terug betalen dat zij bepalen. En aangezien dat het bedrag is voor onze levensbehoeften zitten we nu dus op 0 inkomsten. Lenen, lenen en nog eens lenen, maar dat lost niets op. Ik heb rechtszaken aangespannen maar deze worden gewoon naar achteren geschoven zoals hun het uitkomt.’’

Een boete van 2500 euro

Eind december was deze Harderwijker werkloos, op 10 januari 2013 had hij alweer een nieuwe baan. In Maastricht, waardoor hij feitelijk doordeweeks in Maastricht verbleef en in de weekenden thuis was in Harderwijk. Hoezo graag willen werken? ,,Ik was een paar dagen te laat met het opgeven aan het UWV dat ik een nieuwe baan had. Ik kreeg meteen een boete van maar liefst 2500 euro. Je wordt als zware crimineel behandeld, omdat je een kleine administratieve fout had gemaakt. De uitkering die ze mij in januari onterecht hadden overgemaakt, heb ik meteen teruggestort en dan toch nog die achterlijke boete. Ik heb eerst gewoon beroep aangetekend, maar UWV bleef bij zijn standpunt. Toen in hoger beroep, gaf de rechter mij gelijk. Er was geen sprake van bewust frauduleus handelen. Boete verlaagd naar 150 euro. Uitspraak was in januari 2014. Ik heb de boete al wel betaald maar tot op heden nog geen geld terug gekregen.’’

Hij kan er niet over uit. ,,Het UWV maakte - nadat ze mij de boete hadden opgelegd - maandelijks fouten in de brieven die ze mij stuurden. Met andere woorden als ik een administratieve fout maak, kost mij dat 2500 euro, maar het UWV mag zelf wel de een na de andere administratieve fout maken zonder consequenties. Ik zou ze graag een boete van 10 (foute brieven) x 2500 euro = 25.000 euro boete willen opleggen. Maar ja, wie ben ik? Een burger die afhankelijk is van de nukken van het UWV.’’ Van hulp door UWV is geen sprake. ,,Welke hulp? Ik ben ontzettend boos, voel me een crimineel.’’