Volledig scherm
© ANP XTRA

Hypotheekverstrekkers kunnen straks alles van je weten, maar wil jij dat ook?

Het wordt hypotheekverstrekkers technisch en juridisch makkelijker gemaakt allerlei gegevens van hun klanten te verzamelen. Gaat de bank in ruil voor een hypotheek vragen hoeveel geld je uitgeeft aan boodschappen, autorijden of concerten? ,,Mensen willen graag een woning kopen en verlenen daarom medewerking.”

Uitgangspunt in de ontwikkelingen op de hypotheekmarkt is dat het persoonlijker én gemakkelijker kan. Als je nu geld wilt lenen voor een huis, wordt vooral gekeken of je in een standaard rekentabel past. Vervolgens moet je een loonstrook opsturen, een arbeidsovereenkomst, een werkgeversverklaring, enzovoort. De hypotheekbemiddelaar (een adviseur van een bank of intermediair) heeft dan soms wel weken nodig om te beoordelen of alle gegevens kloppen.

Stapsgewijs wordt afscheid genomen van die werkwijze, denkt Martin Hagedoorn van De Hypotheekshop. ,,Nu lopen er eigenlijk al twee trajecten naast elkaar: wij vragen documenten nog steeds fysiek op, maar experimenteren met Ockto om te kijken of we het proces kunnen digitaliseren en versnellen.’’

Studieschuld

Ockto is een app die onlangs in het nieuws kwam omdat ze vanaf deze maand ook toegang gaat verschaffen tot gegevens rond de studieschuld van hypotheekklanten. Met de geruststelling: alleen als klanten zelf de toegang verlenen. 

Hoe dat werkt? De app kan de gegevens van onder meer de Belastingdienst, Mijn Overheid en UWV downloaden en doorsturen naar de hypotheekverstrekker. Op die manier weet de hypotheekverstrekker wat jouw loon is van de laatste zestig maanden, wat jouw belastingaangifte is van de laatste jaren en wat voor dienstverband je hebt. Daar komt dus deze maand bij dat de bank kan zien wat de studieschuld is, de enige schuld die niet bij Bureau Krediet Registratie (BKR) staat genoteerd. Mochten banken deze toestemming verplicht stellen, dan kun je dus niet meer liegen over je studieschuld, terwijl dat nu nog wel regelmatig gebeurt

De aankondiging leverde direct weerstand op, onder andere van studentenorganisatie ISO. Het Ministerie van Onderwijs voelde zich genoodzaakt helder te maken dat de gegevens van DUO niet actief worden gedeeld met Ockto. Technisch zit het zo in elkaar dat de klant, de hypotheekaanvrager, eenmalig de sleutel van zijn overheidsgegevens aan Ockto geeft om de opgehaalde data vervolgens door te sturen naar de bemiddelaar (adviseur) of de hypotheekverstrekker. Liever heeft de overheid dat je geen app gebruikt, maar dat je als oud-student bijvoorbeeld een schuldverklaring opvraagt en deze deelt met de adviseur of hypotheekverstrekker.

Hoge huur als bewijs

Maar er is meer aan de hand in hypotheekland. We staan aan het begin van een revolutie, waarbij hypotheekverstrekkers veel meer van je persoonlijke financiën willen weten dan nu. BLG Wonen (onderdeel van de Volksbank) is begonnen met een proef waarbij een hoge huur in het huidige huis gaat meespelen bij de kredietbepaling. Kun je op basis van een hoge huur aantonen dat je ook een hypotheek met een bepaalde maandlast kunt dragen? Het totale hypotheekbedrag kan daardoor 10 procent hoger uitvallen, zegt directeur Frank Soede. ,,Daarmee zouden we starters net een zetje kunnen geven. Die hebben het nodig, want ze komen er op de huizenmarkt momenteel moeilijk aan te pas.’’

Toezichthouder AFM was kritisch toen BLG Wonen de proef aankondigde, maar Soede denkt dat zich geen problemen gaan voordoen. ,,We maken gebruik van de huidige regelgeving. De adviseur moet kunnen uitleggen waarom hij afwijkt van de norm.’’ Met de zogenoemde huurverklaring denkt Soede dat adviseurs meer houvast hebben om van deze explain-mogelijkheid gebruik te maken.

Quote

Op basis van iemands bankaf­schrif­ten kan een heel leven gerecon­stru­eerd worden

Woordvoerder Autoriteit Persoonsgegevens

Banktransacties opvragen

Volledig scherm
De app Ockto wordt door 90 procent van de hypotheekbemiddelaars en -verstrekkers gebruikt.

Het vergt een andere manier van denken, die vanaf komend jaar wordt aangemoedigd door nieuwe Europese regelgeving. Ockto, waar 90 procent van de bemiddelaars en banken gebruik van maakt, heeft een vergunning aangevraagd om met die zogenoemde PSD2-regels aan de slag te gaan. ,,Ik verwacht dat we eind dit jaar met consumptieve kredieten beginnen en komend jaar met hypotheken”, zegt Paul Janssen van Ockto.

PSD2 maakt mogelijk dat je als klant je historische banktransacties verstrekt aan een derde partij, bijvoorbeeld een adviseur of hypotheekverstrekker. ,,Wij gaan goed kijken welke informatie relevant is”, aldus Janssen. ,,Ik denk dat dat vooral vaste lasten zijn, zoals maandelijkse betalingen aan verzekeringen, alimentatie, een leaseauto, enzovoorts.’’

Maar banken zouden ook verder kunnen gaan, erkent Janssen. Want wat nou als je ziet dat een klant wekelijks naar het casino gaat? ,,De crux is dat de klant de baas blijft van zijn eigen gegevens. Die zal niet snel deze data delen met een hypotheekadviseur. Maar ja, dan krijgt hij straks de hypotheek niet. Is dat terecht? Hoe ver willen banken gaan in het opvragen van dit soort gegevens? Hier moet nog een maatschappelijke, ethische discussie over plaatsvinden. Wij hebben het antwoord niet, maar zien wel dat we het hier over moeten hebben voordat we grote stappen gaan zetten.’’

Sleutelwoord is privacy. ,,Een bank of een app mag niet zomaar persoonsgegevens gebruiken, daarvoor hebben ze altijd een grondslag nodig", zegt een woordvoerder van de Autoriteit Persoonsgegevens. ,,Inzicht in iemands financiële gegevens is heel ingrijpend. Op basis van iemands bankafschriften kan namelijk een heel leven gereconstrueerd worden. Welke voorkeuren heb je? Van welke verenigingen ben je lid? Welke patronen zijn zichtbaar? Innovatie in financiële dienstverlening juichen we toe, maar de privacyrechten van ons allemaal kunnen we niet zomaar op het spel zetten.”

‘Klant werkt mee’

Martin Hagedoorn van De Hypotheekshop ziet dat klanten in de proeven die nu plaatsvinden in grote mate bereid zijn data te delen. ,,De ervaring leert ons dat klanten de voordelen inzien van het delen van hun transactiedata. Ze willen graag een woning kopen en verlenen daarom medewerking. Zoals BLG Wonen het doet met de huurverklaring, zijn er meer aanknopingspunten om op veel individueler niveau te kijken welke woonlast iemand kan dragen. Iemand die geen auto heeft en energiezuinig leeft, heeft in feite meer financiële ruimte en zou dus een hogere hypotheek aankunnen. De techniek helpt met het maken van de juiste analyse.”

De financiële dienstverlening kent wel een norm die ook voor hun klanten geldt: in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Iemand zonder auto kan er een gaan kopen als hij de hypotheek al binnen heeft, of kinderen krijgen waardoor de vaste lasten snel zullen stijgen. ,,We denken om die reden dat banken vooral geïnteresseerd zijn in het betaalgedrag van klanten”, aldus Janssen van Ockto. ,,Betaalt iemand op tijd z'n rekeningen, hoe vaak staat hij of zij rood, hoe vaak vinden er storneringen plaats? Dat zegt meer over de betrouwbaarheid van de klant dan hoeveel die besteedt aan boodschappen of concerten. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat de techniek nuttig is voor zowel banken als klanten. En dan is het waarborgen van de privacy een gevoelig en belangrijk punt.”

Poll

Zou jij banktransacties overdragen voor een hypotheek?

Zou jij banktransacties overdragen voor een hypotheek?

  • Ja, als ik denk dat mijn hypotheek hoger uitvalt wel. (5%)
  • Nee, want ik denk dat ik daardoor juist minder zou mogen lenen. (3%)
  • Ja, ik heb niks te verbergen. (5%)
  • Nee, dit is een inbreuk op mijn privacy. (85%)
  • Geen mening. (1%)
4397 stemmen