Volledig scherm
© RGBStock.com

UWV-Zwartboek deel 5: Tegenwerking

UWV-klanten hebben vaak ongewenst een uitkering en willen het liefst zo snel mogelijk aan het werk. Een baan, als het even kan. Sommigen willen een eigen bedrijf beginnen, of als ZZP’er aan de slag.

Soms hebben ze na honderden vergeefse sollicitaties de hoop verloren en richten ze zich op andere manieren om zich nuttig te maken voor de samenleving. Ze hopen dan op een helpende, stimulerende hand van UWV. Op de site van UWV is informatie daarover te vinden. Belangrijk is om in elk geval alles in overleg met UWV te doen. Maar de hulp voldoet niet altijd aan de verwachtingen.

Stijlloos gedrag en starre opstelling

,,Ik heb de afgelopen drie jaar regelmatig contact met UWV gehad over het krijgen van vrijwilligers als werkgever. Vanuit de voedselbank hebben we veel last gehad van de starre opstelling van UWV. Mensen die zich als vrijwilliger aanmeldden kregen geen toestemming van UWV ‘omdat ze zich beschikbaar moeten houden voor de arbeidsmarkt’. Mensen boven de 58 jaar. Bij de voedselbank kun je bovendien per uur weg als dat nodig is. In gesprekken met UWV was er een zeer botte opstelling’’, zegt deze man, die aan zijn ervaringen met UWV een afkeer van ‘overbodige instellingen en ongeschikt personeel’ overhield. ,,Eind 2013 stelde UWV dat ik als werkgever geen contact meer hoefde te onderhouden met UWV. Dus ook geen overleg of verantwoording meer over de twintig uur die de mensen moeten maken’’, stelt hij verbaasd vast. Hij typeert het gedrag van UWV als ‘stijlloos, uitsluitend gericht op het beschermen van zichzelf tegen een mogelijk onjuist/te ruim toepassen van de regels waarop de medewerker kan worden aangesproken. Bovendien is er geen eenduidig gedrag van verschillende medewerkers.’’

Hulp? Hahahaha, alleen maar tegenwerking!!

,,Ik had in 2009 en 2010 een WW-uitkering’’, zegt deze man uit Hoogmade. ,,Ik ben toen een bedrijf begonnen vanuit uitkering. De toestemming van mijn werkcoach die ik dacht te hebben , bleek later alleen voor het reïntegratietraject te zijn. Ik heb een half jaar geen contact en geen sollicitaties gedaan. Na dat half jaar heb ik zelf contact gezocht hoe het nu verder zou gaan, want mijn bedrijf liep goed. Ik werd gelijk beschuldigd van fraude. Mijn bezwaar werd niet gehoord en ik kreeg een dikke boete. Ik moest nog meer terugbetalen omdat ze vonden dat ik nog eerder was begonnen dan werkelijk het geval was. Moe van de strijd heb ik hier geen werk van gemaakt. Later bleek dit invloed te hebben op mijn terugbetalingsregeling, moest ik ineens 1200 euro per maand terugbetalen terwijl we maar tweehonderd euro konden missen. Aantoonbaar. Maar omdat ik als fraudeur te boek stond was er geen regeling meer mogelijk. Ik heb het uitgevochten tot aan de rechtbank en daar troffen we eindelijk iemand die wel mee wilde werken en ons niet onredelijk vond. Wat heeft dat allemaal niet gekost?! Als ze gelijk akkoord waren gegaan had dat duizenden euro’s gescheeld!’’

Op de vraag wat hij van de hulp van UWV vond, moet hij lachen. ,,Hulp????? Hahahaha, alleen maar tegenwerking! Ronduit slechte werkcoach, geen contact mogelijk, geen oplossingsgerichte houding, beschuldigend, aanmatigend, ambtenarenhouding. Ik kan niet geloven dat ze in hun radiospotjes claimen dat ze ‘bouwen aan perspectief’, terwijl ze alleen maar een controlerende functie hebben, de regels niet duidelijk zijn en de hantering van de regels afhangt van degene die ze behandelt. Je bent totaal afhankelijk van hoe de pet van de beoordelaar staat. Onredelijk, onmogelijk bereikbaar, geen vaste contactpersoon. En ik weet zeker dat deze werkwijze klauwen met geld kost! Ik voelde me als een crimineel behandeld, terwijl ik op eigen kracht uit de uitkering ben gekomen, waarbij ik al mijn zekerheden heb opgegeven. Probeer ook eens te luisteren, UWV! Die dreigcultuur daar, ook intern is echt verschrikkelijk. Perspectief bieden ze dus zeker niet, ik zal blij zijn als ik straks afbetaald heb en er niets meer mee te maken heb. Ik was heel blij met mijn rechtsbijstandverzekering. Als ik die niet had gehad, had ik mijn huis kunnen verkopen.’’

Lichte tegenwerking en een onterechte boete

"Mijn bijdrage aan het zwartboek betreft twee soorten ervaringen:

1. weinig ondersteuning, zelfs lichte tegenwerking, vanuit UWV bij het vinden van passend werk;

2. opgelegde boete, die na een bezwaarprocedure uiteindelijk is teruggedraaid, voor niet juiste opgave van inkomsten.

Ik was vanaf 2010, destijds 56 jaar oud, werkzoekend. UWV verwachtte dat ik de meeste kans had in mijn laatste vakgebied (HRM-adviseur), maar daar had ik direct twijfels over gelet op mijn leeftijd en mijn kennis van (de concurrentie op) de arbeidsmarkt. Ik dacht een alternatief te hebben in mijn vorige vak als verpleegkundige, en ik wilde graag in de wijkzorg aan de slag, maar daarvoor had ik wel een bijscholing nodig. Daarvoor was geen geld beschikbaar. En het werd me al snel afgeraden, ‘want er was toch zoveel veranderd in de zorg’. Er werd niet gekeken naar mijn motivatie, enthousiasme, gedrevenheid, maar er werd vanuit een algemeen (voor mij negatief) denkraam gedacht. Alsof ik op de HRM-markt geen leeftijdsprobleem had! Afijn, na vele sollicitatiepogingen, waarin ik werd bevestigd in onder anderen het leeftijdsprobleem (hetgeen ook door twee recruitmentbureaus werd bevestigd, als een afwijzingsreden in twee selectieprocedures) werd me duidelijk dat de spoeling voor mij erg dun werd. Toen besloot ik in 2012 zelf werk te gaan maken van een terugkeer naar de zorg. Daarvoor werkte ik via een uitzendbureau die een project had voor herintreden in de zorg. Dit bureau wilde voor mij een bijscholing proberen te regelen via een opdrachtgever, mits ik langdurig bij die opdrachtgever aan het werk zou blijven. Dit wilde ik wel, maar UWV bleef me verplichten te solliciteren bij andere werkgevers, waar ik echter helemaal geen kans had om aan het werk te komen, vanwege het niet gekwalificeerd zijn. En juist daarvoor was ik bij dat uitzendbureau actief, teneinde mijn kwalificaties te behalen! Dit leidde dus tot ‘fake-sollicitaties’, solliciteren om aan de verplichting te voldoen, zonder een reële kans op een passende baan in de zorg!’’

,,De via het uitzendbureau gerealiseerde inkomsten moest ik (uiteraard) vermelden aan UWV, ter verrekening met mijn WW-uitkering. Omdat ik bij de eerste keer dat ik deze opgave eigen inkomsten moest doen, aanliep tegen een onduidelijkheid in het formulier, en op voorhand zeker wilde zijn dat ik de opgaven juist zou doen (vanwege de dreiging van boetes) nam ik contact op met UWV-servicedesk. De dame in kwestie gaf me aan dat het niet erg was als er een foute opgave zou zijn, want dit werd aan het begin van het jaar wel weer verrekend. Ook later had ik wel eens twijfels bij mijn opgaven van inkomsten en heb ik weer, om fouten te voorkomen, gebeld. Maar ‘het zou wel goed komen’. En toen kreeg ik in februari van het daarop volgende jaar te horen dat ik een onjuiste opgave van inkomsten had gedaan en ondanks mijn poging om dit te weerleggen en mijn goede wil aan te tonen met de vermelding van mijn telefoontjes om dit nu juist te voorkomen, werd me een boete opgelegd voor een onjuiste opgave, oftewel ‘fraude’.’’

,,Het vreemde is dat ik:

-tijdens het 1e telefoongesprek niet ben gewaarschuwd voor een boete, want ‘het zou slechts worden verrekend’;

- ik niet de kans heb gekregen na de eerste ‘overtreding’ een correctie aan te brengen en er van te leren, maar dat een drietal ‘overtredingen’ (twee daarvan betreffen futiliteiten) pas na een half jaar aan me worden gemeld, waarmee UWV mij kennelijk ziet als chronisch overtreder. Maar het betreft allemaal dezelfde soort fout, die na de eerste keer al gecorrigeerd had kunnen worden als ik de kans had gekregen. Ik heb overigens met succes deze opgelegde boete aangevochten, waarbij ik het gevoel kreeg ‘het voordeel van de twijfel te krijgen’.’’

Inmiddels is deze Zutphenaar als verpleegkundige in de wijk werkzaam. De bijscholing van 1700 euro heeft hij zelf betaald. UWV noemt hij ,,bureaucratisch, betuttelend, niet rekening houdend met eigen initiatieven (die buiten het 'normale' vallen), niet serieus nemend. Het maakt me boos, terwijl ik me tegelijkertijd machteloos voel jegens deze onpersoonlijke, afstandelijke moloch.’’

Heel veel tegenwerking van het UWV

,,Na 36 jaar onafgebroken werk (administratief werk) ben ik in november 2010 door een slinkse constructie in een faillissement terechtgekomen’’, begint deze Lemelerveldse haar verhaal. ,,Hoewel ik altijd maar circa 20-24 uur gewerkt had, mocht ik van het UWV geen vrijwilligerswerk doen en moest ik 40 uur per week bezig (én bereikbaar) zijn met solliciteren. Vooral de houding van het UWV heeft mij getroffen: alsof ik zo’n onnozel type was die zo nodig in zo'n situatie moest belanden. Vernederend .... Terwijl diegenen die het bedrijf doelbewust naar een faillissement stuurden en alle geld en goederen voortijdig weggesluisd hebben, vrijuit gingen! Toen ik in januari 2011 meldde met een eigen bedrijf te willen starten, kreeg ik heel veel tegenwerking van het UWV. Dat kon niet parttime, ik moest nog wel blijven solliciteren, alle uren doorgeven enzovoorts enzovoorts. Ik heb desondanks doorgezet en heb inmiddels een administratiekantoor voor circa 24 uur per week opgezet.’’ Over de hulp van UWV is ze kort. ,,Héél kort: die is er niet! Eigenlijk alleen maar tegenwerking. Elke 4 weken electronisch een urenstaat invullen. Kon alleen maar op zondag, want op zaterdag stond het nog niet klaar. En op maandagmorgen moest het binnen zijn, anders geen uitkering. En dan lag het systeem er ook nog eens regelmatig uit. Het heeft me héél erg boos, verdrietig, moedeloos en gefrustreerd gemaakt. Terwijl je toch al een klap te verwerken krijgt door een ontslag, doet het UWV er nog eens een schepje bovenop. Ik ben er nu af, maar kan me nog heel goed verplaatsen in de verhalen van diegenen die er nu nog mee te maken hebben.’’

Bedrijf starten? Zodra je ook maar iets voorbereidt, word je gekort

"Mijn ervaring met het UWV sinds augustus 2013 tot en met nu is: Ik ben 58 jaar, werkloos na onafgebroken in het onderwijs werkzaam te zijn geweest, ook als directeur en ik heb veel ervaring met overlegorganen, met inspectie, topambtenaren van het ministerie en het geven van lezingen. Ik word verplicht te solliciteren, maar in 8 maanden tijd zijn er slechts twee vacatures binnen een straal van 80 km geweest. Onderwijs moet bezuinigen, dus nemen ze een jonge leerkracht: veel goedkoper. UWV zegt: verplicht solliciteren. Is er niets? Toch solliciteren. Dus maar open sollicitaties sturen en de bureaucratie vergroten. Solliciteren onder niveau: ik kan uitstekend schilderen, vind ik ook leuk. Maar ik heb geen basisschilderdiploma en wordt dus geweigerd, als er al een vacature is.

Opties:

Bedrijf starten. Probleem met UWV: zodra je ook maar iets doet, word je gelijk gekort op je uitkering. Reclame maken voordat je begint mag niet, acquisitie voor je start: verboden. In de voorbereiding alvast een KVK-nummer aanvragen om de benodigde vergunningen te krijgen om überhaupt te kunnen starten: gelijk gekort op je uitkering. En als je de vergunningen niet krijgt, heeft de poging je veel geld gekost en moet je een en ander bureaucratisch maar weer in orde zien te krijgen met het UWV. Dus op het moment dat je bedrijf ‘start’ word je gekort, maar dat starten is enkel acquisitie, reclame maken, opzetten. Je verdient de eerste tijd nog niets, maar verliest wel (een deel van ) je uitkering. Dus wel de plicht, maar niet het recht. Dat is erg demotiverend en onnodig risicovol. Meedenken en helpen vanuit het UWV is er niet bij: ze zitten gevangen in hun regels en durven/kunnen niets om te zorgen dat initiatief ruimte krijgt en mensen uit de WW kunnen komen.

Vrijwilligerswerk:

Koning Willem-Alexander in de troonrede: de participatiesamenleving is van groot belang. UWV: het is heel belangrijk als werkloze ervaring op te blijven doen op je vakgebied zodat je aantrekkelijk blijft voor een werkgever. UWV: elk vrijwilligerswerk dat ook een betaalde baan zou kunnen zijn is verboden; ik mag niet participeren. UWV: elk vrijwilligerswerk dat zelfs maar in de verte te maken heeft met je beroep, is verboden. Dus daar waar mijn kwaliteiten liggen, mag ik niet participeren. Exit participatiesamenleving. Exit ervaring opdoen om aantrekkelijk te blijven voor een werkgever.

Cursus gericht op krijgen van werk:

Eerste wat je hoort op de cursus, van een jonge meid met weinig ervaring (niets ten nadele van haar: ze doet haar werk): ‘Er zijn best wel banen’. Volstrekt in strijd met de realiteit van de afgelopen acht maanden: twee vacatures waarop honderden reacties binnenkomen en die vaak intern vanwege de werkgeversverplichting ontslagen eigen personeel voor te laten gaan ingevuld worden. Dan zegt de jonge meid: ‘We gaan vaardigheden aanleren zodat U beter voorbereid bent op solliciteren.’ Tja, 58, vele leuke banen gehad, presentaties gehouden op de universiteit, in overlegorganen met directeuren, in bijeenkomsten met de secretaris-generaal van het ministerie van onderwijs, met hoofdinspectie. En dan krijg ik de opdracht om een minuut over een zelfgekozen onderwerp iets te zeggen tegen mijn acht medecursisten. Er wordt totaal niet aangesloten bij je capaciteiten en zo word je twee dagen, en later zes dagen, aangevuld met persoonlijke gesprekken ‘van de straat gehouden’. Effect: nul komma nul wat betreft vaardigheden en werk krijgen. Effect wel: de cursusleidster heeft werk, het kost klauwen met geld dat op die manier weggegooid wordt. Effect ook: er wordt aan de wet voldaan.

Conclusie:

Het gros van de werkzoekenden zoekt werk. Vrijwillig en fanatiek. Maar het is er niet. Maatregelen van het UWV zijn inadequaat, vernederend. Je voelt je gevangen, want het wordt je verboden iets met je kwaliteiten te doen, tenzij je een eigen bedrijf start, maar dan word je gelijk gestraft met korting en strenge eisen. Er wordt totaal niet meegedacht: de sfeer is er een van vijanden: UWV waakt met strenge hand, gaat er bij voorbaat vanuit dat je de boel wilt oplichten, is dus bij voorbaat negatief en afwijzend in plaats van positief en creatief stimulerend. Je mag niet wat je kan en wil en wat de maatschappij vraagt. Het voelt als slaaf van het UWV.

Oplossing:

In plaats van te blijven hangen in wat allemaal niet kan, kijk ik graag naar wat wel kan danwel veel meer oplevert.

- Geef iedere werkloze een basisuitkering.

- Schaf verplicht solliciteren af (minimaal 50 open sollicitaties per jaar per persoon die bij voorbaat kansloos zijn; bij hoge uitzondering krijg ik een ontvangstbevestiging en hoor ik niets meer. Snap ik: mensen hebben wel wat beters te doen dan hierop te reageren).

- UWV, samenleving, politiek: wees niet bang! Het gros, ik ook, wil graag aan het werk. Zelfs al is het alleen maar vanwege het geld. De basisuitkering is geen vetpot, daar kom je niet van rond.

- vrijwilligerswerk: natuurlijk opletten of het niet in plaats van betaald werk komt, maar verder: laat het vrij! Moet je eens kijken hoeveel gemotiveerde, ervaren leerkrachten op scholen kunnen gaan helpen om het onderwijs sterk te verbeteren! Bijkomend voordeel: deze mensen blijven in de running (moet ook van het UWV, maar maken ze dus zelf onmogelijk), houden hun vak bij, voelen zich gewaardeerd in plaats van afgedankt."