Volledig scherm
© Thinkstock

UWV-Zwartboek deel 6: Onwrikbaar UWV

De vergaande digitalisering heeft van UWV voor veel mensen een anoniem instituut gemaakt. Andersom zijn de mensen voor wie UWV in het leven is geroepen, voor de medewerkers vaak niet meer dan een stapel papieren in een dossier en een digitaal profiel in het netwerk.

Speuren naar fouten, afwijkingen en tegenstellingen in suwinet behoort volgens een bron bij UWV tot de dagelijkse kost van werknemers. Suwinet is het enorme databestand met inkomensinformatie dat wordt geraadpleegd door werknemers van de sociale verzekeringsbank, sociale diensten en UWV-medewerkers. ,,Bureaucraten met geen enkel invoelingsvermogen’’, zegt een getergde Zwollenaar.

Dakloos geraakt door UWV

,,In 2008 werd ik werkloos dus vroeg ik WW aan. Ik heb hier zeven maanden op moeten wachten waardoor ik financieel zodanig in de problemen kwam dat ik mijn huis en alles kwijtraakte’’, zegt een Apeldoornse. ,,Ik heb nooit ook maar een excuus gekregen van het UWV, ze hebben mij toen geruïneerd. Ik was dakloos en had veel schulden, pas in 2012 was ik weer terug op de rit. Nu zit ik opnieuw tijdelijk zonder werk. Ik heb een uitkering die niet goed berekend is, maar ik krijg iedere keer te horen van wel. Ik zit nu op 50% van mijn laatst verdiende loon. Hulp bij het zoeken naar werk van het UWV? Dat is er eigenlijk niet. En als je contact zoekt met het werkbedrijf word je afgeblaft. Het callcenter, daar zitten behulpzame en vriendelijke mensen. Echter, ze kunnen je eigenlijk nergens echt mee helpen. Werkcoach geeft totaal geen advies en de site werk.nl is zo gebruiksonvriendelijk en ligt er zo vaak uit, dat je daar werkelijk niets aan hebt. Ik ben in 2008 depressief geraakt en ben nu pas zo ver dat ik zeg dat ik ben hersteld. Ik ben zo in de financiële problemen geraakt door het UWV en daar hoor je van hun kant nooit iets over. Je raakt ook gefrustreerd omdat je praktisch niets aan die grote reus die het UWV heet, kan doen.’’

Pech gehad

,,Mei 2011 kreeg ik tijdens mijn voorjaarsvakantie te horen dat ik maandags niet meer terug hoefde te komen’’, zegt een Apeldoorner. ,,Al het personeel was ontslagen en slechts drie werden meegenomen in een doorstart. Maandags contact opgenomen met het UWV en me ingeschreven. Netjes aan het solliciteren zoals voorgeschreven. Ondertussen via een advocaat proberen een regeling af te dwingen en vijf maanden salaris. Dat leek te lukken. Een en ander bij het UWV aangegeven en gevraagd of er nog verplicht verder gesolliciteerd moest worden. Omdat ik mijn eigen broek op kon houden hoefde dit pas weer zodra ik weer een uitkering aan zou vragen (let wel, ik kreeg op dat moment, terecht, geen uitkering; ik had immers inkomen!) De volgende dag kreeg ik een telefoontje van een ander kantoor van het UWV en vertelde men mij dat ik wel verplicht moest solliciteren. De ambtenaar die ik de dag ervoor had gesproken had niets te vertellen; dat had de dame die ik aan de telefoon had. Ik was toch wel enigszins verbijsterd! Half juli mijn contractontbinding bij de kantonrechter ingeleverd. Vervolgens een uitkering aangevraagd per 1 november. Via het UWV Zwolle kreeg ik te horen dat ik per 1 december een uitkering zou krijgen, want de kantonrechter had de contractontbinding goedgekeurd op 4 augustus. 3 maanden opzegtermijn erbij is december en geen november. Gebeld met de betreffende ambtenaar die me vertelde dat ik ‘pech’ had. Zo is de wet en zo werd het uitgevoerd. Ik kon wel bezwaar maken. Na het schrijven van het bezwaarschrift kreeg ik te horen dat het was afgewezen: alles was volgens de wet gegaan en zo moest het worden uitgevoerd. De man maar weer eens gebeld en om uitleg gevraagd, ik kon mij dankzij het inkomen van mijn vrouw en mijn eerder verkregen minimale oprotbonus wel redden; maar wat als mijn 4 kinderen nog allemaal thuis hadden gewoond en je het geld gewoon nodig zou hebben om te leven? De man was wederom kort door de bocht: pech gehad. Zo is de wet enz. Ik heb de man te kennen gegeven dat hij zijn werk niet goed deed; je ziet een fout in de wet en vervolgens doe je er niets aan! Ik kon nog wel een mondelinge toelichting op mijn bezwaar komen geven, maar aangezien je die toelichting weer bij hem moest geven was dat bij voorbaat kansloos! Ook kon ik het bezwaarschrift voor een commissie brengen, die het dan nogmaals zou beoordelen. De twee leden van die commissie bestonden uit dezelfde ambtenaar en zijn collega; iemand die zijn eigen werk moet beoordelen? En alsmaar de opmerkingen over pech gehad en de wet enz. Ik heb, toen ik het hele geblabla over de wet en zo zat was, tegen hem gezegd dat hij in een verkeerde tijd was geboren; in de oorlog gold bij de Duitsers ‘befehl ist befehl’ en hij had er mijnsinziens prima tussen gepast. Uiteraard was de man gepikeerd en het gesprek afgelopen. Later tijdens mijn uitkeringsperiode regelmatig met de uitkeringsambtenaren aan de stok gehad: zo wilde een ambtenaar mij verplichten de sollicitatieoverzichten in pdf te sturen in plaats van in een worddocument. Het bleek dat ze nog met office ’97 werkte en ik documenten leverde in de office 2010 opmaak. Ze kon ze niet lezen en wilde geen patch downloaden om dat mogelijk te maken. Ik heb uiteraard haar het probleem gelaten. Ook werd mijn opmerking, gemaakt tijdens een evaluatiebijeenkomst, over de grote hoeveelheid aanwezige ambtenaren niet gewaardeerd. Ik vroeg of het de bedoeling was dat we met 16 werklozen 5 ambtenaren (waarvan 4 alleen maar aanwezig en niets bijdragend) aan het werk moesten houden terwijl het mijnsinziens de bedoeling was dat zij ons waar mogelijk aan werk moesten helpen. Ik ben nu bijna drie jaar werkloos en heb van het UWV of welke ondersteunende instantie dan ook niets aan ondersteuning gehad. Je moet zelf achter alles aan en aan alles denken en wel foutloos! Het doet me niet veel meer, ben wel zeer boos en verontwaardigd geweest over alles dat mij verweten wordt, terwijl de inflexibiliteit van het UWV de oorzaak is.’’

Kanker, een zwaar gehandicapt kind en een boete van 10 mille

,,In 2010 overleed mijn vader in februari na een jarenlang ziekbed en dus na jaren zware mantelzorg’’, vertelt een Zwolse. ,,Medio juli van dat jaar werd bij mij lymfeklierkanker geconstateerd; Hodgkin. In oktober ben ik begonnen met een zware sessie radiotherapie. Mijn eerste ziektedag is 1 oktober 2010. De radiotherapie gaf veel bijwerkingen zoals brandwonden in mijn mond en keel en op mijn rug en borst. Herstel duurde lang. Na een onverwachte zwangerschap werd in 2012 mijn dochtertje extreem prematuur geboren. Mijn extreme aanhoudende moeheid wordt gegooid op de perikelen rondom mijn dochtertje. Ik blijf volledig in de ziektewet en ontvang eind 2012 ook WIA. Ondanks diverse malen aan de bel trekken dat ik twee uitkeringen naast elkaar heb lopen en dat dat fout gaat, wordt er niet gereageerd. Totdat ik juli 2013 als donderslag bij heldere hemel het bericht ontvang dat ik maar liefst €8000,- aan onterecht ontvangen uitkeringen moet terugbellen voor 31 december 2013. Bezwaar hiertegen wordt ongegrond verklaard; ik heb geen gebruik gemaakt van de hoorzitting (nooit bericht van ontvangen!). De betalingsregeling die ik getroffen heb (welke Nederlander heeft nou zo even €8000 paraat staan op de spaarrekening) wordt verhoogd met een rentebedrag waardoor ik in totaal een bedrag van bijna €10.000 moet terug betalen aan het UWV. En dat terwijl ik al nauwelijks rond kan komen met alle zorgkosten voor mijn gehandicapte dochtertje en mijzelf! Het grootste gedeelte van mijn spaargeld (erfenis van mijn vader) heb ik moeten gebruiken om UWV versneld af te betalen. Een financiële buffer heb ik dus niet meer. Hopelijk gaat er niets kapot aan mijn auto of eigen woning want dan staat het water mij aan de lippen. Aanhoudende klachten bij zowel mijn dochtertje als mijzelf maken het bijna onmogelijk om te werken maar ook dit wordt verplicht vanuit het UWV. Verzuim bij mijn nieuwe werkgever heb ik al langdurig gehad vanwege ziekte en opname van mijn dochtertje. Als alleenstaande moeder zonder familie en weinig vrienden heb ik geen achterwacht, buffer of wat dan ook. Het is verbijsterend dat bijstandsmoeders geen sollicitatieplicht hebben en andere uitkeringsmoeders wel. Op dit moment nog veel rest klachten na behandelingen kanker, ook al is de kanker in remissie. Momenteel ben ik weer in gevecht met het UWV omdat zij mijn salarisstrook over maart willen ontvangen om zodoende te kunnen korten op mijn uitkeringen (achteraf!). Echter omdat ik als waarnemend doktersassistente werk krijg ik mijn salaris pas deze maand (april) uitbetaald. Voor het UWV onbegrijpelijk; "probleem van de werkgever" . Ondanks diverse telefoontjes om dit te melden krijg je dan alsnog een envelop op de mat dat je zo spoedig mogelijk met bewijsstukken dient te komen en dat er anders sancties opgelegd worden. Immers, je bent verplicht om wijzingen op tijd door te geven? Ja, zeker maar dat moet wel kunnen! Hoezo maakt het UWV mij het leven zuur?’’ Enige hulp van UWV heeft ze nooit gehad. ,,De ene medewerker weet van de andere niet hoe of wat en dossiers raken zoek tussen verschillende kantoren. Ook hoor je steeds verschillende antwoorden op in principe dezelfde vraag. Ik ben oververmoeid, verdrietig, heb enorme financiële problemen en wordt ook nog eens verplicht om te solliciteren in te werken terwijl dat voor mij amper haalbaar is. Dat maakt me weer down met als gevolg dat de negatieve spiraal steeds verder neerwaarts gaat! Inmiddels heb ik therapie en krijg ik steeds meer klachten erbij waardoor ik ook weer meer moet verzuimen. Leuk voor mijn nieuwe werkgever.’’

Die spotjes op de radio zijn ver bezijden de waarheid Maart t/m juli 2012

,,Ik heb al gedurende enkele jaren een uitkering. WGA en WW. Ik werk als invalkracht in het onderwijs en heb dus een onregelmatig inkomen’’, begint deze Diepenveense haar verhaal over een donkere periode in 2012. ,,Ik gaf het elke maand via kopieën per post door. Werd achteraf verrekend en dat ging nooit om grote bedragen. UWV vond dit onhandig en vroeg telefonisch om goedkeuring aan mijn man (!) of zij dit in het vervolg via de informatie bij de Belastingdienst mochten doen. Vervolgens gebeurt er helemaal niets en word ik in augustus geconfronteerd met een terugbetaling van bijna 4000 euro. Foutje UWV! Ze hadden verzuimd de afspraak na te komen en dit pas na een half jaar gedaan. Bezwaar gemaakt. Niet ontvankelijk. Stond in de wet en ik had geen enkel recht. Naar de rechter. Zelfde verhaal. Sorry kon er van de dienstdoende ambtenaar net af. Door de bijzondere wetgeving kan men zich dus alles permitteren! Ben nog steeds aan het afbetalen en dat hangt elke maand als een molensteen om mijn nek. Ben later allerter geworden en controleer echt alles. Kwaliteit van medewerkers laat ernstig te wensen over en dan wil men nu al ook alles digitaal gaan doen. Ik vrees het ergste. De hulp was tot aan de rechtszitting waardeloos. Werd van het kastje naar de muur gestuurd. Het zou de dienst gesierd hebben als we tot een deal hadden kunnen komen (50/50) zoals mogelijk is bij de FIOD en belastingdienst. Mijn onrechtvaardigheidsgevoel blijft. In deze periode was mijn leven zeer hectisch (psychose zoon), maar dat telt allemaal niet. Overigens gaat het nu goed (afkloppen). Ik stuur mijn gegevens gewoon per post naar de afdeling Samenloop. Ik heb er slapeloze nachten van gehad. Problemen met mijn echtgenoot, die er helemaal niet mee om kon gaan. Wij hadden de boel net weer een beetje op de rit na een faillissement en een bijstandsuitkering, waar wij als 55+ als onbemiddelbaar werden weggezet en ondanks het feit dat ik uit mijzelf was gaan herintreden in het onderwijs ik wel in een reïntegratietraject moest. Zondegeld. We waren in de periode van Bijstand ook al als een paar dombo, s neergezet en werden ongevraagd van repliek gediend. Ervaring van toen was hemeltergend. Kon er toen al een boek over schrijven en dan nu het vervolg! Ik was al helemaal uit mijzelf gereïntegreerd! Ik erger me suf aan die spotjes op de radio. Ver bezijden de waarheid en dan word je dus weer boos en geconfronteerd met hun amateurisme.’’

Na zelfmoordpoging neemt therapeut communicatie me UWV over

,,Het speelde in 2009, 2010. Mijn man woonde net in bij de overbuurvrouw, mijn kind en ik in therapie. En op zoek naar een huurwoning. Mijn toen nog echtgenoot had ons met schulden opgezadeld. Vervolgens werd mijn jaarcontract niet verlengd’’, blikt deze Heemsteedse terug op een donkere periode in haar leven. ,,Het vingertje, de dreigende taal en woorden dat ‘ze’me in de gaten houden betreft mijn wekelijkse sollicitatieplicht. De hardheid van de telefoongesprekken van mijn ‘coach’ die me benaderde als een crimineel. Hij zei letterlijk dat hij me ‘scherp’ in de gaten hield. Mijn eigenwaarde was al niet veel doordat ik plots in een echtscheiding kwam, maar de man die mijn coach was van het UWV heeft me emotioneel kapot gemaakt in die periode. Na mijn zelfmoordpoging, heeft mijn therapeut het contact met de ‘coach’ overgenomen.

Vreselijk! Na zeven maanden was ik in staat om een baan te vinden, door mijn intensieve therapie en met behulp van mijn huisarts. Het UWV heeft mij niet geholpen, ze hebben me over het randje geduwd naar zelfmoord omdat ik me ongelofelijk onder druk en dwang gezet voelde. In de voor mij al crisissituatie waarin ik me opeens bevond. De arrogante manier van communiceren, het uitdragen van macht over je geld en je verplichtingen, maakten me snel depressief.’’ De handelswijze van UWV bezorgden haar angst voor haar coach, angst voor de verplichte gesprekken en telefonische benaderingen van die coach. ,,Mijn psychische klachten verergerde snel, ik zag het echt niet meer zitten. Ik voelde me gestressed, gespannen, en zag geen perspectief meer in werk en later in mijn leven.’’

Volledig scherm
© Thinkstock
Volledig scherm
© Thinkstock