Volledig scherm
© ANP XTRA

De riekprikker is vrijgesproken, noodweerexces. Wanneer is iemand (bijna) doden niet strafbaar?

De riekprikker van Wapenveld is in hoger beroep vrijgesproken. De 52-jarige man stak weliswaar met een greep in op de borstkas van zijn overbuurman, maar die had hem eerst met een knuppel aangevallen. Noodweerexces, volgens het Gerechtshof. 

We horen en lezen het vaker. Noodweer of noodweerexces. 

Maar... 

Wat houdt het in?

Jan Boone (80), die onder meer de moordenaar van Klaas Bruinsma bij stond: ,,In mijn lange carrière maakte ik twee of drie keer noodweer mee. De verdachte erkent bijvoorbeeld geslagen, gestoken of geschoten te hebben. Het slachtoffer liep inderdaad schade op of overleed zelfs, maar de verdachte kón niet anders dan geweld gebruiken, omdat hij zichzelf wilde beschermen, dan wel een ander wilde beschermen. Noodweer is alleen breed, het kent drie vormen.’’

Drie vormen? Welke dan?

,,'Gewoon noodweer', noodweerexces en putatief noodweer. Het verschil kan je uitleggen met het volgende scenario. Een inbreker dringt jouw huis binnen, via het kamerraam. Je betrapt hem in de hal, waarvan de deur dicht is... 

Het is duidelijk: jij en hij kunnen niet vluchten voor gevaar. De inbreker trekt ineens een pistool. Bij gewoon noodweer geef je hem een vuistslag. Hij valt bewusteloos neer of overlijdt misschien wel. Jij moest je verdedigen, anders zou hij waarschijnlijk schieten. De rechter ziet dat ook en spreekt je vrij van straf.

Een fatale klap

Bij noodweerexces geef je de inbreker ook een klap. Hij valt bewusteloos neer, maar leeft nog. Wie weet zonder hersenschade. Hij is uitgeschakeld, je kan de politie bellen. In paniek geef je hem echter - terwijl hij weerloos op de grond ligt - nog een klap. Die laatste klap wordt hem fataal. Blijkt later. 

De rechter zegt dan bij noodweerexces: het gebruikte geweld was harder en langer dan de situatie nodig had om je te beschermen, maar begrijpelijk omdat u in grote paniek was. Iemand trok een pistool, niet zomaar iets. De adrenaline en schok bij een gemiddeld mens kan ervoor zorgen dat je niet doorhebt dat die eerste klap voldoende was.

Neppistool

Dan het putatief noodweer. De verdachte dacht dat de man een pistool trok. Later blijkt dit een houten neppistool te zijn. De inbreker was niet vuurwapengevaarlijk. De harde, dodelijke klap is tóch te begrijpen, want je dacht in de schemering dat het een echt pistool was. Een gemiddeld mens ook, in die situatie, dus de rechter spreekt je vrij.’’

Domme uitvlucht

Noodweer wordt veel vaker als verdediging gebruikt dan dat de rechter het vonnist. Hoe komt dat?

,,Soms dringen verdachten - die iets stoms hebben gedaan - erop aan. Of iemand is zo evident schuldig, dat noodweer als een uitvlucht wordt gebruikt door de advocaat. Vaak een slechte keuze.''

  1. Ook Zwolle vraagt op Wereld Prematurendag aandacht voor veel-te-vroeg geboren kinderen

    Ook Zwolle vraagt op Wereld Prematuren­dag aandacht voor veel-te-vroeg geboren kinderen

    Volgens de weersvoorspellingen pakken donkere wolken zich zondag 17 november samen boven Zwolle, maar de gemeente Zwolle en het Isala zullen deze sombere dag toch van kleur voorzien. Op die dag kleuren de Sassenpoort en het Isala-logo bij het kruispunt aan de Ceintuurbaan en bij de hoofdingang namelijk paars, de kleur van de Wereld Prematurendag. Dit om aandacht te vragen voor veel-te-vroeg geboren kinderen.

In samenwerking met indebuurt Zwolle