Volledig scherm
Een luchtfoto van het wrak van De Drie Gezusters, dat op het moment van opname nog ‘QZ18' werd genoemd, naar de kavel waar het werd aangetroffen. © Maritiem Depot

Scheepswrak Zeewolde is de in 1893 voor Harderwijk gezonken tjalk ‘De Drie Gezusters’

Een scheepswrak dat in de jaren zeventig is opgegraven in Zeewolde, blijkt de in 1893 gezonken De Drie Gezusters te zijn geweest. De tjalk zonk in de toenmalige Zuiderzee voor de kust van Harderwijk. Dat concludeert Maritiem archeoloog Yftinus van Popta na uitvoerig onderzoek.

Van Popta was eigenlijk bezig met de documentatie van een ander wrak toen hij stuitte op de ‘QZ18', zoals de naam luidde van het wrak dat rond 1975 werd opgegraven in Zeewolde. Van Popta: ,,Vernoemd naar de kavel waar het werd gevonden. Tegenwoordig huist daar transportbedrijf Wolter Koops aan de Fabricageweg.’’

Tekst loopt door onder de afbeeldingen

Volledig scherm
Maritiem archeoloog Yftinus van Popta. © Eigen foto
Volledig scherm
Papiersnippers van krantenknipsels die in rond het wrak werden aangetroffen. © Maritiem Depot

De 32-jarige Maritiem archeoloog trof tijdens zijn werkzaamheden in het archief van Batavialand handgeschreven papiertjes aan, alsmede een tekening en snippers van krantenartikelen die werden gevonden rond het wrak. Van Popta herleidde die met behulp van digitale technieken tot een exemplaar van de Nieuwe Veendammer Courant uit 1892. ,,Waarschijnlijk hadden die mensen dit als leesvoer meegenomen tijdens de reis.’’

Babyflesje

Na aanvullend onderzoek in maritieme archieven en archieven van de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, concludeerde Van Popta met ‘100% zekerheid’: ,,QZ18 was het wrak van De Drie Gezusters, een tjalk van bijna twintig meter lang en ruim vijf meter breed die toebehoorde aan schipper Meijer uit Wildervank. Het vervoerde in de nacht van 20 juni 1893 steenkool over de Zuiderzee.’’

Uit zijn onderzoek, dat ongeveer een jaar geleden begon, concludeert Van Popta dat De Drie Gezusters zonk voor de kust van Harderwijk. ,,Dat blijkt uit een artikel van de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant.’’ De voorganger van de Stentor meldde dat het schip in de nacht van 20 juni in de problemen raakte voor Harderwijk en verging. ,,De opvarenden werden overigens gered.’’

De andere opvarenden waren waarschijnlijk Meijers vrouw en kind. ,,Er zijn in het schip vrouwenspullen alsmede een speen en een babyflesje gevonden.’’

Tekst loopt door onder de afbeelding

Volledig scherm
Een nieuwsbericht van 20 juni 1893 in de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, waarin wordt vermeld dat De Drie Gezusters zonk voor de kust van Harderwijk. © Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant

Zeldzaam

De 32-jarige Van Popta noemt zijn vaststelling ‘heel erg bijzonder’. ,,Er zijn ongeveer 450 wrakken gevonden tijdens droogleggingen van de Zuiderzee, meestal was er te weinig informatie om die überhaupt te kunnen documenteren. En dan nog is herkomst ervan moeilijk vast te stellen, laat staan dat we gedetailleerd weten wat er met het betreffende schip is gebeurd, wat er werd vervoerd en wie de opvarenden waren. Er is hooguit een handvol wrakken waarbij dat het geval is, de laatste waarvan we de herkomst nauwkeurig konden vaststellen voor De Drie Gezusters, betrof De Lutina.’’

Volledig scherm
Een historische afbeelding van de Zuiderzee. Aan de kustlijn rechts de voormalige vissersplaatsen Elburg en Harderwijk. © Stentor-archief

Verbrand

Voor degene die het wrak van de tjalk willen bekijken, heeft de Maritiem archeoloog overigens slecht nieuws: ,,Alles is in de fik gestoken na de berging, zo ging dat in de jaren zeventig. Als er iets werd gevonden, werd het ingemeten, gefotografeerd, gedocumenteerd, uit elkaar gehaald en verbrand. Dat is nu ondenkbaar met nieuwe milieuwetgeving. De onderkant van zo’n schip was zwaar verteerd en geeft bij verbranding enorme luchtverontreiniging.’’

Van Popta sluit overigens niet uit dat de lading steenkool in het schip nog altijd op de kavel van Wolter Koops ligt. ,,Ik denk dat ze die hebben teruggestort in de put waaruit de tjalk werd opgegraven. De steenkool ligt dus nog onder het bedrijf, waarschijnlijk.’’ Bij Wolter Koops Logistics werd niemand bereid gevonden voor een reactie.

Delen van de scheepsinventaris  van De Drie Gezusters zijn te zien op de website van het Cornelis Lelycentrum. Daarvoor dient u te klikken op ‘Collecties’ en ‘QZ18' in te tikken als zoekopdracht.

Flevoland