Volledig scherm
Vrijwilligers ondersteunen mantelzorgers in de laatste levensfase van hun naaste. Van links naar rechts Hilly Pullen, Albert Waterink, Riek de Lange en coördinator Ina Versmissen. © Alex Mulder

Vrijwilligers wakend oog in de nacht voor mantelzorgers Vechtdal

Je komt als een vreemde binnen en gaat als familie weer weg. Zo omschrijft Riek de Lange de speciale band die ze vaak opbouwt als ze als vrijwilliger 's nachts waakt bij mensen in hun allerlaatste levensdagen. 

De Hardenbergse is een van de achttien vrijwilligers die zo via de Overijsselse stichting Evenmens mantelzorgers in de Vechtdalgemeenten ondersteunen in de palliatieve terminale zorg. Ter gelegenheid van 'Nationale Vrijwilligersdag', donderdag 7 december, vertellen ze hun verhaal.

 ,,Wij verlenen onder andere nachtzorg. Zo kan een mantelzorger met een partner, familielid of buur in de terminale fase eindelijk zelf even slapen en tot rust komen'', legt Ina Versmissen als coördinator VPTZ (Vrijwilliger Palliatieve Terminale Zorg) van Evenmens deze vorm van vrijwilligerswerk uit. ,,Hiermee kan worden voorkomen dat iemand op het laatst toch nog opgenomen moet worden in een ziekenhuis, hospice of verpleeghuis omdat de mantelzorger het niet langer aan kan. Zo kun je voldoen aan de wens van de meeste mensen om in hun eigen vertrouwde omgeving te mogen sterven.'' 

Wakend oog

Evenmens, zoals de Stichting Vrijwillige Thuiszorg Overijssel nu een jaar heet, biedt sinds het jaar 2000 vrijwillige palliatieve terminale zorg aan in de gemeenten Dalfsen, Ommen en Hardenberg. Daarbij wordt soms ook samengewerkt met Stichting Palliatieve Terminale Ondersteuning (SPTO) Vechtdal. Van elf uur 's avonds tot zeven uur in de ochtend is de vrijwilliger een wakend oog en oor in de nacht. ,,Als de partner ook nog thuis is, is het de kunst om hem of haar naar bed te krijgen. Dan moeten ze ons dat vertrouwen geven dat het goed komt. Meestal doen ze dat ook, soms schrikken ze de volgende ochtend pas na een urenlange slaap weer wakker'', vertelt Albert Waterink. De inwoner van Ane is een van een vijftal mannelijke VPTZ-vrijwilligers bij Evenmens. ,,Het is ontzettend dankbaar werk, regelmatig houd je de hand van een 'wildvreemde' vast. Je krijgt er ook veel voor terug, soms heb je hele gesprekken samen. Een man heeft zelfs nog zeven weken geleefd, dankzij de aandacht die hij kreeg.'' 

Waardig

,,De mensen waar we bij waken sterven vaak 's nachts, meestal in de vroege ochtend'', weet Hilly Pullen uit ervaring. ,,Als de mantelzorger liever heeft dat we er bij blijven, doen we dat. Sommige naasten hebben dan angst, dan kunnen wij hen steunen.'' ,,Ik vind het een voorrecht om daar bij te mogen zijn'', vult Riek de Lange aan. ,,Helpen bij die laatste uren of dagen, zodat mensen waardig kunnen sterven in hun eigen bed.'' 

Als iemand is overleden wordt niet meteen de uitvaartondernemer gebeld, vertellen de vrijwilligers. ,,Eerst gaan we rustig een kopje koffie drinken, daarna kijken we wel verder. Vaak wordt er ook samen gelachen en is de opluchting voelbaar. Mantelzorgers en naasten zijn blij dat degene die hen lief is thuis heeft kunnen sterven.''

Levenservaring

Het lukt Ina Versmissen bijna altijd om binnen 24 uur aan een verzoek om nachtzorg te voldoen, soms zelfs dezelfde dag nog. Maar het zou mooi zijn als het 'Vechtdalteam' toch wat uitgebreid zou kunnen worden, ook vanwege de stijgende leeftijd van de vrijwilligers. ,,Ze hebben veel voor elkaar over, zijn flexibel en vormen een fijn team. Je hoeft geen zorgachtergrond te hebben om dit vrijwilligerswerk te kunnen doen. Met levenservaring, goed kunnen invoelen en luisteren, makkelijk kunnen aanpassen aan een situatie, en het niet erg vinden om ergens 'alleen' te zijn kom je al een heel eind.'' Wie meer wil weten kan kijken op evenmens.nl, of contact opnemen met Ina Versmissen via telefoonnummer 0548-638830 of iversmissen@evenmens.nl.  

Informele zorg

Evenmens richt zich sinds 1981 op de zogeheten 'informele zorg'. Dat is zorg die onbetaald en niet beroepshalve wordt verricht en waarvoor geen indicatie nodig is, zoals mantelzorg en vrijwilligerszorg. Evenmens is ook werkzaam in de gemeenten Hellendoorn, Olst-Wijhe, Raalte, Rijssen-Holten, Staphorst, Twenterand en Wierden en biedt onder meer mantelzorgondersteuning, intensieve vrijwillige thuiszorg, respijtzorg, en vrijwillige palliatieve terminale thuiszorg.

Vechtdal