Volledig scherm
In dit huis in de Zwolse Bloemendalstraat stierf Joan Derk van der Capellen. Zijn lichaam werd toen overgebracht naar het familiegraf in Gorssel.

Nakomeling Van der Capellen wil met alle plezier dna afstaan

ZWOLLE - Het lichaam van Joan Derk van der Capellen ligt onder de vloer van de hervormde kerk van Gorssel, vermoedt zijn afstammeling Rob van der Capellen. „ Als er dna-onderzoek nodig is om dat te bewijzen doe ik mee.” De resten van de vrijheidsstrijder zouden bijgezet moeten worden in het praalgraf dat mogelijk van Rome naar Zwolle verhuist, vindt hij: „ Alle grote Nederlanders liggen immers in een praalgraf in een kerk.”

Robert Frederik baron van der Capellen, roepnaam Rob, is van de negentiende generatie, gerekend vanaf de eerste Van der Capellen die in archiefstukken kon worden gevonden. "Bij 1191 zijn ze opgehouden met zoeken. Het kon nog verder, maar mijn grootvader vond het toen welletjes." Wat de Van der Capellens tussen hem en die van 1191 gemeen hebben, zegt Rob, is hun recalcitrante inborst. "Ze botsten nogal eens met het gezag. Ik heb er ook moeite mee, maar ik ga niet zo ver als veel van mijn voorouders. Ik heb weleens tegen een journalist gezegd: laat mij maar lekker in mijn rijtjeshuis onbekend zitten blijven."

Dat hij De Stentor heeft benaderd was dus geen kwestie van geldingsdrang, maar een steunbetuiging aan het project om het grafmonument voor Joan Derk van der Capellen na 220 jaar eindelijk op te halen in Rome. Dit schreef hij aan deze krant: " Eerherstel voor de brengers van de Nederlandse democratie, grondleggers voor de nauwe banden met Amerika (...). En genoegdoening van het ergst waartoe toen de Oranjeklanten in staat waren, het opblazen van ons familiegraf met buskruit. Zijn lichaam ligt daartoe ondergeschoffeld in het kerkplein van Gorssel."

Óns familiegraf? "Jazeker. Als het toen niet door oranjegezinden was opgeblazen had mijn vader er gelegen, mijn tante, tientallen mensen vóór mij. En ikzelf later ook." Het verwoesten van het familiegraf kent in Nederland geen precedent, betoogt de 66-jarige inwoner van Gendringen. "Als ik ergens een monumentaal graf met een moker in elkaar ram, reken maar dat ik dan achter de tralies kom. Maar die lui die ons familiegraf sloopten konden gewoon hun gang gaan." Het zit hem hoog, beaamt hij. "Ik heb er nog steeds dikke moeite mee. De overheid zou ons graf in ere moeten herstellen."

Het familiegraf op de Gorsselse heide werd in 1786 verwoest door aanhangers van stadhouder Willem V, die wisten dat Joan Derk van der Capellen - bestrijder van het koningshuis en de bezittende klasse - daar in 1784 in was bijgezet. Wat ze niet wisten, was dat het lichaam van de leider van de patriotten en zijn vrouw er even eerder uit was weggehaald. "Door zijn schoonzoon. Die voelde de bui al hangen toen het familiewapen in de naald was vernield."



Historici zijn het er niet over eens waar het lichaam van de vrijheidsstrijder is gebleven, maar Rob van der Capellen denkt het te weten. 'Ondergeschoffeld in het kerkplein van Gorssel', zoals hij het in zijn ingezonden brief verwoordde. Als we voor die kerk staan begint Rob te twijfelen. "Hier in de stenen zie je hoe de kerk vroeger stond. Maar ik weet niet zeker of de grafkisten hier onder de straat liggen, of in het nieuwe deel van de kerk."

In de kerk blijft Rob staan bij een houten deel in de stenen vloer. "Hier kan het ook zijn. Hier of buiten liggen hoe dan ook zestien loden kisten met Van der Capellens." Het moet niet moeilijk zijn om Joan Derk daar uit te pikken, zegt hij. "Ze zijn allemaal stokoud geworden, hij was maar 43 toen hij stierf. Dat zie je terug aan de botten. En als dat niet lukt mogen ze mijn dna gebruiken."

Daarbij zal ook dna van zijn verre neef Alexander van Dedem (zie elders op deze pagina) nodig zijn, want die stamt in rechte lijn af van Joan Derk, terwijl Rob een directe nakomeling is van Robert Jasper van der Capellen. Joan Derk en Robert Jasper waren volle neven en boezemvrienden, laat Rob aantekenen. "En vurige tegenstanders van Willem de vijfde. Joan Derk was dat eerder; Robert Jasper is duidelijk door hem beïnvloed."

Dat Robert Jasper zich tegen de bezittende klasse keerde is daarom zo opmerkelijk, omdat hij zélf tot die klasse behoorde. "Hij bezat vier kastelen en trouwde met een schatrijke vrouw, het enig kind van een VOC-bestuurder." Bovendien verkeerde Robert Jasper in kringen waar ook Willem V deel van uitmaakte. "Ik heb een lijst liggen van een feest waar ze allebei bij aanwezig waren, in het ouderlijk kasteel van Robert Jasper. 160 gasten hebben daar voor 80.000 gulden gegeten en gedronken. Drie ossen, tien pauwen, enzovoort. Toen de wijn op was is er een postkoets naar Den Haag gestuurd om nieuwe te halen."

Waarom Robert Jasper zich op zeker moment tegen de heersende klasse is gaan keren is Rob van der Capellen nooit duidelijk geworden. "Ik zoek mijn hele leven al naar het antwoord. Zijn broers deden er niet aan mee, die vonden de gedachten van Joan Derk te ver gaan." Dat gold helemaal voor de jongste broer, Alexander Philip, die als kamerheer in dienst was bij Willem V. "Die zat echt tussen twee vuren. Hij is Willem V trouw gebleven, maar is vanwege zijn achternaam gevangen gezet door de Pruisen. Ze hebben hem zo zwaar mishandeld dat hij niet veel later is overleden."

Pruisische troepen vielen Nederland in september 1787 binnen, nadat de koning van Pruisen daarom was gevraagd door zijn zus, Wilhelmina van Pruisen, de vrouw van Willem de vijfde. Haar man kon de patriotten niet meer de baas; kon broerlief een handje helpen? Dat kon hij. De patriotten werden vervolgd en verdreven, waarmee de macht van Willem V en de adel veilig was gesteld. Joan Derk maakte dat niet meer mee (hij was drie jaar eerder overleden), Robert Jasper wel degelijk. "Hij werd ter dood veroordeeld door het kliekje rond Willem de vijfde", zegt Rob van der Capellen. Voorover buigend: "Je moet voor de lol eens kijken hoe Willem de vijfde lijkt op onze eigen prins Willem-Alexander. Twee druppels water. Toch een raar idee, dat mijn kinderen later worden geregeerd door een nazaat van de man die hun voorvader dood wilde hebben..."

Hij heeft niets tegen het koningshuis, bezweert Van der Capellen, ook al was dat verantwoordelijk voor de verwoesting van het familiegraf. "Koningin Beatrix doet het best goed, geloof ik. Maar ik heb me gek geërgerd toen ik haar naast Clinton zag staan, bij de viering van tweehonderd jaar betrekkingen tussen Nederland en de Verenigde Staten. Ons koningshuis heeft geen snars gedaan voor de Amerikaanse onafhankelijkheid! Mijn voorouders hebben zich ervoor ingezet, de Oranjes hebben het juist proberen tegen te houden."

Het huis van Oranje en het geslacht Van der Capellen - in casu de neven Joan Derk en Robert Jasper - waren absolute tegenpolen, zegt Rob. "Ik denk dat er nog steeds krachten spelen, vanuit het koningshuis, om de naam Van der Capellen klein te houden. Dat kun je gerust opschrijven hoor, want ik weet het wel zeker. Dat er na 225 jaar nog steeds tegenkrachten zijn, dat zegt wel wat over de invloed die mijn voorouders hadden."

De plaatsing van de Italiaanse beelden in de Grote Kerk van Zwolle zou een erkenning zijn voor de bijdrage van de Van der Capellens aan de Nederlandse samenleving, vindt hun nakomeling. "En zou tegelijk een monument zijn voor de Nederlandse democratie."

Volledig scherm
Een oude tekening van het familiegraf van de Van der Capellens. Aanhangers van het koningshuis bliezen het in 1786 op. foto Bibliotheek Gorssel
Volledig scherm
Een fragment van de grafsteen die tegen een binnenmuur van de Gorsselse kerk is gemetseld. Het sterfjaar van Joan Derk is duidelijk te lezen.
De Stentor gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

In samenwerking met indebuurt Zwolle