NASA haalt nooit bestudeerde maanstenen uit kluis voor jubileum maanlanding

VIDEOZe liggen al sinds 1969 in een kluis van het Johnson Space Center in het Amerikaanse Houston en er is slechts een handjevol mensen dat ze heeft gezien, laat staan heeft mogen aanraken. Het gaat om zo'n 380 kilo maanstenen, meegenomen bij de eerste landing op de maan en de missies erna. Met het 50-jarige jubileum van de eerste maanwandeling voor de boeg wil NASA ze beschikbaar stellen voor onderzoek.

,,Het is eigenlijk toevallig dat we ze vrijgeven in dit jubileumjaar’’, zegt de van top tot teen in een beschermend pak gestoken Ryan Zeigler. Compleet met matchende slofjes en dito hoofddeksel. ,,Maar, de 50ste verjaardag, en het feit dat we binnenkort weer naar de maan gaan, verhoogde de interesse erin.’’ De curator van de honderden kilo’s maanpuin moet binnenkort toezien hoe geologen, gewapend met de nieuwste technologie, de stenen na een halve eeuw onder de loep nemen.

Het gouden jubileum van ‘s mens eerste stappen in het maanstof lijkt inderdaad een uitgelezen moment om de doorgaans goed verzegelde deuren te openen en de kostbare maanbuit met de mensheid te delen. Vijftig jaar na Neil Armstrongs legendarische woorden is de maan weer hot. De Amerikaanse overheid pompt extra geld in de ruimtevaart, en hoewel president Trump liever koers zet naar Mars, lijkt de maan daartoe de eerste halte.

Volledig scherm
Twee maanstenen uit de collectie van het Johnson Space Center in Houston, Texas. © AFP

Nieuwe maanmissies

Volledig scherm
Onderzoek aan de zogenaamde Genesis-steen, een 4,4 miljard jaar oude kei, leerde dat de maan is gevormd bij een botsing tussen de aarde en een ander hemellichaam. © AP

Ruimtevaartorganisatie NASA is van plan om in 2024 weer mensen op onze naaste ruimtebuur te hebben. Op een afstand van zo'n 385.000 kilometer kan de maan als springplank naar Mars dienen, is het idee. Een ruimtestation in een omloop is voorzien als aanlegsteiger voor een nog te ontwikkelen ruimtependel naar het maanoppervlak. Die miljarden kostende onderneming zal de Amerikanen nog de nodige hoofdbrekens bezorgen.

Voor het zover is, mogen de wetenschappers zich uitleven op de onaangeroerde maankeien. Een deel van de monsters is op de maan vacuümverpakt en nooit aan de aardse atmosfeer blootgesteld. Andere zijn al sinds hun vondst bevroren in heliumgas. Medewerkers van het ruimtevaartcentrum in Texas moeten nu de beste manier uitvogelen om de stenen, zonder hun staat te verstoren, uit hun omhulsels te krijgen.

Niets besmetten

Volledig scherm
Deze steen, meegebracht tijdens de Apollo 16-missie, is mogelijk de oudste maansteen en werd gevormd toen de maan afkoelde. © AP
Volledig scherm
Astronaut en geoloog Harrison Schmitt verzamelde maanmonsters tijdens de Apollo 17-missie. © AFP

Om bij die pogingen vooral niets te besmetten of aan te tasten, oefenen de curatoren met testapparatuur en simuleren de aanwezigheid van maanstof. Dat moet de wetenschappers uiteindelijk het beste materiaal voor hun onderzoek opleveren. ,,We kunnen tegenwoordig meer met een milligram dan destijds met een gram’’, zegt Ziegler, doelend op de technologische vooruitgang die geboekt werd. ,,Goed dat we hebben gewacht.’’

Hoewel het vrijgeven van de maanmonsters samenvalt met het jubileum is het leeuwendeel van de stenen die mogen worden onderzocht afkomstig uit 1972, het jaar waarin Apollo 17 de maan bezocht en geoloog Harrison Schmitt meereisde. De wetenschapper bezoekt het laboratorium regelmatig en helpt bij het openen. Door de jaren heen werden andere stenen onderzocht, tentoongesteld of weggegeven als relatiegeschenk.

,,Het onderzoek naar uit de ruimte meegebrachte stenen is een krachtig middel om het zonnestelsel te doorgronden’’, zegt Ziegler. Door stenen van de Apollo-missies te bestuderen, hebben wetenschappers de leeftijd van het oppervlak van Mars en Mercurius vast kunnen stellen, weet Ziegler. ,,Ook hebben we zo kunnen vaststellen dat grote buitenste planeten mogelijk dichterbij de zon zijn gevormd en later naar buiten zijn gereisd.’’

Volledig scherm
The Genesis Rock werd meegebracht door de bemanning van de Apollo 15. © AP
  1. De Monocerotiden komen eraan! Nu maar hopen dat we ze kunnen zien
    Meteorenregen

    De Monoceroti­den komen eraan! Nu maar hopen dat we ze kunnen zien

    De Monocerotiden komen eraan! ‘De wát’, vraag je je wellicht af. Juist, de Monocerotiden. Een zwerm meteoren die doorgaans voor weinig vuurwerk zorgt. Dit jaar is dat naar verwachting anders. In de late nacht van donderdag en vroege ochtend van vrijdag zouden er tientallen, zo niet honderden, meteoren te zien moeten zijn. De grootste piek duurt niet veel langer dan 11 minuten. Dus opletten geblazen, want het is voorbij voor je het weet.