Volledig scherm
Herman Buyen werd Nederlands kampioen in 1942 in Zutphen. © org

Zo kreeg Zutphen 75 jaar geleden het NK Schaatsen

ZUTPHEN - Geruchten over een dreigende razzia maakte dat het NK Schaatsen 75 jaar geleden niet in Amsterdam maar in Zutphen werd gehouden. Het kampioenschap zou op 24 en 25 januari 1942 in Amsterdam plaatsvinden, maar werd in plaats daarvan op 7 en 8 februari verreden op de natuurijsbaan van de Zutphense IJsvereniging.

De Amsterdamse IJsclub, die het kampioenschap organiseerde, had geruchten ontvangen dat de Duitsers een razzia zouden houden op de tweede wedstrijddag. Om te voorkomen dat veel jonge schaatsers zouden worden opgepakt en naar Duitsland gebracht om daar te gaan werken verzonnen ze een list en strooiden 's nachts sneeuw op de Amsterdamse baan. Daardoor was het ijs niet langer geschikt om te berijden en werd het kampioenschap gestaakt. Twee weken later werd het kampioenschap voorgezet in Zutphen.

Reden
Deze reden voor het uitstel is nooit bekendgemaakt aan de schaatsers. Pas ver na de oorlog werd hiervan voor de eerste keer melding gemaakt door historicus Marnix Koolhaas, die Siem Heiden van de Amsterdamse IJsclub in 1987 interviewde voor een serie radioreportages over sport in de Tweede Wereldoorlog. Heiden vertelde toen dat hij samen met Gerrit van Laer, erevoorzitter van de nationale Schaatsbond, 's nachts in het geheim vuile sneeuw op het ijs hadden gestrooid. Hierdoor hadden ze een geloofwaardig excuus om de wedstrijd af te gelasten.

Hoe geloofwaardig dit was blijkt ook uit een krantenbericht van 6 februari 1942, waarin dagblad het Volk afgeeft op de Amsterdamse IJsclub.

Amsterdam niet? Zutphen graag!
AMSTERDAM, 6 Febr. — De nationale schaatskampioen 1942 zal niet in Amsterdam worden omkranst! Amsterdam... eh... interesseert zich niet zo voor Nederland's snelste schaatsenrijders. Amsterdam met zijn 800.000 inwoners, met zijn Buyen, Roos, Havekotte, Ekelschot, Egas, met zijn kunstijsbaan... Enfin wat doet dat er allemaal toe. Amsterdam heeft geen interesse, tenminste dat standpunt neemt de Amsterdamse IJsclub in, die het voorrecht had de kampioenschappen te mogen organiseren. De AIJC vreesde ook, dat men niet voldoende personeel zou kunnen krijgen om de baan in orde te brengen. Zoiets valt ook niet mee in zo'n dorp, ziet u. Amsterdam niet? Zutphen graagl En als Zutphen er niet vlug bij was geweest, zou het wie weet, Warmenhuizen zijn geworden. Want in een dorp of een provincie-stadje durft men zoiets wel aan. De eerste stad des lands heelt een figuur geslagen Voor de tweede maal al. De eerste keer gebeurde dat, bijna twee weken geleden, toen de kampioenschappen op een Zondag niet konden worden voortgezet, omdat men de baan niet in orde had kunnen brengen. Nota bene In Bergen kwam er Woensdag j.l. nog wel iets anders kijken. Daar werd 's ochtends om zes uur poot-aan gespeeld. Daar kwam het wel in orde. Is Amsterdam, of liever de AIJC, nu eigenlijk niet het verwende jochie, dat van Pa een nieuwe fiets mag gaan kopen, maar zegt: .JJee ik blijf liever thuis, 't Is zulk akelig weer buiten."

Zutphen
Op 7 en 8 februari werd het kampioenschap voortgezet in Zutphen. Het vroor die dagen dat het kraakte, met gemiddelde temperatuur van 10 °C onder nul. De gevoelstemperatuur lag zelfs op -15 °C. In die winterse omstandigheden won Herman Buyen, die ook in 1941 Nederlands kampioen allround geworden was. Op de tweede plaats eindigde Jacob Havekotte en op de derde plaats eindigde de medewinnaar van de Elfstedentocht van 1940, Piet Keijzer uit de Lier.

Het Nederlands kampioenschap van 1942 was het laatste NK schaatsen allround dat tijdens de oorlog werd gehouden.

In Zutphen werden daarna nog drie keer het NK Allround gehouden. In 1951 voor de mannen en in 1955 en 1956 voor de vrouwen.

Zutphen