Volledig scherm
Thuis bankhangen en iPad kijken. Broer en zus van vier en acht jaar kijken samen naar een film op de ipad . Foto and copyright Amaury Miller © Hollandse Hoogte / Amaury Miller

Hoogleraar Mediaopvoeding: ‘We moeten kinderen niet als kasplantjes opvoeden’

Een onderzoek van Hogeschool Windesheim in opdracht van het Netwerk Mediawijsheid laat zien dat jonge kinderen langer en meer alleen op Ipads en smartphones zitten. Ouders zijn druk en zien het als handige zoethouders. Maar de negatieve gevolgen op de lange termijn zijn groter dan ze denken. 

,,Er zijn eigenlijk twee bewegingen zichtbaar geworden uit onze analyse van alle verzamelde data over mediagebruik van kinderen van de afgelopen jaren,” zegt Peter Nikken, lector Jeugd en Media op Hogeschool Windesheim en hoogleraar Mediaopvoeding aan de Rotterdamse Erasmus Universiteit. In opdracht van het Netwerk Mediawijsheid deed hogeschool Windesheim onderzoek naar het gebruik van smartphones en tablets door jonge kinderen. ,,Dat is een sterke toename van het aantal jonge kinderen onder de vier jaar dat al Ipads en smartphones gebruikt. En ook dat ze dat vaker alleen doen, en het aantal ouders dat met hun kinderen meekijkt terugloopt. Het is een trend, waarvan we ons wel afvragen waar die naar toe gaat. Jonge kinderen wordt het steeds gemakkelijker gemaakt, ze zijn zo vingervlug en leren het snel. Maar is dat gunstig?”

Volledig scherm
Peter Nikken, Lector Jeugd en Media op Hogeschool Windesheim en hoogleraar Mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit © Jeroen Jumelet

Nikken ziet dat de acceptatie van het gebruik van de ipad als oppas is toegenomen. ,,Veel ouders zullen er niet heel blij mee zijn, maar in de hectiek van het huishouden, hun werk, de spagaat die ze moeten maken is het toch de dagelijkse praktijk.” Het is altijd wel een traditioneel moment geweest dat kinderen tijdens het koken of rond het avondeten voor de televisie zaten. Maar nu zitten ze met koptelefoons op naar Youtube filmpjes te kijken. ,,Met koptelefoons zodat ouders dan niet naar de bijbehorende herrie hoeven te luisteren, kijken peuters en kleuters naar Youtube kids, speciaal op die doelgroep afgestemde filmpjes. Het ene filmpje is af en er begint meteen een nieuw filmpje. Het bingewatchen van peuters en kleuters is daarmee een feit.”

Quote

Het is altijd wel een traditio­neel moment geweest dat kinderen tijdens het koken of rond het avondeten voor de televisie zaten. Maar nu zitten ze met koptele­foons op naar Youtube filmpjes te kijken.Het bingewat­chen van peuters en kleuters is daarmee een feit”

Peter Nikken, Lector Jeugd en Media Hogeschool Windesheim

Nancy is moeder van twee jongens van 8 en 11 jaar. De beide jongens hebben zelf gespaard voor hun ipads. Vanaf dat ze een jaar waren, zaten ze op een schermpje, in eerste instantie niet op een eigen Ipad maar op die van hun ouders. Verdeeld over de dag kwartiertjes, als zij ergens moesten wachten, aan het koken waren. ,,Filmpjes en apps zijn gewoon met ze mee gegroeid. De jongste kijkt vooral veel youtube filmpjes. Zodra hij de taal teveel overneemt gaat er even een block op de betreffende youtuber. De enige regel die we hebben, sinds ze heel klein zijn is niet voordat ze naar school gaan op een scherm. En we gebruiken het als straf, dus niet op de ipad als ze iets hebben gedaan wat niet mag. Ik merk dat ze veel van leren. Soms vertellen ze iets waarvan ik denk dat ze het op school hebben geleerd en dat blijkt dan uit een vlog te komen.”

Paal en perk

Kinderen onder de zes jaar moeten in bomen klimmen, een puzzel leggen, tekenen, buiten spelen met andere kinderen en lekker rennen, denkt Nikken, al zal hij de laatste om te beweren dat Ipads en smartphones verbannen zouden moeten worden. ,,Het gaat er om dat juist jonge kinderen ervaringen opdoen in de 3D wereld, want van veel cognitieve functies wordt in die jaren de basis gelegd. Ze moeten vallen en hun neus stoten, in plaats van dat ze als kasplantjes worden opgevoed.” Is het normaal dat jonge kinderen twee uur per dag op een schermpje zitten? Het is de praktijk, dat blijkt uit dit onderzoek. ,,Maar ouders zouden bij zichzelf te rade moeten gaan of het wel verstandig is die jonge kinderen een tablet te geven. Zij zullen daar echt paal en perk aan moeten stellen. Zeker als er een dagelijkse routine is ontstaan. De nadelen ervan op langere termijn zijn bekend, voor het lezen, voor het rekenen en ook voor hun sociale vaardigheden. We weten uit onderzoek dat kinderen die jong veel op Ipads zaten, dat later nog meer doen. Ouders moeten ook naar hun eigen gebruik kijken. Gebruik de middagdutjes van je kind om je eigen dingen te doen op je smartphone of laptop, of probeer het uit het zicht van de kinderen te doen.”

Het is een aparte paradox, dat ouders aan de ene kant hun kinderen loslaten met een smartphone of Ipad en hun daar volledige verantwoordelijkheid voor geven, terwijl ze ze aan de andere kant eindeloos pamperen, bezorgd zijn en met hun kinderen mee de klas in gaan, om de leraar nog te vertellen wat er allemaal speelt, vindt Nikken. Ook Tischa Neve, opvoeddeskundige, signaleert  heel jonge kinderen die er al helemaal aan gewend zijn dat ze naar bed worden gestuurd om in slaap te vallen met een Ipad. ,,Ook aan tafel eten ze met een Ipad. Hoe meer en hoe jonger je dat doet, hoe meer ze er ook om zullen vragen. Maar eigenlijk moet je het Ipad gebruik vergelijken met snoepen, probeer het zo lang mogelijk te voorkomen. Ik vind dat we op moeten passen met ouders te veroordelen. Maar we moeten ze wel laten weten wat de gevolgen zijn. We hebben allemaal, ook wijzelf als ouders ontzettend slecht door hoe vaak en hoe lang we op onze smartphones zitten.”

Quote

Ik zie heel jonge kinderen die er al helemaal aan gewend zijn dat ze naar bed worden gestuurd om in slaap te vallen met een Ipad”

Tischa Neve, opvoeddeskundige

,,De meeste ouders zien het geven van een tablet niet als kindermishandeling, nee, ze zijn er trots op als hun kind meegaat met de tijd en dat goed kan,” vertelt hoogleraar Nikken. ,,Ze denken dat ze daarmee goed opvoeden. Maar kinderen moeten leren op hun beurt te wachten, dat het soms saai kan zijn, dat ze hun mond moeten houden, ze moeten al die dingen leren zonder dat ze worden zoet gehouden met een Ipad in hun handen. Maar juist die jonge kinderen kunnen heel hard drammen en jengelen als ze hun zin niet krijgen. Daar moet je als ouder niet aan toegeven. Een nieuwe routine, namelijk, niet langer dan een uur schermgebruik onder de vijf jaar, is binnen twee a drie dagen normaal.”