Volledig scherm
Een man in een beschermend pak is bezig met het verwijderen van asbest uit een dak. © Frank Uijlenbroek

Overijssel koploper in asbestdaken verwijderen. (Maar klaar voor 2025? ‘Onbegonnen werk!’)

Provincie Overijssel is landelijk koploper in verwijderen van asbestdaken en lijkt daarmee goed op weg om klaar te zijn als het landelijk verbod in 2025 ingaat. Toch hebben regionale bedrijven weinig vertrouwen in het slagen van de missie. Onder meer door ‘hysterische regelgeving’ die ervoor zorgt dat verwijderen vaak onbetaalbaar is. Een onderzoek van Aedes leidt daarbij tot nieuwe inzichten.

De provincies willen alle asbestdaken voor 2025 verwijderd hebben, als er een landelijk verbod ingaat. De vezels van het materiaal zijn gevaarlijk voor de gezondheid. Asbest is veel te vinden in daken van woningen en oude boerenstallen uit de jaren zestig. ,,Het was in die tijd ideaal materiaal. Goedkoop, brandveilig en het materiaal isoleert goed. Het materiaal kan ook in schotjes, vloeren, muren en vensterbanken zitten. Asbest werd destijds voor heel veel projecten gebruikt, met name de golfplaten voor stallen en woningen waren erg geliefd’’, vertellen directeur Harry Nieuwesteeg en teamleider Harry Tammes van RPS in Zwolle, een dienstverlener op gebied van analyse en inspectie.

Ook Gelderland loopt voorop
De provincies Gelderland, Overijssel en Utrecht gaan voorop en verwijderden de meeste meters asbest van de daken. Overijssel is daarbij de koploper. In de provincie werden er in 2018 zo’n 1,5 miljoen vierkante meter aan asbestdaken verwijderd. Dat was ongeveer twee keer zoveel als in 2017 en 2016. Dat tempo hoeft nog maar een klein tandje hoger om op tijd klaar te zijn. In Gelderland wordt jaarlijks gemiddeld zo’n 0,8 miljoen vierkante meter aan asbestdaken verwijderd. Landelijk is er nu nog zo’n 100 miljoen vierkante meter over.

Miljoenen vierkante meters te gaan

RPS, een multinational met een kantoor in Zwolle, voert asbestinventarisaties uit en neemt daarbij monsters. Met een test in het laboratorium wordt duidelijk of er gesaneerd moet worden.  ,,Asbest is een cementproduct’’, vertelt Nieuwesteeg. ,,Een plaat verweert op den duur. Daarom moet er snel worden ingegrepen en werd het verbod aangekondigd. Het verweer is nu vooral gaande in varkensstallen. In omgevingen waar er verzuurde lucht is gaat het extra snel.’’ In 2024 moet de klus helemaal geklaard zijn, maar de weg is nog lang. Uit gegevens van de provincies blijkt dat er in Overijssel nog zo’n 10 miljoen vierkante meter aan asbest op de daken ligt. In Gelderland is er naar schatting nog zo’n 20 miljoen vierkante meter. (zie kader)

Quote

We hadden vorig jaar op een gegeven moment zoveel offertes dat we klanten moesten doorverwij­zen naar andere bedrijven, of maanden moesten laten wachten.

Lana Ardesch

Moeilijke markt voor cowboys

‘Kassa’ dus voor saneerders, zou je toch zeggen. Maar volgens directeur Lana Ardesch van Ardesch Sloopwerken uit Kloosterhaar, dat al 25 jaar asbest saneert in Overijssel en Gelderland, is dat niet het geval. ,,In 2018 is er inderdaad veel asbest verwijderd. Dat kwam omdat er subsidie werd verleend aan de eigenaren. We hadden vorig jaar op een gegeven moment zoveel offertes dat we klanten moesten doorverwijzen naar andere bedrijven, of maanden moesten laten wachten.‘’ Gouden tijden zijn het niet, zegt Ardesch. ,,Je hoort wel eens dat saneerders zich enorm verrijken nu, maar dat is niet zo. De hoeveelheid werk is inderdaad groot, maar de tarieven voor het verwijderen zijn hetzelfde gebleven. De concurrentie houdt elkaar scherp.’’ Er zijn de afgelopen jaren een paar asbestbedrijven bijgekomen, vertelt Ardesch. Maar dat zijn geen cowboys die even komen meeliften op de hype. ,,Dat is haast onmogelijk. De regelgeving is zo streng. Je moet allerlei certificaten hebben. Je kan niet even binnen een weekje een saneringsbedrijf beginnen.’’

Peperdure maanmannetjespakken 

Ook RPS constateerde afgelopen jaar een ‘explosie aan werk’ voor asbestbedrijven. ,,Voor ons is dat anders. Bij een asbestlocatie hebben we meestal een uurtje werk. Voor saneerders is er veel meer te doen.’’ Ook Tammes en Nieuwesteeg zien nog geen ‘asbest wildwest’ ontstaan. ,,Elke klus moet worden gemeld bij de instanties zoals Normec en Tüv, die steekproefgewijs controleren of dat goed gebeurt.’’ Daarnaast moeten bedrijven ook nog investeren in allerlei dure specialistische apparatuur. Onder meer de bekende ‘maanmannetjespakken’, een speciale douche-unit, asbeststofzuigers. ,,En dat moet allemaal gekeurd worden. Een enorme investering.’’ Wie illegaal asbest afvoert, kan bovendien torenhoge boetes krijgen. ,,Dan krijg je de milieupolitie op je dak. De omgevingsdiensten zitten erbovenop.’’

Quote

Alles moet tot aan het laatste spinnenweb­be­tje schoon worden gemaakt, om zo het laatste asbestve­zel­tje te vangen.

Lana Ardesch, directeur Ardesch Sloopwerken

Schoonmaken tot het laatste spinnenwebbetje 

Een nieuw onderzoek van TNO in opdracht van de vereniging van woningcorporaties Aedes zorgde voor onrust in de asbestwereld. Uit de resultaten bleek dat risico’s voor asbestverwijdering verwaarloosbaar zijn en dat bescherming vaak niet nodig is. Het zou dus onnodig duur zijn. ,,De regelgeving is inderdaad een beetje doorgeslagen’’, vindt Ardesch. ,,Er zijn diverse asbestbronnen waarbij het erg meevalt met losrakende vezels. Bijvoorbeeld vensterbanken.’’ Ook het schoonmaken na het weghalen van golfplaten vindt ze overdreven. ,,Alles moet tot aan het laatste spinnenwebbetje schoon worden gemaakt, om zo het laatste asbestvezeltje te vangen. Dat kost meer tijd en geld dan het verwijderen zelf.  Hysterisch. Dat was tot een paar jaar terug ook niet nodig.’’

Regels kunnen soepeler

RPS staat er wat betreft het Aedes-onderzoek iets anders in. Dat risico’s veelal verwaarloosbaar zijn en beschermingsmiddelen niet noodzakelijk zijn, vindt RPS ongenuanceerd. Dat schrijven ze in een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer namens de branche. Wel pleit RPS er bijvoorbeeld voor om meer risicogericht te werk te gaan, zodat de landelijke operatie sneller gaat. Vensterbanken kunnen bijvoorbeeld zonder adembescherming worden losgemaakt.  Ook mag er nog steeds geen werkbak aan de hijskraan worden gebruikt, terwijl dat veiliger en goedkoper is.

Quote

Het is soms wel 40 euro per vierkante meter, en dan moet er nog een nieuw dak op. Het is ook geen leuke uitgave, men koopt liever een nieuwe keuken.

Harry Nieuwesteeg, directeur RPS

Doorgeslagen

Volgens Ardesch kan asbest verwijderen met soepelere regels een stuk goedkoper.. ,,Het is hartstikke duur om asbest te verwijderen. De regels voor het verwijderen zijn soms gewoon doorgeslagen, en dat komt door de advies- en onderzoeksbureaus die de overheid dit beleid geadviseerd hebben.’’ Nu er geen subsidie meer te krijgen is, neemt de vraag naar asbestbedrijven in Overijssel bovendien alweer fors af, stelt Ardesch. ,,Dat merken wij zeker. Het aantal aanvragen bij ons is bij ons dit jaar heel fors gedaald.  We hebben vijftien aanvragen moeten afzeggen, omdat de subsidieaanvraag voor het verwijderen ineens geweigerd werd.’’ Mensen kunnen of willen het niet betalen en kijken het wel even aan, vermoedt Ardesch. Zeker nu er met het Aedes-onderzoek discussie is over de regels ,,Ze denken: misschien mogen we het straks gewoon zelf doen.’’ Ook Nieuwesteeg beaamt dat asbest verwijderen nu te duur is voor veel mensen. ,,Het is soms wel 40 euro per vierkante meter, en dan moet er nog een nieuw dak op. Het is ook geen leuke uitgave. Je koopt toch liever een nieuwe keuken.’’

Een onbegonnen zaak

Het was in eerste instantie tot eind 2019 mogelijk om subsidie te krijgen voor het verwijderen van een asbestdak, maar in oktober 2018 was de pot alweer leeg. Zowel bij RPS  als bij Ardesch denkt men dat de missie van de provincie onhaalbaar is zolang er niks gebeurt. ,,Het gaat zo nooit lukken, een onbegonnen zaak. Er zijn nog zoveel astbestdaken’’, zegt Ardesch erover.  Ook Nieuwesteeg ziet het somber in. ,,Hoe krijg je mensen anders zo ver dat ze ermee bezig gaan? Ik vind in ieder geval wel dat de overheid iets moet doen. Met een stimuleringsregeling, of belastingtechnische maatregelen.’’ Hij vreest dat veel mensen pas vlak voor de ‘deadline’ in actie zullen komen. ,,Veel mensen wachten nu af tot op het laatste moment. En dan past het niet meer in de agenda’s van de bedrijven. Die kunnen de vraag dan gewoon niet meer aan.’’

Fonds
Provincie Overijssel ondersteunt gemeenten en adviseurs met tools, zoals rekenvoorbeelden voor bedrijven en bewoners, om zo woningeigenaren bewuster te maken van het verbod en ze te motiveren. Lokale en regionale initiatieven en samenwerking van bedrijven worden ook gestimuleerd, maar er is momenteel geen subsidie voor eigenaren. ChristenUnie Overijssel drong in februari bij de provincie aan om fonds te starten voor asbestdaken Via dat fonds kunnen niet-draagkrachtige eigenaren geld lenen. Er wordt inmiddels gewerkt aan een landelijk fonds voor asbestsanering. Overijsselse gedeputeerde Annemieke Traag heeft aangegeven dat dit haar voorkeur heeft boven een provinciaal fonds.

In samenwerking met indebuurt Zwolle