Volledig scherm
© Robin Utrecht / Reuters

Groen links vs groen rechts: wat is het verschil?

Het lijkt de eerste optie die serieus verkent gaat worden: een ‘groen rechtse’ samenwerking tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Best logisch, want die term lanceerde Rutte bijna 10 jaar geleden al. Toch zijn er fundamentele verschillen tussen de twee stromingen.

1. Groen rechts, kan het zijn dat dat bekend klinkt?

Quote

GroenLinks moet zorgen dat ze niet in de Bermuda­drie­hoek van de coalitie verdwijnt. Of beter nog: eindigen als een bidsprink­haan waarvan ná de paring het hoofd wordt afgebeten

VVD-coryfee Ed Nijpels

Zeker. In de zomer van 2008 bedacht Mark Rutte, toen fractieleider van de VVD, dat groen rechts de nieuwe koers van zijn partij moest worden. Hij liet zich toen inspireren door de Amerikaanse conservatieve politicus Arnold Schwarzenegger die als gouverneur van Californië baanbrekende afspraken maakte om bedrijven te stimuleren schoner te produceren. Op die manier wilde Rutte ook wel vergroenen: door innovatieve industrie te stimuleren met subsidies bijvoorbeeld. Hij schreef zijn plannen op in het zeven pagina’s tellende ‘Pamflet van een optimist’ – toen al was Rutte optimistisch. Van die nieuwe koers kwam overigens weinig terecht, mede door de felle interne kritiek van liberalen die het niet bij het rechtse imago van de partij vonden passen. Het pamflet is inmiddels compleet onvindbaar op de VVD-website. Maar nu gaan er stemmen op om die groen rechtse agenda maar eens op te diepen. VVD-coryfeeën Ed Nijpels en Frank de Grave hebben daartoe al opgeroepen. Rutte zelf maakte het maandag weer actueel, door na zijn gesprek met verkenner Schippers ‘energietransitie’ te noemen als één van zijn vier belangrijke onderwerpen voor zijn VVD. Tot grote vreugde van Nijpels: ,,Dat was op zich al meer dan ik de hele verkiezingscampagne over dit onderwerp van hem heb gehoord."

2. Wat is dan het verschil tussen groen rechts en groen links?

Groen volgens Mark Rutte is vooral geld verdienen met innovatie en schone energie. Het heeft geen zin om mensen ertoe te bewegen milieuvriendelijker te gaan leven. Hij schreef destijds ook tegen het belasten van vervuilend gedrag te zijn. Duurzaamheid moet bij de bron worden aangepakt, door bedrijven te stimuleren schone producten te maken. Groen volgens Jesse Klaver is daarentegen vóór een hogere belasting op verpakkingen en vervuiling, zowel voor particulieren als bedrijven. Wie vervuilt, betaalt. Hoogleraar milieu en beleid Pieter Leroy vat het zo samen: groen rechts is ervan overtuigd dat het milieuprobleem door een beter georganiseerde vrije markt door diezelfde markt zal worden opgelost en dat economische groei prima valt te combineren met milieuvriendelijkheid. Groen links vindt het falen van de markt zodanig dat de overheid bedrijven moet dwingen milieuvriendelijker te worden. Die stroming vindt economie en ecologie onverzoenbaar met elkaar: iedere euro die je uitgeeft voor de economie, gaat ten koste van de ecologie.

3. Wat is het milieueffect van groen rechts en groen links?

Beide hebben deels gelijk, stelt hoogleraar Leroy, verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ,,Je kunt met energiebesparing, nieuwe technologieën en marktimpulsen veel verbeteren.” Volgens Leroy kan niet alles via de markt worden opgelost. ,,Als je het over energietransitie hebt, heb je een sturende overheid nodig.” Hij wijst er op dat Nederland al achterliep en in 2015 afspraken heeft gemaakt in het klimaatakkoord van Parijs waardoor ons land het risico loopt nog verder achterop te raken. Het verbaasde hem dat het geen rol speelde in de campagne. ,,Als Nederland de afspraken wil nakomen, moet daar nu flink in worden geïnvesteerd.” Ed Nijpels, 'bewaker' van het energieakkoord, sluit zich daarbij aan. ,,Wie er ook gaat regeren: Parijs is geen vrije keus, het moet worden gehaald."

4. Die samenwerking, gaat dat ook gebeuren?

Dat moet bij een eventueel serieuze formatiepoging blijken. De VVD benadrukt dat ze ook zonder GroenLinks milieubeleid kunnen voeren. De GroenLinks-jongeren van Dwars willen al liever niet dat Klaver rechts aan een meerderheid helpt. Daarmee zit GroenLinks in een spagaat tussen wat goed is voor het land en wat goed is voor de partij. Meeregeren met Rutte heeft immers eerder bij het CDA en PvdA tot een electorale afstraffing geleid. ,,GroenLinks moet zorgen dat ze niet in de Bermudadriehoek van de coalitie verdwijnt", zegt Nijpels. ,,Of beter nog: eindigen als een bidsprinkhaan waarvan ná de paring het hoofd wordt afgebeten." Aan de andere kant heeft Klaver zelf in de verkiezingscampagne keer op keer benadrukt dat zijn generatie de eerste is die de gevolgen van klimaatverandering gaat voelen en de laatste die er iets aan kan doen. Nijpels hoopt daarom toch dat GroenLinks serieus mee gaat praten in de formatie. ,,Van alle partijen heeft GroenLinks de stevigste klimaatagenda. Daarmee hebben ze altijd stevig op de trom geslagen. Dan moeten ze er ook bij zitten." Zoals Klaver gisteren zelf zei: de verschillen met de VVD zijn ‘megagroot’, maar ,,uiteindelijk voer je campagne om ervoor te zorgen dat je je idealen in de praktijk kunt brengen. Dat gaat een stuk makkelijker als je in het kabinet zit.”