Volledig scherm
Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, en premier Mark Rutte bij een debat in de Tweede Kamer over de gaswinning in Groningen. © ANP

Woningeigenaren willen wel van het gas, maar zijn afwachtend

Woningeigenaren zijn best bereid om hun huis af te koppelen van het aardgas, maar voelen om allerlei reden nog niet de behoefte om zelf tot actie over te gaan. Ze maken zich zorgen over de betaalbaarheid en effectiviteit van maatregelen.

Dat concludeert het Sociaal Cultureel Planbureau na een studie. In een rapport dat vandaag uitkomt verkent het SCP hoe woningeigenaren aankijken tegen de aanstaande omslag naar aardgasvrij wonen. 32 woningeigenaren zijn daarover uitgebreid met elkaar in gesprek gegaan. Het rapport moet politiek en andere beleidsmakers helpen inzicht te krijgen in wat er leeft.

,,Omdat ze in de media horen dat er nieuwe uitvindingen aan zitten te komen en de techniek steeds goedkoper wordt, vragen sommige huiseigenaren zich af waarom ze nu al hun huis zouden moeten verduurzamen”, aldus SCP-onderzoeker Anja Steenbekkers. ,,Er zitten ook mensen bij die zeggen: ik heb net mijn woning verbouwd en had al meer informatie willen hebben, zodat ik de nodige maatregelen direct had kunnen treffen.” 

Betaalbaarheid

Quote

Het probleem is niet de techniek, maar het geld. Er is nog geen eenduidig antwoord op de vraag wie het gaat betalen

Emile Pennings, werkgroeplid ‘gasvrij Bottendaal’

Huiseigenaren zijn afwachtend omdat ze zich zorgen maken over de betaalbaarheid van alternatieven voor aardgas. ,,Herkenbaar", zegt Emilie Pennings. Hij woont in de Nijmeegse wijk Bottendaal en zit in een werkgroep met andere bewoners die inventariseren wat er moet gebeuren voor een ‘gasvrij Bottendaal’. ,,Zelfs in de werkgroep zitten kritische huiseigenaren die zich nog steeds afvragen of ze überhaupt van het gas af wíllen.” Toch is Pennings er met zijn technische achtergrond van overtuigd dat het allemaal mogelijk is. ,,Het probleem is niet de techniek, maar het geld. Er is nog geen eenduidig antwoord op de vraag hoe het wordt betaald. Iedereen hoopt op subsidie, maar ik vraag me af of dat wel gaat komen.”

De afwachtende houding heeft volgens Pennings vooral daar mee te maken. ,,Al is er ook een groep die wijst op nieuwe ontwikkelingen met bijvoorbeeld waterstof. Wachten op innovatie heeft één groot nadeel. Vergelijk het met een mobiele telefoon: als je er één koopt, is hij een dag later al achterhaald. Je kunt altijd langer blijven wachten, maar dan gebeurt er niks. Bedrijven investeren ook niet als niemand begint. Daarom moeten we toch maar beginnen.”

Afkoppelen van gas

In 2021 behoren alle gemeentes in Nederland een transitievisie warmte te hebben, waarin staat beschreven hoe ze het gasnetwerk willen vervangen en wanneer. Ondertussen heeft de rijksoverheid 120 miljoen euro beschikbaar gesteld voor 27 proeftuinen, dat zijn wijken die als eerste over gaan op duurzame energiebronnen. Gemeenten kunnen zo leren van de ervaringen in die wijken. Doel is om in 2050 alle Nederlandse woningen van het aardgas te hebben afgekoppeld, om zo uitstoot van CO2 terug te dringen. De beslissing werd door minister Eric Wiebes (VVD) ook genomen vanwege de vele aardbevingen die gaswinning in Groningen hebben veroorzaakt.

Uit de SCP-studie blijkt dat niet iedereen erop vertrouwt dat de huidige plannen daadwerkelijk zullen worden doorgezet en beloftes en toezeggingen worden nagekomen. Er leeft onder woningeigenaren de behoefte om hun zorgen en vragen over de transitie al in een vroeg stadium te kunnen delen. 

Financieel plan

Quote

We weten dat de gasprijs alleen maar omhoog gaat, dus dat op de lange termijn de investerin­gen van nu kunnen worden afbetaald

Harriët Tiemens, wethouder Nijmegen

Dat is één van de redenen dat al vorig jaar bewonersbijeenkomsten zijn georganiseerd, zegt de Nijmeegse wethouder Harriët Tiemens (GroenLinks). ,,Ik vind de kritische opmerkingen van huiseigenaren volstrekt logisch. Er is voor particulieren nu nog te weinig geregeld. Als je mensen wil meekrijgen, zul je met een goed financieel plan moeten komen en dat is er nu nog niet. Dat is wat ik ook op die bijeenkomsten zeg: ik heb nog niet alle antwoorden.”

Volgens Tiemens is het essentieel dat huiseigenaren ‘kostenneutraal’ kunnen verduurzamen. ,,Dat zou kunnen met een gebouwgebonden lening. De lening wordt afbetaald met het verschil in energiekosten tussen gas en duurzaam. We weten dat de gasprijs alleen maar omhoog gaat, dus dat op de lange termijn de investeringen van nu kunnen worden afbetaald.” 

Ervaringen delen

Enkele deelnemers aan de discussie van het SCP hebben al ervaring met het verduurzamen van hun huis. ,,Het kan nuttig zijn dat voorlopers hun ervaring en opgedane kennis delen met mensen die nog moeten beginnen”, aldus Anja Steenbekkers. ,,Het delen van hun ervaringen is essentieel voor het draagvlak achter deze transitie. De kennis van bewoners die het al hebben gedaan, wekt meer vertrouwen dan de informatie van de overheid.”

Het is ook logisch dat niet iedereen direct z'n handen uit de mouwen steekt, vindt Steenbekkers. ,,De teneur is ook zeker niet dat je als een gek moet beginnen met het afkoppelen van aardgas. Want wat nou als wordt bepaald dat de wijk waarin je woont overgaat op een andere energiebron, zoals een warmtenet? Het isoleren van de woning is wel verstandig, want dat kan nu al wooncomfort en geldbesparing opleveren.” Toch is het rapport vooral een boodschap aan politici en beleidsmakers. ,,Zij zijn nu aan zet om duidelijkheid te verschaffen”, adviseert de onderzoeker.