Volledig scherm
Tiel Hetty TermeerFoto William Hoogteyling © William Hoogteyling

Ouderenmishandeling blijkt veel vaker voor te komen dan gedacht

Ouderenmishandeling komt veel vaker voor dan veel gedacht, blijkt uit een boek van voormalig wijkverpleegkundige Hetty Termeer uit Tiel. ,,Ik heb achttien waargebeurde gevallen opgetekend, maar ik ken er zo veel meer.’’

Hoe triest ook, ouderenmishandeling is van alle tijden. Hetty Termeer uit Tiel weet het van heel dichtbij. De voormalig wijkverpleegkundige en ouderenspecialist put ruimschoots uit eigen ervaringen in haar boek ‘Ouderenmishandeling komt in de beste families voor’ dat zaterdag wordt gepresenteerd. Haar missie: zorgverleners, familie en andere betrokkenen gereedschap aanreiken waarmee ze verdachte situaties tijdig herkennen.

‘Eerder 1 op 5 dan 1 op 20'

Van kleine pesterijen via sociaal isolement tot openlijke vernedering, financiële uitbuiting en lichamelijke verwaarlozing, ze kwam het allemaal tegen in de ruim dertig jaar die ze in Rivierenland werkzaam was. ,,Onderzoekers zeggen dat ouderenmishandeling in 1 op de 20 gevallen voorkomt, ik durf te stellen dat je met 1 op 5 dichter in de buurt bent,’’ zegt Hetty Termeer die, met tussenpozen, vier jaar aan haar boek werkte. ,,Ik heb achttien waargebeurde gevallen opgetekend, maar ik ken er zo veel meer.’’

Eigen oma door ooms mishandeld

De titel van haar boek verwijst indirect naar haar eigen situatie. ,,Ruim dertig jaar geleden, terwijl ik mijn vervolgopleiding specialistisch verpleegkundige ouderenzorg deed, ontdekte ik dat mijn oma door een van mijn ooms is mishandeld. Tijdens intervisiegesprekken met docenten heb ik onder meer dat verhaal leren uitschrijven. 

Later had ik mijn moeder en tante geïnterviewd. Het was hun broer om wie het ging. Mijn moeder wilde er nauwelijks met me over praten, mijn tante wel. Toen leerde ik dat in de ouderenzorg achter gesloten deuren alles met alles te maken heeft. Met terugwerkende kracht viel het kwartje pas goed wat er met mijn oma was gebeurd. En ik weet nog dat ik gigantisch heb gehuild. 

Onze familiegeschiedenis heb ik heel lang voor mij gehouden. Ik werd nog te veel gehinderd door schaamtegevoelens bij mijn moeder over wat er jaren geleden is gebeurd. Hetzelfde type schaamtegevoel dat hoogbejaarde mensen mij in de wijkverpleging lieten zien.

Quote

Ik hoef maar ergens een half uur te zijn en ik weet of er iets speelt

Hetty Termeer

Antenne voor verdachte situaties

Vanaf haar ontdekking bleek al snel dat Termeer een antenne had voor verdachte situaties. ,,Ik hoef maar ergens een half uur te zijn en ik weet of er iets speelt.’’ Met die kennis deed ze een open sollicitatie bij het toenmalige ministerie van VWS. Daarop werd ze aangesteld als eerste coördinator van het meldpunt ouderenzorg Rivierenland. Daarnaast was ze dagelijks in touw om ouderen langer of korter wijkverpleegkundige zorg te bieden. 

,,Ik heb mij dertig jaar kapot gesjouwd,’’ zegt de geboren Tielse. ,,Daar heb ik zelfs een fikse rug-slijtage aan overgehouden. Maar ik zou hetzelfde zware werk zo maar opnieuw doen. Ik heb nooit een horloge om gehad, keek bijna nooit op de klok. Aan het einde van een, vaak te lange, werkdag kwam ik nogal eens bekaf, maar wel met een voldaan gevoel thuis. Werken in de wijkverpleging, in de volwassen-/ouderenzorg: ik had het mooiste beroep dat er is. Het bieden van terminale zorg, ondersteuning en begeleiding aan de stervende en diens familie en vrienden was mijn hoofdtaak. Naast het aanpakken van ouderenmishandeling.’’

Ouderenmishandeling in anonieme verhalen

Vanuit haar rol als zorgverlener schreef ze waargebeurde, geanonimiseerde verhalen over ouderenmishandeling. Schrijnende situaties die ‘om de hoek’ plaatsvinden en die soms lang niet worden opgemerkt. ,,Met dit boek heb ik tot doel om ouderenmishandeling, dat op zeer grote schaal voorkomt, sneller te signaleren en te dúrven aanpakken. 

Voor mij staat elke ouderenzorgsituatie op zichzelf. De aanpak van ouderenmishandeling laat zich niet zomaar in een protocol vangen. Het is belangrijk dat zorgverleners, wijkverpleegkundigen en onder meer praktijkondersteuners van huisartsen, daadwerkelijk bij de eerste signalen direct met de aanpak van ouderenmishandeling aan de slag gaan. En het liefst samen.’’