Volledig scherm
Gregg Semenza (links) Peter Ratcliffe en William Kaelin winnen de nobelprijs voor geneeskunde. © AFP

Nobelprijs Geneeskunde voor onderzoek naar gedrag lichaam bij zuurstoftekort

De Nobelprijs voor Geneeskunde gaat dit jaar naar de Amerikanen Gregg Semenza en William Kaelin en de Brit Peter Ratcliffe. De drie wetenschappers krijgen de prijs voor hun onderzoek naar hoe de cellen in ons lichaam omgaan met wisselingen in zuurstofniveau.

Centraal in het onderzoek van het drietal staat de reactie van het menselijk lichaam op gebrek aan zuurstof. Hypoxie geheten.  Cellen in het lichaam worden in die situatie geheel of gedeeltelijk niet voorzien van voldoende zuurstof. Die situatie doet zich vaak voor bij verblijft op grote hoogte, zoals bij bergbeklimmers.

Zodra het lichaam verstoken blijft van voldoende zuurstof, de zogenaamde hoogteziekte, maken de nieren grote hoeveelheden aan van het hormoon erythropoietin, ook bekend als EPO. EPO stimuleert de aanmaak van rode bloedlichaampjes, die zuurstof door het lichaam transporten, en verbetert daarmee het uithoudingsvermogen. 

Het onderzoek richt zich op de vraag hoe deze reactie op gang wordt gebracht. Het drietal vond daarop het antwoord. Zodra het zuurstofgehalte in het bloed daalt, neemt het niveau van een bepaald eiwitcomplex toe. Dit eiwit bindt zich aan het dna en reguleert daar het gen dat voor de aanmaak van EPO zorgt.

830.000 euro

Semenza is professor en werkzaam bij de universiteit van Baltimore. Kaelin werkt bij de universiteit van Harvard en Ratcliffe bij die van Oxford in Engeland. Hun onderzoek maakt de weg vrij voor nieuwe strategieën tegen bloedarmoede, kanker en vele andere ziekten.

De winnaars krijgen ongeveer 830.000 euro, een bedrag dat normaal gesproken verdeeld wordt als er meerdere winnaars zijn. Het geld kan weer worden gebruikt voor nieuw onderzoek.


Andere winnaars

Vorig jaar wonnen de Amerikaan James Allison en de Japanner Tasuku Honjo de prijs voor hun onderzoek naar nieuwe behandelingen van kanker op basis van immuuntherapie. In 1924, 1929 en 1973 won een Nederlander de Nobelprijs voor Geneeskunde.

De komende week worden de winnaars van de andere Nobelprijzen bekendgemaakt. De uitreikingen zijn op 10 december in de Zweedse hoofdstad Stockholm. Alleen de Nobelprijs voor de Vrede, waarvan de winnaar vrijdag bekend is, wordt in het Noorse Oslo overhandigd.

  1. De Monocerotiden komen eraan! Nu maar hopen dat we ze kunnen zien
    Meteorenregen

    De Monoceroti­den komen eraan! Nu maar hopen dat we ze kunnen zien

    De Monocerotiden komen eraan! ‘De wát’, vraag je je wellicht af. Juist, de Monocerotiden. Een zwerm meteoren die doorgaans voor weinig vuurwerk zorgt. Dit jaar is dat naar verwachting anders. In de late nacht van donderdag en vroege ochtend van vrijdag zouden er tientallen, zo niet honderden, meteoren te zien moeten zijn. De grootste piek duurt niet veel langer dan 11 minuten. Dus opletten geblazen, want het is voorbij voor je het weet.