Volledig scherm
© Arie Kievit

Radioactief afval in onze klei, provincies zijn tegen

De provincies Overijssel, Flevoland en Gelderland geven allen, desgevraagd, bij voorbaat aan tegen eventuele bunkers met radioactief afval te zijn op hun grond. De gronden kennen namelijk een diepe Boomse kleilaag; op minimaal 500 meter diepte, met minimaal 100 meter dikte. Dat maakte de gronden zoals de Noordoostpolder, de Kop van Overijssel, Veluwe en de Gelderse en Overijsselse IJsselstrook geschikt voor de opslag van kernafval in de volgende eeuw. Toch is er volgens het Overijsselse Statenlid Jansen reden alert te zijn. ,,Verzet kan niet vroeg genoeg beginnen.’’

De klei is zo stevig in structuur, dat niet verwacht wordt dat het radioactieve stof doorlaat. ,,Maar we hebben gelukkig nog ruim tachtig jaar voor een keuze,’’ aldus Ewoud Verhoef. Hij is plaatsvervangend directeur van COVRA, dat eigendom is van de Nederlandse staat en als enige bedrijf in Nederland radioactief afval mag opslaan

Tachtig jaar is ver weg misschien, maar Overijssels Statenlid Robert Jansen (Groen Links) vindt dat de lokale politiek alert moet zijn. ,,Van dit afval kun je kanker krijgen. Moet ik meer zeggen? Als we nu geen verzet tonen, komt – wie weet – in een van onze Oost-Nederlandse gemeenten zo’n radioactieve opslag. Het lijkt ver weg maar besluitvorming erover kan op hoger niveau plaatsvinden en dan staan we straks lokaal voor een voldongen feit. We moeten ons in het beginstadium roeren als streek, om mee te kunnen praten.’’

Drinkwater

Een aantal jaar geleden zorgde Jansen er mede voor dat Overijssel zich faliekant uitsprak tegen elke vorm van radioactieve berging. ,,Dat ga ik nu ook doen. Je kan nooit stellen dat radioactief afval veilig is. Dat zeiden ze van kerncentrales ook. Als het mis gaat, gaat het verschrikkelijk mis. Als die bunkers per ongeluk toch straling doorlaten, komt die in ons drinkwater.’’

Prof. dr. Wim Turkenburg, autoriteit op het gebied van kernenergie, kent ook grote twijfels. ,,De huidige opslag bij de COVRA in Zeeland is veilig en verantwoord. Hou dat zo. Een stuk minder kostbaar dan langlevend radioactief afval in zout- of kleilagen.’’

Ver weg

Marianne Wuite, woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, maant tot kalmte. ,,Het klopt dat dit ministerie ooit zal besluiten of en waar er een ondergrondse berging komt. Deze bodemsoort wordt nu dan als eerste bodemsoort als veilig bestempeld hiervoor, dat zegt nog niets over waar de berging ooit komt. Dat wordt pas in 2100 besloten. Tot die tijd worden er nog tal van andere mogelijkheden bekeken voor de opslag. En als er dan een berging komt, dan pas rond 2130. Ver weg nog dus.’’

Verzet

Toch kan een verzet niet vroeg genoeg beginnen, zegt Statenlid Jansen (GroenLinks) nog maar eens. ,,Roepen dat iets veel later besloten wordt is een beproefde strategie om vooral geen slapende honden wakker te maken. En voor je het weet, is het in alle stilte besloten.’’

Natuurlijk houdt de overheid voor de bühne alles open, stelt hij. ,,Ze zullen nooit zeggen: we gaan voor Boomse klei, want dan worden mensen in Boomse klei-gebieden onrustig. Zolang je voor de beeldvorming alles openhoudt, maakt geen specifiek gebied zich zorgen.’’ Volgens Jansen noemen de onderzoekers nu niet voor niets Boomse klei.

,,Voor je het weet wordt daar al op ingezet. Wij maken het inderdaad misschien niet meer mee, zo’n radioactieve opslag. Maar denk aan hoe je je woongebied wil overdragen aan je kinderen en kleinkinderen! Met of zonder radioactieve bunkers in de bodem?’’

Veluwe