Revalidatiegame die Zwolse studenten maken voor Vogellanden fopt de hersenen

videoJe linkerarm is verlamd en tóch kun je er iets mee oppakken. Althans, zo lijkt het. Studenten van hogeschool Windesheim ontwikkelden voor revalidatiecentrum Vogellanden in Zwolle een virtual reality-game die eigenlijk de hersens fopt. En dat helpt bij het herstel. Hoe zit dat?

Een demonstratie geeft wat duidelijkheid. Een Windesheimstudent met een virtual realitybril op graait met zijn arm in de ruimte. In zijn wereld ziet hij een tafel met een klomp klei erop, waar hij iets van moet kneden. Op het computerscherm is te zien wat de proefpersoon ook ziet. Maar het gekke is dat de student zijn rechterarm gebruikt, terwijl in het spel een línkerarm die handelingen uitvoert. 

Quote

De camera in de vr-bril regi­streert de goede arm, maar laat het in de bril zien als zijnde de andere arm

Martijn Klarenbeek

Dat heet spiegeltherapie, een veel beproefde revalidatievorm. Vogellanden wil die therapievorm nu ook als virtual realityspel gebruiken. Om deze en andere toepassingen te ontwikkelen waar hun patiënten baat bij kunnen hebben, is een samenwerking gestart met hogeschool Windesheim en het bedrijf V3RLabs in Zwolle. De komende twee jaar werken studenten van de ICT-opleiding in wisselende groepen aan het project. Ze doen dat op locatie: bij de Vogellanden zelf dus. Ze testen hun games op de bewoners van het revalidatiecentrum en met interviews en enquêtes brengen ze hun wensen in kaart.

Volledig scherm
Een proefpersoon doet oefeningen met zijn rechterhand, maar in de vr-bril ziet hij zijn línkerhand de oefeningen uitvoeren. © Frans Paalman

Het eerste tastbare resultaat is dus de vr-game voor spiegeltherapie. Die kan ingezet worden bij mensen die zenuwletsel hebben aan een van beide armen of handen. ,,Door het letsel komt de prikkel vanuit de hersenen niet goed aan bij de spieren", legt ergotherapeut Martijn Klarenbeek van Vogellanden uit. ,,Als dit langer duurt krimpt dat deel in je hersenen. Die denken: niet meer nodig, en ruimen het op. Dat wil je niet, want als je zenuwen hersteld zijn wil je ook dat de verbinding met de hersenen goed is, anders is de beweging minder soepel en moet je daar extra mee oefenen, en duurt je revalidatie dus langer. Vergelijk het met schaatsen. Je verleert het niet maar als je na tien jaar weer voor het eerst op de schaatsen staat gaat het lang zo soepel niet meer.” 

Waar het op aan komt is de hersenen te foppen. Dat gebeurt nu met spiegeltherapie. Mensen zetten de spiegel tussen de beide armen in en oefenen met hun goede arm terwijl ze in de spiegel kijken. De hersenen ‘zien‘ dan de beschadigde arm bewegen. ,,De game werkt volgens hetzelfde principe”, aldus Klarenbeek. ,,De camera in de vr-bril registreert de goede arm, maar laat het in de bril zien als zijnde de andere arm."

Innovatieprijs

De studenten wonnen met deze game de innovatieprijs van hogeschool Windesheim. Dat ze het spel in het revalidatiecentrum ontwikkelden heeft daar zeker aan bijgedragen, zegt student Kevin Wedman. ,,Je ziet de leefomgeving van patiënten en we betrekken ze bij het testen. Dat maakt het spel alleen maar beter."

De studenten gaan nu verder met het verfraaien van de virtuele omgeving die de patiënten zien als ze de bril opzetten. ,,We hebben gevraagd wat mensen graag willen zien en iedereen zegt: natuur", aldus Kevin. Ook moeten prikkels ingebouwd worden om mensen te stimuleren het spel vol te houden en vaker te spelen. Bijvoorbeeld kleine beloningen. 

Quote

Het ideaal­beeld is dat patiënten op hun eigen tijd en plaats in een virtuele omgeving stappen

Edwin Nibbering, Vogellanden

Vogellanden hoopt dat dit de aanzet is tot een uitgebreider e-health programma voor patiënten, zegt ICT-man Edwin Nibbering van het revalidatiecentrum. ,,Het is de bedoeling dat patiënten ook thuis meer aan hun revalidatie kunnen doen. Het ideaalbeeld is dat ze op hun eigen tijd en plaats in een virtuele omgeving stappen waarbij de behandelaar kan meekijken. Om daar te komen moet je klein beginnen, en dit is een mooie aanzet.”

In samenwerking met indebuurt Zwolle